Abitur NRW Niederländisch 2022 · GK · Haupttermin · neu einsetzend

Klausurteil A: Leseverstehen und Schreiben integriert

Situatie:

Na afloop van je schooltijd werk je als stagiair bij KansPlus, een organisatie die opkomt voor mensen met een verstandelijke handicap en voor hun gezinnen. Voor een leesavond, waarop jongeren met een broer of zus met een beperking met elkaar kunnen praten, zoekt men literaire teksten.

Nu is de organisatie teksten aan het verzamelen. Jij krijgt de opdracht te beoordelen of het fragment uit de roman “Het twijfelexperiment” van Carly Wijs geschikt is en dit aan je collega’s te presenteren.

Algemene opdracht:

Schrijf de tekst voor jouw verslag over het fragment uit “Het twijfelexperiment”, de roman van Carly Wijs.

Informatie over de schrijfster en de roman

Carly Wijs (*1966) is een Nederlands-Schotse actrice en auteur. Ze debuteerde in 2016 met de roman “Het twijfelexperiment”.

De hoofdfiguur in deze roman is Vicky (10), de jongste van drie zussen. Haar oudste zus Mitty heeft een geestelijke beperking. De middelste zus heet Bess.

In dit uittreksel praten Vicky en Bess met Vicky’s klasgenoten Linda, Marlies en Petra over de plannen voor de aanstaande zomervakantie.

Carly Wijs: Het twijfelexperiment

‘Hebben jullie nog een zus?’ Linda keek verbaasd de groep rond. ‘Waarom is ze hier niet?’

Er klonk gegiechel naast me en ik draaide mijn hoofd de kant op waar het vandaan kwam,

maar ik zag alleen vragende blikken van de meisjes uit de groep.

‘Nee stommerd, dat kan helemaal niet. Hun zus is gek.’ Marlies keek streng naar Linda en

5 toen naar ons. ‘Toch? Ze is toch gek?’

‘Nee, ze is ge-han-di-capt.’ Petra sprak het uit alsof ze een dictee gaf.

‘Ze gaat gewoon mee op vakantie,’ zei ik. ‘We gaan dit jaar waarschijnlijk ook met de tent

weg.’

‘Hoe kom je daar nou bij?’ Zonder gêne 1 en met een oog dat haar achterzak in de gaten hield,

10 zei Bess: ‘Dat is onzin wat Vicky zegt. Mitty kan nooit mee op vakantie. Een kort reisje in

eigen land is al een heel gedoe. En wij moeten natuurlijk altijd naar het buitenland. 2 Het is

voor mijn ouders een te grote belasting.’

[...]

De andere meisjes begonnen vragen te stellen. ‘Wat betekent dat precies, ge-han-di-capt?’

15 ‘Kun je dan niet schrijven?’ ‘Kun je wel je handen gebruiken?’

Bess gaf niet meteen antwoord op het spervuur van vragen dat op haar afkwam. Ze likte haar

lippen en sloot haar ogen even, toen zei ze minzaam: ‘Er is niks mis met haar handen,

integendeel.’

‘Hoezo integendeel?’

20 ‘Ze kan heel goed borduren.’

[...]

Bess babbelde vrolijk verder. De vragen die haar werden voorgelegd waren ook steeds

brutaler. ‘Plast ze nog in haar broek?’ ‘Kan ze haar billen afvegen 3 ?’ In mijn hoofd schreeuwde

ik: Dat gaat je geen zak aan, stomme trut, kun jij je kont zelf schoonmaken? Maar daar aan

25 tafel staarde ik zwijgend voor me uit. Bess barstte bijna uit haar voegen van al deze aandacht.

‘Ja, er zijn veel dingen die ze gewoon zelf kan, eigenlijk vrij veel. Ze ziet er ook heel gewoon

uit.’ [...]

Bess was aan het einde van haar uitleg gekomen en liet een kleine stilte vallen, haalde diep

adem en keek met één oog de kring rond, terwijl het andere het plafond bestudeerde voor ze

30 haar allerbelangrijkste idee op tafel gooide. ‘Eigenlijk...’ en ze liet een korte pauze vallen,

‘kun je haar vergelijken met een intelligente aap. Ja,’ er verscheen een minzaam glimlachje

om haar lippen, ‘ze is eigenlijk een intelligente aap.’

Terwijl ze de woorden uitsprak zag je de voldoening over haar toch wel interessante conclusie

zich uitspreiden over haar schele hoofd; hier had ze echt over nagedacht, dat kon je zien. Voilà 4,

35 nu waren we zelfs geen mensen meer, maar een stel apen 5. In haar geval een schele aap.

Even bleef het stil, er werd instemmend geknikt, maar ineens schrok iedereen op van een luid

gekrijs, hoog, hard en schel, je zou er bang van worden, ‘Ieeeeeueaaaaaarch!’ Ik was het zelf,

de jongste van het apenstel. Ik vloog over de tafel en greep in het haar van het meisje dat

tegenover me zat. Het leek een toevallige keuze, maar dat was het niet. Het was Petra met

40 de bruine krullen en de blauwe ogen, die mijn werkstuk had gestolen 6. Verwaand kreng 7.

Mijn aanval werkte: ze zag er bezopen uit met haar angstogen. Hard, heel hard krijste ik in

haar gezicht: ‘Ik ben geen aap! Ik eet vlees, massa’s en massa’s en massa’s vlees!’

1 zonder gêne: ongegeneerd, onverbloemd

2 De moeder van Vicky, Bess en Mitty komt uit Engeland. Daarom brengt het gezin daar vaak de vakantie door.

3 de billen afvegen: het achterdeel poetsen na de gang naar het toilet

4 voilà: alsjeblieft

5 een stel apen: een apenfamilie

6 Petra heeft ooit een werkstuk van Vicky voor het hare uitgegeven.

7 het kreng: de loeder, het akelige kind

bron: Wijs, Carly: Het twijfelexperiment. Amsterdam: Ambo/Anthos 2016, p. 145 – 148

Im Original enthaltene fehlerhafte Schreibungen wurden korrigiert.

Opdracht: Schrijf voor je verslag de tekst over het fragment uit de roman Het twijfelexperiment van Carly Wijs.

• Geef weer in welke situatie het gesprek plaatsvindt. (10 Punkte)

Klausurteil A: Leseverstehen und Schreiben integriert

Situatie:

Na afloop van je schooltijd werk je als stagiair bij KansPlus, een organisatie die opkomt voor mensen met een verstandelijke handicap en voor hun gezinnen. Voor een leesavond, waarop jongeren met een broer of zus met een beperking met elkaar kunnen praten, zoekt men literaire teksten.

Nu is de organisatie teksten aan het verzamelen. Jij krijgt de opdracht te beoordelen of het fragment uit de roman “Het twijfelexperiment” van Carly Wijs geschikt is en dit aan je collega’s te presenteren.

Algemene opdracht:

Schrijf de tekst voor jouw verslag over het fragment uit “Het twijfelexperiment”, de roman van Carly Wijs.

Informatie over de schrijfster en de roman

Carly Wijs (*1966) is een Nederlands-Schotse actrice en auteur. Ze debuteerde in 2016 met de roman “Het twijfelexperiment”.

De hoofdfiguur in deze roman is Vicky (10), de jongste van drie zussen. Haar oudste zus Mitty heeft een geestelijke beperking. De middelste zus heet Bess.

In dit uittreksel praten Vicky en Bess met Vicky’s klasgenoten Linda, Marlies en Petra over de plannen voor de aanstaande zomervakantie.

Carly Wijs: Het twijfelexperiment

‘Hebben jullie nog een zus?’ Linda keek verbaasd de groep rond. ‘Waarom is ze hier niet?’

Er klonk gegiechel naast me en ik draaide mijn hoofd de kant op waar het vandaan kwam,

maar ik zag alleen vragende blikken van de meisjes uit de groep.

‘Nee stommerd, dat kan helemaal niet. Hun zus is gek.’ Marlies keek streng naar Linda en

5 toen naar ons. ‘Toch? Ze is toch gek?’

‘Nee, ze is ge-han-di-capt.’ Petra sprak het uit alsof ze een dictee gaf.

‘Ze gaat gewoon mee op vakantie,’ zei ik. ‘We gaan dit jaar waarschijnlijk ook met de tent

weg.’

‘Hoe kom je daar nou bij?’ Zonder gêne 1 en met een oog dat haar achterzak in de gaten hield,

10 zei Bess: ‘Dat is onzin wat Vicky zegt. Mitty kan nooit mee op vakantie. Een kort reisje in

eigen land is al een heel gedoe. En wij moeten natuurlijk altijd naar het buitenland. 2 Het is

voor mijn ouders een te grote belasting.’

[...]

De andere meisjes begonnen vragen te stellen. ‘Wat betekent dat precies, ge-han-di-capt?’

15 ‘Kun je dan niet schrijven?’ ‘Kun je wel je handen gebruiken?’

Bess gaf niet meteen antwoord op het spervuur van vragen dat op haar afkwam. Ze likte haar

lippen en sloot haar ogen even, toen zei ze minzaam: ‘Er is niks mis met haar handen,

integendeel.’

‘Hoezo integendeel?’

20 ‘Ze kan heel goed borduren.’

[...]

Bess babbelde vrolijk verder. De vragen die haar werden voorgelegd waren ook steeds

brutaler. ‘Plast ze nog in haar broek?’ ‘Kan ze haar billen afvegen 3 ?’ In mijn hoofd schreeuwde

ik: Dat gaat je geen zak aan, stomme trut, kun jij je kont zelf schoonmaken? Maar daar aan

25 tafel staarde ik zwijgend voor me uit. Bess barstte bijna uit haar voegen van al deze aandacht.

‘Ja, er zijn veel dingen die ze gewoon zelf kan, eigenlijk vrij veel. Ze ziet er ook heel gewoon

uit.’ [...]

Bess was aan het einde van haar uitleg gekomen en liet een kleine stilte vallen, haalde diep

adem en keek met één oog de kring rond, terwijl het andere het plafond bestudeerde voor ze

30 haar allerbelangrijkste idee op tafel gooide. ‘Eigenlijk...’ en ze liet een korte pauze vallen,

‘kun je haar vergelijken met een intelligente aap. Ja,’ er verscheen een minzaam glimlachje

om haar lippen, ‘ze is eigenlijk een intelligente aap.’

Terwijl ze de woorden uitsprak zag je de voldoening over haar toch wel interessante conclusie

zich uitspreiden over haar schele hoofd; hier had ze echt over nagedacht, dat kon je zien. Voilà 4,

35 nu waren we zelfs geen mensen meer, maar een stel apen 5. In haar geval een schele aap.

Even bleef het stil, er werd instemmend geknikt, maar ineens schrok iedereen op van een luid

gekrijs, hoog, hard en schel, je zou er bang van worden, ‘Ieeeeeueaaaaaarch!’ Ik was het zelf,

de jongste van het apenstel. Ik vloog over de tafel en greep in het haar van het meisje dat

tegenover me zat. Het leek een toevallige keuze, maar dat was het niet. Het was Petra met

40 de bruine krullen en de blauwe ogen, die mijn werkstuk had gestolen 6. Verwaand kreng 7.

Mijn aanval werkte: ze zag er bezopen uit met haar angstogen. Hard, heel hard krijste ik in

haar gezicht: ‘Ik ben geen aap! Ik eet vlees, massa’s en massa’s en massa’s vlees!’

1 zonder gêne: ongegeneerd, onverbloemd

2 De moeder van Vicky, Bess en Mitty komt uit Engeland. Daarom brengt het gezin daar vaak de vakantie door.

3 de billen afvegen: het achterdeel poetsen na de gang naar het toilet

4 voilà: alsjeblieft

5 een stel apen: een apenfamilie

6 Petra heeft ooit een werkstuk van Vicky voor het hare uitgegeven.

7 het kreng: de loeder, het akelige kind

bron: Wijs, Carly: Het twijfelexperiment. Amsterdam: Ambo/Anthos 2016, p. 145 – 148

Im Original enthaltene fehlerhafte Schreibungen wurden korrigiert.

Opdracht: Schrijf de tekst voor jouw verslag over het romanfragment uit Het twijfelexperiment van Carly Wijs.

• Karakteriseer hoe Bess en Vicky zich gedragen. Besteed daarbij aandacht aan de literaire middelen. (18 Punkte)

Klausurteil A: Leseverstehen und Schreiben integriert

Situatie:

Na afloop van je schooltijd werk je als stagiair bij KansPlus, een organisatie die opkomt voor mensen met een verstandelijke handicap en voor hun gezinnen. Voor een leesavond, waarop jongeren met een broer of zus met een beperking met elkaar kunnen praten, zoekt men literaire teksten.

Nu is de organisatie teksten aan het verzamelen. Jij krijgt de opdracht te beoordelen of het fragment uit de roman “Het twijfelexperiment” van Carly Wijs geschikt is en dit aan je collega’s te presenteren.

Algemene opdracht:

Schrijf de tekst voor jouw verslag over het fragment uit “Het twijfelexperiment”, de roman van Carly Wijs.

Informatie over de schrijfster en de roman

Carly Wijs (*1966) is een Nederlands-Schotse actrice en auteur. Ze debuteerde in 2016 met de roman “Het twijfelexperiment”.

De hoofdfiguur in deze roman is Vicky (10), de jongste van drie zussen. Haar oudste zus Mitty heeft een geestelijke beperking. De middelste zus heet Bess.

In dit uittreksel praten Vicky en Bess met Vicky’s klasgenoten Linda, Marlies en Petra over de plannen voor de aanstaande zomervakantie.

Carly Wijs: Het twijfelexperiment

‘Hebben jullie nog een zus?’ Linda keek verbaasd de groep rond. ‘Waarom is ze hier niet?’

Er klonk gegiechel naast me en ik draaide mijn hoofd de kant op waar het vandaan kwam,

maar ik zag alleen vragende blikken van de meisjes uit de groep.

‘Nee stommerd, dat kan helemaal niet. Hun zus is gek.’ Marlies keek streng naar Linda en

5 toen naar ons. ‘Toch? Ze is toch gek?’

‘Nee, ze is ge-han-di-capt.’ Petra sprak het uit alsof ze een dictee gaf.

‘Ze gaat gewoon mee op vakantie,’ zei ik. ‘We gaan dit jaar waarschijnlijk ook met de tent

weg.’

‘Hoe kom je daar nou bij?’ Zonder gêne 1 en met een oog dat haar achterzak in de gaten hield,

10 zei Bess: ‘Dat is onzin wat Vicky zegt. Mitty kan nooit mee op vakantie. Een kort reisje in

eigen land is al een heel gedoe. En wij moeten natuurlijk altijd naar het buitenland. 2 Het is

voor mijn ouders een te grote belasting.’

[...]

De andere meisjes begonnen vragen te stellen. ‘Wat betekent dat precies, ge-han-di-capt?’

15 ‘Kun je dan niet schrijven?’ ‘Kun je wel je handen gebruiken?’

Bess gaf niet meteen antwoord op het spervuur van vragen dat op haar afkwam. Ze likte haar

lippen en sloot haar ogen even, toen zei ze minzaam: ‘Er is niks mis met haar handen,

integendeel.’

‘Hoezo integendeel?’

20 ‘Ze kan heel goed borduren.’

[...]

Bess babbelde vrolijk verder. De vragen die haar werden voorgelegd waren ook steeds

brutaler. ‘Plast ze nog in haar broek?’ ‘Kan ze haar billen afvegen 3 ?’ In mijn hoofd schreeuwde

ik: Dat gaat je geen zak aan, stomme trut, kun jij je kont zelf schoonmaken? Maar daar aan

25 tafel staarde ik zwijgend voor me uit. Bess barstte bijna uit haar voegen van al deze aandacht.

‘Ja, er zijn veel dingen die ze gewoon zelf kan, eigenlijk vrij veel. Ze ziet er ook heel gewoon

uit.’ [...]

Bess was aan het einde van haar uitleg gekomen en liet een kleine stilte vallen, haalde diep

adem en keek met één oog de kring rond, terwijl het andere het plafond bestudeerde voor ze

30 haar allerbelangrijkste idee op tafel gooide. ‘Eigenlijk...’ en ze liet een korte pauze vallen,

‘kun je haar vergelijken met een intelligente aap. Ja,’ er verscheen een minzaam glimlachje

om haar lippen, ‘ze is eigenlijk een intelligente aap.’

Terwijl ze de woorden uitsprak zag je de voldoening over haar toch wel interessante conclusie

zich uitspreiden over haar schele hoofd; hier had ze echt over nagedacht, dat kon je zien. Voilà 4,

35 nu waren we zelfs geen mensen meer, maar een stel apen 5. In haar geval een schele aap.

Even bleef het stil, er werd instemmend geknikt, maar ineens schrok iedereen op van een luid

gekrijs, hoog, hard en schel, je zou er bang van worden, ‘Ieeeeeueaaaaaarch!’ Ik was het zelf,

de jongste van het apenstel. Ik vloog over de tafel en greep in het haar van het meisje dat

tegenover me zat. Het leek een toevallige keuze, maar dat was het niet. Het was Petra met

40 de bruine krullen en de blauwe ogen, die mijn werkstuk had gestolen 6. Verwaand kreng 7.

Mijn aanval werkte: ze zag er bezopen uit met haar angstogen. Hard, heel hard krijste ik in

haar gezicht: ‘Ik ben geen aap! Ik eet vlees, massa’s en massa’s en massa’s vlees!’

1 zonder gêne: ongegeneerd, onverbloemd

2 De moeder van Vicky, Bess en Mitty komt uit Engeland. Daarom brengt het gezin daar vaak de vakantie door.

3 de billen afvegen: het achterdeel poetsen na de gang naar het toilet

4 voilà: alsjeblieft

5 een stel apen: een apenfamilie

6 Petra heeft ooit een werkstuk van Vicky voor het hare uitgegeven.

7 het kreng: de loeder, het akelige kind

bron: Wijs, Carly: Het twijfelexperiment. Amsterdam: Ambo/Anthos 2016, p. 145 – 148

Im Original enthaltene fehlerhafte Schreibungen wurden korrigiert.

Opdracht: Schrijf het gedeelte van je verslag dat gaat over het fragment uit de roman Het twijfelexperiment van Carly Wijs.

• Beoordeel aan de hand van je analyse en je kennis van tolerantie hoe de twee zussen zich gedragen en of het fragment geschikt is voor de leesavond. (14 Punkte)

Klausurteil B: Sprachmittlung isoliert

Klausurteil A: Leseverstehen und Schreiben integriert

Situatie:

Na afloop van je schooltijd werk je als stagiair bij KansPlus, een organisatie die opkomt voor mensen met een verstandelijke handicap en voor hun gezinnen. Voor een leesavond, waarop jongeren met een broer of zus met een beperking met elkaar kunnen praten, zoekt men literaire teksten.

Nu is de organisatie teksten aan het verzamelen. Jij krijgt de opdracht te beoordelen of het fragment uit de roman “Het twijfelexperiment” van Carly Wijs geschikt is en dit aan je collega’s te presenteren.

Algemene opdracht:

Schrijf de tekst voor jouw verslag over het fragment uit “Het twijfelexperiment”, de roman van Carly Wijs.

Informatie over de schrijfster en de roman

Carly Wijs (*1966) is een Nederlands-Schotse actrice en auteur. Ze debuteerde in 2016 met de roman “Het twijfelexperiment”.

De hoofdfiguur in deze roman is Vicky (10), de jongste van drie zussen. Haar oudste zus Mitty heeft een geestelijke beperking. De middelste zus heet Bess.

In dit uittreksel praten Vicky en Bess met Vicky’s klasgenoten Linda, Marlies en Petra over de plannen voor de aanstaande zomervakantie.

Carly Wijs: Het twijfelexperiment

‘Hebben jullie nog een zus?’ Linda keek verbaasd de groep rond. ‘Waarom is ze hier niet?’

Er klonk gegiechel naast me en ik draaide mijn hoofd de kant op waar het vandaan kwam,

maar ik zag alleen vragende blikken van de meisjes uit de groep.

‘Nee stommerd, dat kan helemaal niet. Hun zus is gek.’ Marlies keek streng naar Linda en

5 toen naar ons. ‘Toch? Ze is toch gek?’

‘Nee, ze is ge-han-di-capt.’ Petra sprak het uit alsof ze een dictee gaf.

‘Ze gaat gewoon mee op vakantie,’ zei ik. ‘We gaan dit jaar waarschijnlijk ook met de tent

weg.’

‘Hoe kom je daar nou bij?’ Zonder gêne 1 en met een oog dat haar achterzak in de gaten hield,

10 zei Bess: ‘Dat is onzin wat Vicky zegt. Mitty kan nooit mee op vakantie. Een kort reisje in

eigen land is al een heel gedoe. En wij moeten natuurlijk altijd naar het buitenland. 2 Het is

voor mijn ouders een te grote belasting.’

[...]

De andere meisjes begonnen vragen te stellen. ‘Wat betekent dat precies, ge-han-di-capt?’

15 ‘Kun je dan niet schrijven?’ ‘Kun je wel je handen gebruiken?’

Bess gaf niet meteen antwoord op het spervuur van vragen dat op haar afkwam. Ze likte haar

lippen en sloot haar ogen even, toen zei ze minzaam: ‘Er is niks mis met haar handen,

integendeel.’

‘Hoezo integendeel?’

20 ‘Ze kan heel goed borduren.’

[...]

Bess babbelde vrolijk verder. De vragen die haar werden voorgelegd waren ook steeds

brutaler. ‘Plast ze nog in haar broek?’ ‘Kan ze haar billen afvegen 3 ?’ In mijn hoofd schreeuwde

ik: Dat gaat je geen zak aan, stomme trut, kun jij je kont zelf schoonmaken? Maar daar aan

25 tafel staarde ik zwijgend voor me uit. Bess barstte bijna uit haar voegen van al deze aandacht.

‘Ja, er zijn veel dingen die ze gewoon zelf kan, eigenlijk vrij veel. Ze ziet er ook heel gewoon

uit.’ [...]

Bess was aan het einde van haar uitleg gekomen en liet een kleine stilte vallen, haalde diep

adem en keek met één oog de kring rond, terwijl het andere het plafond bestudeerde voor ze

30 haar allerbelangrijkste idee op tafel gooide. ‘Eigenlijk...’ en ze liet een korte pauze vallen,

‘kun je haar vergelijken met een intelligente aap. Ja,’ er verscheen een minzaam glimlachje

om haar lippen, ‘ze is eigenlijk een intelligente aap.’

Terwijl ze de woorden uitsprak zag je de voldoening over haar toch wel interessante conclusie

zich uitspreiden over haar schele hoofd; hier had ze echt over nagedacht, dat kon je zien. Voilà 4,

35 nu waren we zelfs geen mensen meer, maar een stel apen 5. In haar geval een schele aap.

Even bleef het stil, er werd instemmend geknikt, maar ineens schrok iedereen op van een luid

gekrijs, hoog, hard en schel, je zou er bang van worden, ‘Ieeeeeueaaaaaarch!’ Ik was het zelf,

de jongste van het apenstel. Ik vloog over de tafel en greep in het haar van het meisje dat

tegenover me zat. Het leek een toevallige keuze, maar dat was het niet. Het was Petra met

40 de bruine krullen en de blauwe ogen, die mijn werkstuk had gestolen 6. Verwaand kreng 7.

Mijn aanval werkte: ze zag er bezopen uit met haar angstogen. Hard, heel hard krijste ik in

haar gezicht: ‘Ik ben geen aap! Ik eet vlees, massa’s en massa’s en massa’s vlees!’

1 zonder gêne: ongegeneerd, onverbloemd

2 De moeder van Vicky, Bess en Mitty komt uit Engeland. Daarom brengt het gezin daar vaak de vakantie door.

3 de billen afvegen: het achterdeel poetsen na de gang naar het toilet

4 voilà: alsjeblieft

5 een stel apen: een apenfamilie

6 Petra heeft ooit een werkstuk van Vicky voor het hare uitgegeven.

7 het kreng: de loeder, het akelige kind

bron: Wijs, Carly: Het twijfelexperiment. Amsterdam: Ambo/Anthos 2016, p. 145 – 148

Im Original enthaltene fehlerhafte Schreibungen wurden korrigiert.

Opdracht:

Jaap Groeneveld, de directeur van KansPlus, vraagt zich af of er in Duitsland ook aparte scholen bestaan voor leerlingen met een lichamelijke of verstandelijke handicap.

Online ben je een artikel tegengekomen over een school voor inclusief onderwijs in Leipzig. Schrijf hem een brief waarin je uitlegt welke kinderen deze school toelaat en om welke reden voor dit inclusieve concept is gekozen. (18 Punkte)

Edeltraut Rattenhuber: Inklusion mal andersrum

1 Die „Tukane“ zitten in Kreis, ein Glöckchen macht die Runde. Es muss einmal herumgegeben werden, ohne dass es bimmelt, das ist die Regel. Die Erstklässler der Werner-Vogel-Schule in Leipzig starten das Experiment nach dem Mittagessen, die Kinder sind satt, noch nicht ganz bei der Sache – und schon klingelt’s. […]

5 Der Junge, bei dem es gebimmelt hat, hat das Down-Syndrom, er ist eines von fünf Kindern mit der Diagnose „Förderbedarf geistige Entwicklung“ in der Klasse. Klingelt es bei einer oder einem von ihnen, wird eine Ausnahme gemacht. Das passt nicht allen Kindern, aber Damaris Klein, die Lehrerin, lässt sich auf keine Diskussionen ein. „Ich möchte, dass wir alle akzeptieren, dass wir nicht alle alles können“, sagt Klein später.

10 Mitmenschen akzeptieren, Unterschiede respektieren: In der Werner-Vogel-Schule geht es bei den ganz Kleinen schon um ganz große Themen. Sie liegt im Süden der sächsischen Großstadt, im Stadtteil Lößnig, und ist seit 27 Jahren eine Förderschule für Kinder mit geistiger Behinderung. Vor drei Jahren erweiterte der Schulträger, die Diakonie Leipzig, das Konzept. Jetzt gibt es dort auch eine Grundschule mit Hort, die Kindern mit und ohne Förderbedarf 15 die Möglichkeit des gemeinsamen Lernens gibt. Jede Klasse hat zwei Klassenlehrer und einen pädagogischen Mitarbeiter plus einen Hortbetreuer.

Eine Förderschule, die sich für Regelschüler öffnet – also Inklusion andersherum praktiziert? Im inklusionsängstlichen Deutschland, wo viele Lehrer und Eltern der Idee des gemeinsamen Lernens aller Schüler noch immer skeptisch gegenüberstehen, ist das eine absolute Ausnahme.

20 […]

Der Erfolg des Projekts steht und fällt dabei mit einem Unterricht, der für jedes Kind ein eigenes Lerntempo vorsieht – je nach seinen Möglichkeiten. Es gibt individuelle Wochenpläne mit Zielen, die die Kinder weitgehend selbständig erarbeiten sollen. Für die 17 Regelschulkinder in der „Tukan“-Klasse sieht der Plan in dieser Novemberwoche – noch vor dem 25 Lockdown – unter anderem vor: Schreibe fünf Wörter, falte ein „Himmel und Hölle“ nach Anleitung und suche dir ein Würfelspiel. Das „Himmel und Hölle“ alleine zu basteln, fällt auch den Regelschülern schwer.

Die Kinder mit Förderbedarf haben andere, jeweils noch weiter differenzierte Pläne bekommen. Diese zu erstellen, ist viel Arbeit für die Pädagogen. Doch es geht nicht anders, zu unterschied- 30 lich sind die Voraussetzungen. […]

„Wir versuchen, alle Kinder mitzunehmen“, sagt Lehrerin Damaris Klein. Dass sich der Aufwand lohnt, hat ihr Kollege Vinzenz Müller bereits festgestellt. Er sieht schon nach den ersten Monaten „ganz große Fortschritte“ bei den Förderschülern. In einer isolierten Förderklasse hätten sie das nicht geschafft, glaubt er. Und Müller hat den Vergleich, seit Jahren arbeitet 35 er als Förderlehrer. Auch die Regelschüler profitieren davon, dass mindestens vier Pädagogen sich um eine Klasse kümmern. Vor allem aber bauen sie soziale Kompetenz auf.

Viele Eltern, die ihre Kinder ohne Förderbedarf an die Schule schicken wollen, sehen es als großen Gewinn, dass es dort nicht nur um den Leistungsgedanken geht. Die Anmeldungszahlen sind hoch, trotz des Schulgelds und der strikten evangelischen Ausrichtung der Schule. 40 Die Eltern überzeugt auch die Freiheit, die das Freilernen den Kindern lässt.

Quelle: Rattenhuber, Edeltraut: Inklusion mal andersrum. Süddeutsche Zeitung, 27. Dezember 2020

Situatie

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei bevordert de dialoog over hoe met de Tweede Wereldoorlog wordt omgegaan en brengt de manier waarop op 4 mei bij dit duistere tijdperk wordt stilgestaan keer op keer opnieuw ter discussie. Daarom nodigt het comité dit jaar jongeren uit Duitsland en Nederland uit om samen te praten over de verwerking van hun gedeelde verleden. Vooraf krijgen de deelnemers de opdracht teksten te onderzoeken, waarover zij tijdens de binationale bijeenkomst met elkaar in gesprek kunnen gaan.

Informatie over de schrijfster

Yesim Candan (*1975, Rotterdam) werkt als publiciste, columniste en radiopresentatrice. Onderstaande tekst werd gepubliceerd op 5 mei 2021, Nationale Bevrijdingsdag, een dag na de Nationale Dodenherdenking van 4 mei.

Yesim Candan: Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme

Gisteravond stonden we weer even stil bij de volkerenmoord op Joden, Roma, Sinti en

homoseksuelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. We waren letterlijk 2 minuten stil. Vandaag

vieren we onze vrijheid. Daarna gaan we voor een jaar over tot de orde van de dag en kan

het antisemitisme weer welig 1 verder tieren 2, zowel boven als onder de grond. Net zoals het

5 dat deed in de jaren (vlak) na de oorlog.

Sinds 1961 herdenken we bij de Nationale Dodenherdenking ook andere oorlogen. Maar haalt

dit niet de focus weg van waar het op deze dag werkelijk om gaat? Kunnen we deze andere

oorlogen, hoe gruwelijk ook, niet op een ander moment herdenken, zodat we ons op 4 mei

echt kunnen focussen op de holocaustverhalen? De genocide op de Joden verdient afzonderlijke

10 aandacht en focus door zorgelijke toename van antisemitische incidenten in Nederland.

[...]

Ook vandaag de dag is ‘kankerjood’ en ‘vieze Jood’ een veelvoorkomend scheldwoord. Neem

maar eens plaats op een voetbaltribune tijdens een wedstrijd. U herinnert zich wellicht ook

de app-conversaties van de jongerenafdeling van de FvD van een tijd terug. 3 Extreemrechtse

15 autochtone jongeren zien in partijen als Forum een bevrijding omdat men de coronaregels

beu 4 is.

Dat (vaak) juist jongeren zich zo uiten, komt overeen met de uitkomsten van onderzoek van

de Anne Frank Stichting naar antisemitisme: jongeren zaten in hun ‘extreemrechtse periode’

voor (een deel van de tijd) in het voortgezet onderwijs.

20 Aan de andere kant van het antisemitische spectrum ligt de groep die zich schuldig maakt

aan Jodenhaat. Zo zijn er biculturele moslimjongeren anti-Joods, omdat ze de kant kiezen

van de Palestijnen in het Midden-Oosten 5.

Bij vroegere generaties in Nederland werd op school uitvoerig aandacht besteed aan de Tweede

Wereldoorlog en aan de Holocaust. Vandaag de dag is dit stukken minder. De lesstof wordt,

25 net als Nationale Dodenherdenking zelf, een beetje overschaduwd door al die andere oorlogen.

Die ook erg zijn, maar wel de focus wegnemen van deze uitvoerig geplande uitroeiing van

een bepaalde bevolkingsgroep, Joden. Plus natuurlijk dat op sommige scholen het onderwerp

Holocaust bijna niet meer aan de orde kan komen, omdat leerlingen dan boos de klas uit lopen.

Op deze manier vergeten we, en zeker de generaties na ons, wat er destijds daadwerkelijk is

30 gebeurd. Binnen de scholen is er echter, gezien de druk op het totale curriculum, niet altijd

veel tijd om aan dit onderwerp te besteden. Bovendien is het nu beperkt tot het vak geschiedenis,

een vak dat niet door alle leerlingen voor de hele schoolperiode wordt gekozen.

Dit betekent dat informatie over de Holocaust beter en duidelijker neergezet moet worden.

Waarom zouden eindexamenleerlingen niet op excursie naar Auschwitz gaan? Ook dit hoort

35 bij de geschiedenis van Nederland. Voor moslimjongeren moet duidelijk zijn dat islamofobie

en antisemitisme beide racistisch zijn. Het oplossen van antisemitisme is ook een oplossing

voor de moslimhaat waar Nederland mee te maken heeft. Er dient een saamhorigheidsgevoel

gecreëerd te worden.

Indien we bij de Nationale Dodenherdenking alleen stilstaan bij de Tweede Wereldoorlog,

40 focust dit beter de aandacht voor de jongeren van Nederland. Dit zal hun bewustwording

vergroten. Zo creëren we een betere beeldvorming over de gruweldaden die vele families

nog tot op de dag van vandaag achtervolgen.

bron: Candan, Yesim: Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme. Het Parool, 5 mei 2021

( Het Parool: een Nederlands dagblad)

1 welig (beeldtaal): in overvloed groeiend

2 tieren (beeldtaal met een dubbele betekenis): a) goed gedijen en b) woedend te keer gaan, razen

3 Forum voor Democratie is een Nederlandse politieke partij met een liberaal-conservatieve signatuur. De partij wordt vaak als rechts-populistisch beschouwd. Eind 2020 werd bekend dat leden van de jongerenorganisatie van Forum voor Democratie in whatsapp-groepen antisemitische en homofobe berichten verspreidden en nazisympathieën uitten.

4 iets beu zijn: iets zat zijn

5 conflict tussen joodse Israëliërs aan de ene kant en islamitische Palestijnen aan de andere kant

Opdracht: Schrijf de tekst voor een spreekbeurt naar aanleiding van het commentaar "Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme" van Yesim Candan.

•

Geef weer wat het onderwerp is van de tekst van Yesim Candan. (10 Punkte)

Situatie

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei bevordert de dialoog over hoe met de Tweede Wereldoorlog wordt omgegaan en brengt de manier waarop op 4 mei bij dit duistere tijdperk wordt stilgestaan keer op keer opnieuw ter discussie. Daarom nodigt het comité dit jaar jongeren uit Duitsland en Nederland uit om samen te praten over de verwerking van hun gedeelde verleden. Vooraf krijgen de deelnemers de opdracht teksten te onderzoeken, waarover zij tijdens de binationale bijeenkomst met elkaar in gesprek kunnen gaan.

Informatie over de schrijfster

Yesim Candan (*1975, Rotterdam) werkt als publiciste, columniste en radiopresentatrice. Onderstaande tekst werd gepubliceerd op 5 mei 2021, Nationale Bevrijdingsdag, een dag na de Nationale Dodenherdenking van 4 mei.

Yesim Candan: Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme

Gisteravond stonden we weer even stil bij de volkerenmoord op Joden, Roma, Sinti en

homoseksuelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. We waren letterlijk 2 minuten stil. Vandaag

vieren we onze vrijheid. Daarna gaan we voor een jaar over tot de orde van de dag en kan

het antisemitisme weer welig 1 verder tieren 2, zowel boven als onder de grond. Net zoals het

5 dat deed in de jaren (vlak) na de oorlog.

Sinds 1961 herdenken we bij de Nationale Dodenherdenking ook andere oorlogen. Maar haalt

dit niet de focus weg van waar het op deze dag werkelijk om gaat? Kunnen we deze andere

oorlogen, hoe gruwelijk ook, niet op een ander moment herdenken, zodat we ons op 4 mei

echt kunnen focussen op de holocaustverhalen? De genocide op de Joden verdient afzonderlijke

10 aandacht en focus door zorgelijke toename van antisemitische incidenten in Nederland.

[...]

Ook vandaag de dag is ‘kankerjood’ en ‘vieze Jood’ een veelvoorkomend scheldwoord. Neem

maar eens plaats op een voetbaltribune tijdens een wedstrijd. U herinnert zich wellicht ook

de app-conversaties van de jongerenafdeling van de FvD van een tijd terug. 3 Extreemrechtse

15 autochtone jongeren zien in partijen als Forum een bevrijding omdat men de coronaregels

beu 4 is.

Dat (vaak) juist jongeren zich zo uiten, komt overeen met de uitkomsten van onderzoek van

de Anne Frank Stichting naar antisemitisme: jongeren zaten in hun ‘extreemrechtse periode’

voor (een deel van de tijd) in het voortgezet onderwijs.

20 Aan de andere kant van het antisemitische spectrum ligt de groep die zich schuldig maakt

aan Jodenhaat. Zo zijn er biculturele moslimjongeren anti-Joods, omdat ze de kant kiezen

van de Palestijnen in het Midden-Oosten 5.

Bij vroegere generaties in Nederland werd op school uitvoerig aandacht besteed aan de Tweede

Wereldoorlog en aan de Holocaust. Vandaag de dag is dit stukken minder. De lesstof wordt,

25 net als Nationale Dodenherdenking zelf, een beetje overschaduwd door al die andere oorlogen.

Die ook erg zijn, maar wel de focus wegnemen van deze uitvoerig geplande uitroeiing van

een bepaalde bevolkingsgroep, Joden. Plus natuurlijk dat op sommige scholen het onderwerp

Holocaust bijna niet meer aan de orde kan komen, omdat leerlingen dan boos de klas uit lopen.

Op deze manier vergeten we, en zeker de generaties na ons, wat er destijds daadwerkelijk is

30 gebeurd. Binnen de scholen is er echter, gezien de druk op het totale curriculum, niet altijd

veel tijd om aan dit onderwerp te besteden. Bovendien is het nu beperkt tot het vak geschiedenis,

een vak dat niet door alle leerlingen voor de hele schoolperiode wordt gekozen.

Dit betekent dat informatie over de Holocaust beter en duidelijker neergezet moet worden.

Waarom zouden eindexamenleerlingen niet op excursie naar Auschwitz gaan? Ook dit hoort

35 bij de geschiedenis van Nederland. Voor moslimjongeren moet duidelijk zijn dat islamofobie

en antisemitisme beide racistisch zijn. Het oplossen van antisemitisme is ook een oplossing

voor de moslimhaat waar Nederland mee te maken heeft. Er dient een saamhorigheidsgevoel

gecreëerd te worden.

Indien we bij de Nationale Dodenherdenking alleen stilstaan bij de Tweede Wereldoorlog,

40 focust dit beter de aandacht voor de jongeren van Nederland. Dit zal hun bewustwording

vergroten. Zo creëren we een betere beeldvorming over de gruweldaden die vele families

nog tot op de dag van vandaag achtervolgen.

bron: Candan, Yesim: Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme. Het Parool, 5 mei 2021

( Het Parool: een Nederlands dagblad)

1 welig (beeldtaal): in overvloed groeiend

2 tieren (beeldtaal met een dubbele betekenis): a) goed gedijen en b) woedend te keer gaan, razen

3 Forum voor Democratie is een Nederlandse politieke partij met een liberaal-conservatieve signatuur. De partij wordt vaak als rechts-populistisch beschouwd. Eind 2020 werd bekend dat leden van de jongerenorganisatie van Forum voor Democratie in whatsapp-groepen antisemitische en homofobe berichten verspreidden en nazisympathieën uitten.

4 iets beu zijn: iets zat zijn

5 conflict tussen joodse Israëliërs aan de ene kant en islamitische Palestijnen aan de andere kant

Opdracht: Schrijf de tekst voor een spreekbeurt naar aanleiding van het commentaar "Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme" van Yesim Candan.

•

Onderzoek grondig welk standpunt de schrijfster precies inneemt en hoe zij haar argumentatie opbouwt en stilistisch vormgeeft. (18 Punkte)

Situatie

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei bevordert de dialoog over hoe met de Tweede Wereldoorlog wordt omgegaan en brengt de manier waarop op 4 mei bij dit duistere tijdperk wordt stilgestaan keer op keer opnieuw ter discussie. Daarom nodigt het comité dit jaar jongeren uit Duitsland en Nederland uit om samen te praten over de verwerking van hun gedeelde verleden. Vooraf krijgen de deelnemers de opdracht teksten te onderzoeken, waarover zij tijdens de binationale bijeenkomst met elkaar in gesprek kunnen gaan.

Informatie over de schrijfster

Yesim Candan (*1975, Rotterdam) werkt als publiciste, columniste en radiopresentatrice. Onderstaande tekst werd gepubliceerd op 5 mei 2021, Nationale Bevrijdingsdag, een dag na de Nationale Dodenherdenking van 4 mei.

Yesim Candan: Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme

Gisteravond stonden we weer even stil bij de volkerenmoord op Joden, Roma, Sinti en

homoseksuelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. We waren letterlijk 2 minuten stil. Vandaag

vieren we onze vrijheid. Daarna gaan we voor een jaar over tot de orde van de dag en kan

het antisemitisme weer welig 1 verder tieren 2, zowel boven als onder de grond. Net zoals het

5 dat deed in de jaren (vlak) na de oorlog.

Sinds 1961 herdenken we bij de Nationale Dodenherdenking ook andere oorlogen. Maar haalt

dit niet de focus weg van waar het op deze dag werkelijk om gaat? Kunnen we deze andere

oorlogen, hoe gruwelijk ook, niet op een ander moment herdenken, zodat we ons op 4 mei

echt kunnen focussen op de holocaustverhalen? De genocide op de Joden verdient afzonderlijke

10 aandacht en focus door zorgelijke toename van antisemitische incidenten in Nederland.

[...]

Ook vandaag de dag is ‘kankerjood’ en ‘vieze Jood’ een veelvoorkomend scheldwoord. Neem

maar eens plaats op een voetbaltribune tijdens een wedstrijd. U herinnert zich wellicht ook

de app-conversaties van de jongerenafdeling van de FvD van een tijd terug. 3 Extreemrechtse

15 autochtone jongeren zien in partijen als Forum een bevrijding omdat men de coronaregels

beu 4 is.

Dat (vaak) juist jongeren zich zo uiten, komt overeen met de uitkomsten van onderzoek van

de Anne Frank Stichting naar antisemitisme: jongeren zaten in hun ‘extreemrechtse periode’

voor (een deel van de tijd) in het voortgezet onderwijs.

20 Aan de andere kant van het antisemitische spectrum ligt de groep die zich schuldig maakt

aan Jodenhaat. Zo zijn er biculturele moslimjongeren anti-Joods, omdat ze de kant kiezen

van de Palestijnen in het Midden-Oosten 5.

Bij vroegere generaties in Nederland werd op school uitvoerig aandacht besteed aan de Tweede

Wereldoorlog en aan de Holocaust. Vandaag de dag is dit stukken minder. De lesstof wordt,

25 net als Nationale Dodenherdenking zelf, een beetje overschaduwd door al die andere oorlogen.

Die ook erg zijn, maar wel de focus wegnemen van deze uitvoerig geplande uitroeiing van

een bepaalde bevolkingsgroep, Joden. Plus natuurlijk dat op sommige scholen het onderwerp

Holocaust bijna niet meer aan de orde kan komen, omdat leerlingen dan boos de klas uit lopen.

Op deze manier vergeten we, en zeker de generaties na ons, wat er destijds daadwerkelijk is

30 gebeurd. Binnen de scholen is er echter, gezien de druk op het totale curriculum, niet altijd

veel tijd om aan dit onderwerp te besteden. Bovendien is het nu beperkt tot het vak geschiedenis,

een vak dat niet door alle leerlingen voor de hele schoolperiode wordt gekozen.

Dit betekent dat informatie over de Holocaust beter en duidelijker neergezet moet worden.

Waarom zouden eindexamenleerlingen niet op excursie naar Auschwitz gaan? Ook dit hoort

35 bij de geschiedenis van Nederland. Voor moslimjongeren moet duidelijk zijn dat islamofobie

en antisemitisme beide racistisch zijn. Het oplossen van antisemitisme is ook een oplossing

voor de moslimhaat waar Nederland mee te maken heeft. Er dient een saamhorigheidsgevoel

gecreëerd te worden.

Indien we bij de Nationale Dodenherdenking alleen stilstaan bij de Tweede Wereldoorlog,

40 focust dit beter de aandacht voor de jongeren van Nederland. Dit zal hun bewustwording

vergroten. Zo creëren we een betere beeldvorming over de gruweldaden die vele families

nog tot op de dag van vandaag achtervolgen.

bron: Candan, Yesim: Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme. Het Parool, 5 mei 2021

( Het Parool: een Nederlands dagblad)

1 welig (beeldtaal): in overvloed groeiend

2 tieren (beeldtaal met een dubbele betekenis): a) goed gedijen en b) woedend te keer gaan, razen

3 Forum voor Democratie is een Nederlandse politieke partij met een liberaal-conservatieve signatuur. De partij wordt vaak als rechts-populistisch beschouwd. Eind 2020 werd bekend dat leden van de jongerenorganisatie van Forum voor Democratie in whatsapp-groepen antisemitische en homofobe berichten verspreidden en nazisympathieën uitten.

4 iets beu zijn: iets zat zijn

5 conflict tussen joodse Israëliërs aan de ene kant en islamitische Palestijnen aan de andere kant

Opdracht: Schrijf de tekst voor een spreekbeurt naar aanleiding van het commentaar "Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme" van Yesim Candan.

•

Geef commentaar op het standpunt van Candan, waarbij je gebruikmaakt van je analyse en van je kennis over hoe Nederland en Duitsland met hun verleden zijn omgegaan. Besteed daarbij aandacht aan haar voorstel dat leerlingen in het eindexamenjaar een excursie naar Auschwitz zouden moeten maken. (14 Punkte)

Situatie

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei bevordert de dialoog over hoe met de Tweede Wereldoorlog wordt omgegaan en brengt de manier waarop op 4 mei bij dit duistere tijdperk wordt stilgestaan keer op keer opnieuw ter discussie. Daarom nodigt het comité dit jaar jongeren uit Duitsland en Nederland uit om samen te praten over de verwerking van hun gedeelde verleden. Vooraf krijgen de deelnemers de opdracht teksten te onderzoeken, waarover zij tijdens de binationale bijeenkomst met elkaar in gesprek kunnen gaan.

Informatie over de schrijfster

Yesim Candan (*1975, Rotterdam) werkt als publiciste, columniste en radiopresentatrice. Onderstaande tekst werd gepubliceerd op 5 mei 2021, Nationale Bevrijdingsdag, een dag na de Nationale Dodenherdenking van 4 mei.

Yesim Candan: Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme

Gisteravond stonden we weer even stil bij de volkerenmoord op Joden, Roma, Sinti en

homoseksuelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. We waren letterlijk 2 minuten stil. Vandaag

vieren we onze vrijheid. Daarna gaan we voor een jaar over tot de orde van de dag en kan

het antisemitisme weer welig 1 verder tieren 2, zowel boven als onder de grond. Net zoals het

5 dat deed in de jaren (vlak) na de oorlog.

Sinds 1961 herdenken we bij de Nationale Dodenherdenking ook andere oorlogen. Maar haalt

dit niet de focus weg van waar het op deze dag werkelijk om gaat? Kunnen we deze andere

oorlogen, hoe gruwelijk ook, niet op een ander moment herdenken, zodat we ons op 4 mei

echt kunnen focussen op de holocaustverhalen? De genocide op de Joden verdient afzonderlijke

10 aandacht en focus door zorgelijke toename van antisemitische incidenten in Nederland.

[...]

Ook vandaag de dag is ‘kankerjood’ en ‘vieze Jood’ een veelvoorkomend scheldwoord. Neem

maar eens plaats op een voetbaltribune tijdens een wedstrijd. U herinnert zich wellicht ook

de app-conversaties van de jongerenafdeling van de FvD van een tijd terug. 3 Extreemrechtse

15 autochtone jongeren zien in partijen als Forum een bevrijding omdat men de coronaregels

beu 4 is.

Dat (vaak) juist jongeren zich zo uiten, komt overeen met de uitkomsten van onderzoek van

de Anne Frank Stichting naar antisemitisme: jongeren zaten in hun ‘extreemrechtse periode’

voor (een deel van de tijd) in het voortgezet onderwijs.

20 Aan de andere kant van het antisemitische spectrum ligt de groep die zich schuldig maakt

aan Jodenhaat. Zo zijn er biculturele moslimjongeren anti-Joods, omdat ze de kant kiezen

van de Palestijnen in het Midden-Oosten 5.

Bij vroegere generaties in Nederland werd op school uitvoerig aandacht besteed aan de Tweede

Wereldoorlog en aan de Holocaust. Vandaag de dag is dit stukken minder. De lesstof wordt,

25 net als Nationale Dodenherdenking zelf, een beetje overschaduwd door al die andere oorlogen.

Die ook erg zijn, maar wel de focus wegnemen van deze uitvoerig geplande uitroeiing van

een bepaalde bevolkingsgroep, Joden. Plus natuurlijk dat op sommige scholen het onderwerp

Holocaust bijna niet meer aan de orde kan komen, omdat leerlingen dan boos de klas uit lopen.

Op deze manier vergeten we, en zeker de generaties na ons, wat er destijds daadwerkelijk is

30 gebeurd. Binnen de scholen is er echter, gezien de druk op het totale curriculum, niet altijd

veel tijd om aan dit onderwerp te besteden. Bovendien is het nu beperkt tot het vak geschiedenis,

een vak dat niet door alle leerlingen voor de hele schoolperiode wordt gekozen.

Dit betekent dat informatie over de Holocaust beter en duidelijker neergezet moet worden.

Waarom zouden eindexamenleerlingen niet op excursie naar Auschwitz gaan? Ook dit hoort

35 bij de geschiedenis van Nederland. Voor moslimjongeren moet duidelijk zijn dat islamofobie

en antisemitisme beide racistisch zijn. Het oplossen van antisemitisme is ook een oplossing

voor de moslimhaat waar Nederland mee te maken heeft. Er dient een saamhorigheidsgevoel

gecreëerd te worden.

Indien we bij de Nationale Dodenherdenking alleen stilstaan bij de Tweede Wereldoorlog,

40 focust dit beter de aandacht voor de jongeren van Nederland. Dit zal hun bewustwording

vergroten. Zo creëren we een betere beeldvorming over de gruweldaden die vele families

nog tot op de dag van vandaag achtervolgen.

bron: Candan, Yesim: Examensreis naar Auschwitz voor beter beeld antisemitisme. Het Parool, 5 mei 2021

( Het Parool: een Nederlands dagblad)

1 welig (beeldtaal): in overvloed groeiend

2 tieren (beeldtaal met een dubbele betekenis): a) goed gedijen en b) woedend te keer gaan, razen

3 Forum voor Democratie is een Nederlandse politieke partij met een liberaal-conservatieve signatuur. De partij wordt vaak als rechts-populistisch beschouwd. Eind 2020 werd bekend dat leden van de jongerenorganisatie van Forum voor Democratie in whatsapp-groepen antisemitische en homofobe berichten verspreidden en nazisympathieën uitten.

4 iets beu zijn: iets zat zijn

5 conflict tussen joodse Israëliërs aan de ene kant en islamitische Palestijnen aan de andere kant

Klausurteil B: Sprachmittlung isoliert

Opdracht:

Roos, die je bij de binationale bijeenkomst van het Nationaal Comité 4 en 5 mei hebt leren kennen, wetende hoe men in Duitsland probeert de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust levend te houden.

Kort geleden las je over een interessant project. Schrijf een brief aan Roos, waarin je het instagramproject "@ichbinsophiescholl" en de bijbehorende doelen presenteert.

Situatie

Je bent door Fridays for future Amsterdam uitgenodigd voor de internationale workshop “Tussen niets doen en activisme”, bedoeld voor jongeren die zich actief inzetten voor het klimaat. Er staan nog niet voor alle gastsprekers namen vast, dus de deelnemers mogen zelf een gastspreker voorstellen. Ella Hollander is een van de kandidaten. Je kent een tekst van haar (M 1) en belangrijke achtergrondinformatie (M 2) en gebruikt dit materiaal voor een commentaar.

Informatie over de auteur en de tekst

Ella Hollander is manager bij Vattenfall, een grote Europese energieleverancier.

M 1: Ella Hollander: Positief klimaatnieuws delen is belangrijk. Klimaatverandering: Kun jij er wat aan doen?

Felle bosbranden in Australië, hevig noodweer in andere delen van de wereld, uitzonderlijk

grote dooi van de ijskap in Groenland – de gevolgen van de klimaatcrisis worden ook dit

jaar volop in de media belicht. In verreweg de meeste gevallen gaat het om uitermate

zorgwekkend nieuws. Je zou er bijna moedeloos van raken. En dat lijkt ook te gebeuren: er

5 heerst een groot gevoel van gelatenheid. Volgens de Amerikaanse klimaatpsycholoog

Renee Lertzman moeten we dat niet zien als een gebrek aan betrokkenheid, maar als een

afweermechanisme. In haar betoog The Myth of Apathy, zegt zij: “Wat als het probleem niet

is dat we er te weinig, maar juist te veel om geven?” Zij verwijst naar de psychoanalyse, die

leert dat apathie een strategie kan zijn: door emotioneel afstand te nemen, maken we een

10 probleem dat we als overweldigend ervaren minder bedreigend. Onze gevoelens van angst

en machteloosheid manifesteren zich dan als gebrek aan actie.

Het is een onderwerp dat tot nu toe weinig aandacht heeft gekregen in de discussie over

klimaatverandering – net zo min als hoe je je kunt wapenen tegen apathie en machteloosheid.

Vattenfall liet er daarom onderzoek naar doen in december 2019 en aanvullend afgelopen

15 juni 1, in alle zeven Europese landen waarin de energieproducent actief is. [...]

In het kader van de eerste Vattenfall studie werd onderzocht hoe er gedurende 2019 over

klimaatverandering was bericht in de media in de zeven landen. Daaruit bleek dat maar

liefst 61% van de totale berichtgeving negatief van toon was. De positieve berichten over

klimaatverandering daarentegen – bijvoorbeeld over initiatieven om klimaatverandering te

20 beperken of klimaatbeleid te bevorderen – waren duidelijk in de minderheid en bedroegen

slechts 37% van het totaal. Ook haalden zij in tegenstelling tot het negatieve nieuws veelal

niet de (inter) nationale media: positief nieuws bleef beperkt tot lokale media of vakpers. [...]

Juist die focus op negatieve berichtgeving kan leiden tot een gevoel van machteloosheid.

Lertzman, die voor het Vattenfall-onderzoek geraadpleegd werd, ziet daarin dan ook

25 aanknopingspunten om de ‘apathie’ tegen te gaan. “Door de juiste manieren te vinden om

mensen zowel te informeren als te inspireren, en om hen aan te moedigen tot actie in plaats

van verlamming in de hand te werken.” Zij benadrukt de toegevoegde waarde van een

evenwichtig gesprek over klimaatverandering, waarin er ook aandacht is voor positief nieuws

en succesvolle acties van anderen. Het onderzoek lijkt dat te bevestigen: respondenten die

30 meer positieve berichten hadden gezien, bleken eerder geneigd om zelf actie te ondernemen.

Dit is een belangrijk inzicht. Als je je bewust bent van het effect van negatieve berichten, kun

je je immers ertegen wapenen en de apathie doorbreken. Door niet alleen negatieve maar

vooral ook positieve berichten te delen via social media, bijvoorbeeld, over wat er al wél

lukt in de strijd tegen klimaatverandering. Of door jezelf er regelmatig aan te herinneren dat

35 je als individu zeker niet machteloos bent. Met de keuzes die je maakt in het dagelijks leven

kun je immers een belangrijke bijdrage leveren aan het beperken van de gevolgen van

klimaatverandering.

1 bedoeld is juni 2020

bron: Hollander, Ella: Positief klimaatnieuws delen is belangrijk. Klimaatverandering: kun jij er wat aan doen? NRC Handelsblad, 14 september 2020 ( NRC Handelsblad: Nederlands dagblad)

Informatie over het diagram

In januari 2021 werd in opdracht van Milieudefensie – een Nederlandse milieuorganisatie – een landelijk representatief onderzoek uitgevoerd onder 2336 Nederlanders van 18 jaar en ouder naar het belang van klimaatbeleid voor de stemkeuze bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021. Dit onderzoek werd doorgevoerd door I&O Research. Het volgende diagram is deel van dit onderzoek.

M 2: Rapport: Klimaat en het nieuwe kabinet

In hoeverre maakt u zich zorgen over de uitstoot van broeikasgassen (onder andere CO 2), de klimaatverandering en de effecten daarvan voor het milieu? (grafiek ingekort)

bron: I&O Research en Milieudefensie: Rapport. Klimaat en het nieuwe kabinet. Amsterdam, januari 2021, p. 8

Opdracht: Schrijf met behulp van M 1 en M 2 de tekst voor een commentaar.

• Noem beknopt het onderwerp van de tekst van Ella Hollander (M 1). (10 Punkte)

Situatie

Je bent door Fridays for future Amsterdam uitgenodigd voor de internationale workshop “Tussen niets doen en activisme”, bedoeld voor jongeren die zich actief inzetten voor het klimaat. Er staan nog niet voor alle gastsprekers namen vast, dus de deelnemers mogen zelf een gastspreker voorstellen. Ella Hollander is een van de kandidaten. Je kent een tekst van haar (M 1) en belangrijke achtergrondinformatie (M 2) en gebruikt dit materiaal voor een commentaar.

Informatie over de auteur en de tekst

Ella Hollander is manager bij Vattenfall, een grote Europese energieleverancier.

M 1: Ella Hollander: Positief klimaatnieuws delen is belangrijk. Klimaatverandering: Kun jij er wat aan doen?

Felle bosbranden in Australië, hevig noodweer in andere delen van de wereld, uitzonderlijk

grote dooi van de ijskap in Groenland – de gevolgen van de klimaatcrisis worden ook dit

jaar volop in de media belicht. In verreweg de meeste gevallen gaat het om uitermate

zorgwekkend nieuws. Je zou er bijna moedeloos van raken. En dat lijkt ook te gebeuren: er

5 heerst een groot gevoel van gelatenheid. Volgens de Amerikaanse klimaatpsycholoog

Renee Lertzman moeten we dat niet zien als een gebrek aan betrokkenheid, maar als een

afweermechanisme. In haar betoog The Myth of Apathy, zegt zij: “Wat als het probleem niet

is dat we er te weinig, maar juist te veel om geven?” Zij verwijst naar de psychoanalyse, die

leert dat apathie een strategie kan zijn: door emotioneel afstand te nemen, maken we een

10 probleem dat we als overweldigend ervaren minder bedreigend. Onze gevoelens van angst

en machteloosheid manifesteren zich dan als gebrek aan actie.

Het is een onderwerp dat tot nu toe weinig aandacht heeft gekregen in de discussie over

klimaatverandering – net zo min als hoe je je kunt wapenen tegen apathie en machteloosheid.

Vattenfall liet er daarom onderzoek naar doen in december 2019 en aanvullend afgelopen

15 juni 1, in alle zeven Europese landen waarin de energieproducent actief is. [...]

In het kader van de eerste Vattenfall studie werd onderzocht hoe er gedurende 2019 over

klimaatverandering was bericht in de media in de zeven landen. Daaruit bleek dat maar

liefst 61% van de totale berichtgeving negatief van toon was. De positieve berichten over

klimaatverandering daarentegen – bijvoorbeeld over initiatieven om klimaatverandering te

20 beperken of klimaatbeleid te bevorderen – waren duidelijk in de minderheid en bedroegen

slechts 37% van het totaal. Ook haalden zij in tegenstelling tot het negatieve nieuws veelal

niet de (inter) nationale media: positief nieuws bleef beperkt tot lokale media of vakpers. [...]

Juist die focus op negatieve berichtgeving kan leiden tot een gevoel van machteloosheid.

Lertzman, die voor het Vattenfall-onderzoek geraadpleegd werd, ziet daarin dan ook

25 aanknopingspunten om de ‘apathie’ tegen te gaan. “Door de juiste manieren te vinden om

mensen zowel te informeren als te inspireren, en om hen aan te moedigen tot actie in plaats

van verlamming in de hand te werken.” Zij benadrukt de toegevoegde waarde van een

evenwichtig gesprek over klimaatverandering, waarin er ook aandacht is voor positief nieuws

en succesvolle acties van anderen. Het onderzoek lijkt dat te bevestigen: respondenten die

30 meer positieve berichten hadden gezien, bleken eerder geneigd om zelf actie te ondernemen.

Dit is een belangrijk inzicht. Als je je bewust bent van het effect van negatieve berichten, kun

je je immers ertegen wapenen en de apathie doorbreken. Door niet alleen negatieve maar

vooral ook positieve berichten te delen via social media, bijvoorbeeld, over wat er al wél

lukt in de strijd tegen klimaatverandering. Of door jezelf er regelmatig aan te herinneren dat

35 je als individu zeker niet machteloos bent. Met de keuzes die je maakt in het dagelijks leven

kun je immers een belangrijke bijdrage leveren aan het beperken van de gevolgen van

klimaatverandering.

1 bedoeld is juni 2020

bron: Hollander, Ella: Positief klimaatnieuws delen is belangrijk. Klimaatverandering: kun jij er wat aan doen? NRC Handelsblad, 14 september 2020 ( NRC Handelsblad: Nederlands dagblad)

Informatie over het diagram

In januari 2021 werd in opdracht van Milieudefensie – een Nederlandse milieuorganisatie – een landelijk representatief onderzoek uitgevoerd onder 2336 Nederlanders van 18 jaar en ouder naar het belang van klimaatbeleid voor de stemkeuze bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021. Dit onderzoek werd doorgevoerd door I&O Research. Het volgende diagram is deel van dit onderzoek.

M 2: Rapport: Klimaat en het nieuwe kabinet

In hoeverre maakt u zich zorgen over de uitstoot van broeikasgassen (onder andere CO 2), de klimaatverandering en de effecten daarvan voor het milieu? (grafiek ingekort)

bron: I&O Research en Milieudefensie: Rapport. Klimaat en het nieuwe kabinet. Amsterdam, januari 2021, p. 8

Opdracht: Schrijf aan de hand van M 1 en M 2 de tekst van een commentaar.

• Preciseer aan de hand van de belangrijkste uitkomst van het onderzoek in M 2 het gevoel van gelatenheid dat in de tekst (M 1) wordt beschreven. Besteed daarbij ook aandacht aan de structuur en de stijl van Hollanders tekst (M 1). (18 Punkte)

Situatie

Je bent door Fridays for future Amsterdam uitgenodigd voor de internationale workshop “Tussen niets doen en activisme”, bedoeld voor jongeren die zich actief inzetten voor het klimaat. Er staan nog niet voor alle gastsprekers namen vast, dus de deelnemers mogen zelf een gastspreker voorstellen. Ella Hollander is een van de kandidaten. Je kent een tekst van haar (M 1) en belangrijke achtergrondinformatie (M 2) en gebruikt dit materiaal voor een commentaar.

Informatie over de auteur en de tekst

Ella Hollander is manager bij Vattenfall, een grote Europese energieleverancier.

M 1: Ella Hollander: Positief klimaatnieuws delen is belangrijk. Klimaatverandering: Kun jij er wat aan doen?

Felle bosbranden in Australië, hevig noodweer in andere delen van de wereld, uitzonderlijk

grote dooi van de ijskap in Groenland – de gevolgen van de klimaatcrisis worden ook dit

jaar volop in de media belicht. In verreweg de meeste gevallen gaat het om uitermate

zorgwekkend nieuws. Je zou er bijna moedeloos van raken. En dat lijkt ook te gebeuren: er

5 heerst een groot gevoel van gelatenheid. Volgens de Amerikaanse klimaatpsycholoog

Renee Lertzman moeten we dat niet zien als een gebrek aan betrokkenheid, maar als een

afweermechanisme. In haar betoog The Myth of Apathy, zegt zij: “Wat als het probleem niet

is dat we er te weinig, maar juist te veel om geven?” Zij verwijst naar de psychoanalyse, die

leert dat apathie een strategie kan zijn: door emotioneel afstand te nemen, maken we een

10 probleem dat we als overweldigend ervaren minder bedreigend. Onze gevoelens van angst

en machteloosheid manifesteren zich dan als gebrek aan actie.

Het is een onderwerp dat tot nu toe weinig aandacht heeft gekregen in de discussie over

klimaatverandering – net zo min als hoe je je kunt wapenen tegen apathie en machteloosheid.

Vattenfall liet er daarom onderzoek naar doen in december 2019 en aanvullend afgelopen

15 juni 1, in alle zeven Europese landen waarin de energieproducent actief is. [...]

In het kader van de eerste Vattenfall studie werd onderzocht hoe er gedurende 2019 over

klimaatverandering was bericht in de media in de zeven landen. Daaruit bleek dat maar

liefst 61% van de totale berichtgeving negatief van toon was. De positieve berichten over

klimaatverandering daarentegen – bijvoorbeeld over initiatieven om klimaatverandering te

20 beperken of klimaatbeleid te bevorderen – waren duidelijk in de minderheid en bedroegen

slechts 37% van het totaal. Ook haalden zij in tegenstelling tot het negatieve nieuws veelal

niet de (inter) nationale media: positief nieuws bleef beperkt tot lokale media of vakpers. [...]

Juist die focus op negatieve berichtgeving kan leiden tot een gevoel van machteloosheid.

Lertzman, die voor het Vattenfall-onderzoek geraadpleegd werd, ziet daarin dan ook

25 aanknopingspunten om de ‘apathie’ tegen te gaan. “Door de juiste manieren te vinden om

mensen zowel te informeren als te inspireren, en om hen aan te moedigen tot actie in plaats

van verlamming in de hand te werken.” Zij benadrukt de toegevoegde waarde van een

evenwichtig gesprek over klimaatverandering, waarin er ook aandacht is voor positief nieuws

en succesvolle acties van anderen. Het onderzoek lijkt dat te bevestigen: respondenten die

30 meer positieve berichten hadden gezien, bleken eerder geneigd om zelf actie te ondernemen.

Dit is een belangrijk inzicht. Als je je bewust bent van het effect van negatieve berichten, kun

je je immers ertegen wapenen en de apathie doorbreken. Door niet alleen negatieve maar

vooral ook positieve berichten te delen via social media, bijvoorbeeld, over wat er al wél

lukt in de strijd tegen klimaatverandering. Of door jezelf er regelmatig aan te herinneren dat

35 je als individu zeker niet machteloos bent. Met de keuzes die je maakt in het dagelijks leven

kun je immers een belangrijke bijdrage leveren aan het beperken van de gevolgen van

klimaatverandering.

1 bedoeld is juni 2020

bron: Hollander, Ella: Positief klimaatnieuws delen is belangrijk. Klimaatverandering: kun jij er wat aan doen? NRC Handelsblad, 14 september 2020 ( NRC Handelsblad: Nederlands dagblad)

Informatie over het diagram

In januari 2021 werd in opdracht van Milieudefensie – een Nederlandse milieuorganisatie – een landelijk representatief onderzoek uitgevoerd onder 2336 Nederlanders van 18 jaar en ouder naar het belang van klimaatbeleid voor de stemkeuze bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021. Dit onderzoek werd doorgevoerd door I&O Research. Het volgende diagram is deel van dit onderzoek.

M 2: Rapport: Klimaat en het nieuwe kabinet

In hoeverre maakt u zich zorgen over de uitstoot van broeikasgassen (onder andere CO 2), de klimaatverandering en de effecten daarvan voor het milieu? (grafiek ingekort)

bron: I&O Research en Milieudefensie: Rapport. Klimaat en het nieuwe kabinet. Amsterdam, januari 2021, p. 8

Opdracht: Schrijf aan de hand van M 1 en M 2 de tekst voor een commentaar.

• Beoordeel, uitgaand van je analyse en je kennis van klimaatverandering, of Ella Hollander een geschikte gastspreker is voor de workshop “Tussen niets doen en activisme” van Fridays for future. Behandel daarbij ook de uitspraak “Met de keuzes die je maakt in het dagelijks leven kun je immers een belangrijke bijdrage leveren aan het beperken van de gevolgen van klimaatverandering.” (14 Punkte)

Situatie

Je bent door Fridays for future Amsterdam uitgenodigd voor de internationale workshop “Tussen niets doen en activisme”, bedoeld voor jongeren die zich actief inzetten voor het klimaat. Er staan nog niet voor alle gastsprekers namen vast, dus de deelnemers mogen zelf een gastspreker voorstellen. Ella Hollander is een van de kandidaten. Je kent een tekst van haar (M 1) en belangrijke achtergrondinformatie (M 2) en gebruikt dit materiaal voor een commentaar.

Informatie over de auteur en de tekst

Ella Hollander is manager bij Vattenfall, een grote Europese energieleverancier.

M 1: Ella Hollander: Positief klimaatnieuws delen is belangrijk. Klimaatverandering: Kun jij er wat aan doen?

Felle bosbranden in Australië, hevig noodweer in andere delen van de wereld, uitzonderlijk

grote dooi van de ijskap in Groenland – de gevolgen van de klimaatcrisis worden ook dit

jaar volop in de media belicht. In verreweg de meeste gevallen gaat het om uitermate

zorgwekkend nieuws. Je zou er bijna moedeloos van raken. En dat lijkt ook te gebeuren: er

5 heerst een groot gevoel van gelatenheid. Volgens de Amerikaanse klimaatpsycholoog

Renee Lertzman moeten we dat niet zien als een gebrek aan betrokkenheid, maar als een

afweermechanisme. In haar betoog The Myth of Apathy, zegt zij: “Wat als het probleem niet

is dat we er te weinig, maar juist te veel om geven?” Zij verwijst naar de psychoanalyse, die

leert dat apathie een strategie kan zijn: door emotioneel afstand te nemen, maken we een

10 probleem dat we als overweldigend ervaren minder bedreigend. Onze gevoelens van angst

en machteloosheid manifesteren zich dan als gebrek aan actie.

Het is een onderwerp dat tot nu toe weinig aandacht heeft gekregen in de discussie over

klimaatverandering – net zo min als hoe je je kunt wapenen tegen apathie en machteloosheid.

Vattenfall liet er daarom onderzoek naar doen in december 2019 en aanvullend afgelopen

15 juni 1, in alle zeven Europese landen waarin de energieproducent actief is. [...]

In het kader van de eerste Vattenfall studie werd onderzocht hoe er gedurende 2019 over

klimaatverandering was bericht in de media in de zeven landen. Daaruit bleek dat maar

liefst 61% van de totale berichtgeving negatief van toon was. De positieve berichten over

klimaatverandering daarentegen – bijvoorbeeld over initiatieven om klimaatverandering te

20 beperken of klimaatbeleid te bevorderen – waren duidelijk in de minderheid en bedroegen

slechts 37% van het totaal. Ook haalden zij in tegenstelling tot het negatieve nieuws veelal

niet de (inter) nationale media: positief nieuws bleef beperkt tot lokale media of vakpers. [...]

Juist die focus op negatieve berichtgeving kan leiden tot een gevoel van machteloosheid.

Lertzman, die voor het Vattenfall-onderzoek geraadpleegd werd, ziet daarin dan ook

25 aanknopingspunten om de ‘apathie’ tegen te gaan. “Door de juiste manieren te vinden om

mensen zowel te informeren als te inspireren, en om hen aan te moedigen tot actie in plaats

van verlamming in de hand te werken.” Zij benadrukt de toegevoegde waarde van een

evenwichtig gesprek over klimaatverandering, waarin er ook aandacht is voor positief nieuws

en succesvolle acties van anderen. Het onderzoek lijkt dat te bevestigen: respondenten die

30 meer positieve berichten hadden gezien, bleken eerder geneigd om zelf actie te ondernemen.

Dit is een belangrijk inzicht. Als je je bewust bent van het effect van negatieve berichten, kun

je je immers ertegen wapenen en de apathie doorbreken. Door niet alleen negatieve maar

vooral ook positieve berichten te delen via social media, bijvoorbeeld, over wat er al wél

lukt in de strijd tegen klimaatverandering. Of door jezelf er regelmatig aan te herinneren dat

35 je als individu zeker niet machteloos bent. Met de keuzes die je maakt in het dagelijks leven

kun je immers een belangrijke bijdrage leveren aan het beperken van de gevolgen van

klimaatverandering.

1 bedoeld is juni 2020

bron: Hollander, Ella: Positief klimaatnieuws delen is belangrijk. Klimaatverandering: kun jij er wat aan doen? NRC Handelsblad, 14 september 2020 ( NRC Handelsblad: Nederlands dagblad)

Informatie over het diagram

In januari 2021 werd in opdracht van Milieudefensie – een Nederlandse milieuorganisatie – een landelijk representatief onderzoek uitgevoerd onder 2336 Nederlanders van 18 jaar en ouder naar het belang van klimaatbeleid voor de stemkeuze bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021. Dit onderzoek werd doorgevoerd door I&O Research. Het volgende diagram is deel van dit onderzoek.

M 2: Rapport: Klimaat en het nieuwe kabinet

In hoeverre maakt u zich zorgen over de uitstoot van broeikasgassen (onder andere CO 2), de klimaatverandering en de effecten daarvan voor het milieu? (grafiek ingekort)

bron: I&O Research en Milieudefensie: Rapport. Klimaat en het nieuwe kabinet. Amsterdam, januari 2021, p. 8

Klausurteil B: Sprachmittlung isoliert

Opdracht:

Na afloop van de workshop vragen veel deelnemers je om meer informatie over de manier waarop men in Duitsland met klimaatverandering omgaat. Je bent een interessant artikel over een proefproject in Hamburg tegengekomen. Schrijf een brief gericht aan de hele werkgroep Fridays for future Amsterdam, waarin je het project en het nut daarvan presenteert. (18 Punkte)

Klausurteil B – Ausgangstext (Deutsch)

Jana Werner: Für mehr Artenvielfalt will Rot-Grün nun auch Bushaltestellen begrünen

In der 1,8-Millionen-Einwohner-Metropole Hamburg gibt es mehr als 4200 Bushaltestellen mit über 2300 sogenannten Fahrgastunterständen 1 – Tendenz steigend. Für ein Pilotprojekt sollen nun die Dächer an ausgewählten Bushaltestellen des Hamburger Verkehrsverbundes (HVV) begrünt werden. Das sieht ein gemeinsamer Antrag von SPD und Grünen vor, wie die Regierungsfraktionen am Sonntag in der Hansestadt mitteilten. Perspektivisch soll so mehr Lebensraum für Insekten, Vögel und Pflanzen geschaffen und das Stadtbild aufgewertet werden.

„Um den Komfort für Fahrgäste von Bus und Bahn zu steigern, installieren wir mit dem Hamburg-Takt deutlich mehr Fahrgastunterstände in der Stadt“, begründete der verkehrspolitische Grünen-Sprecher Gerrit Fuß den Vorstoß. Die Begrünung der Haltestellendächer schaffe auch in stark versiegelten Bereichen grüne Inseln. „Diese verbessern das Mikroklima vor Ort, bieten Pflanzen, Insekten und sogar Vögeln Lebensraum und erhöhen die Artenvielfalt“, erklärte Fuß. Auch binden die kleinen „grünen Inseln“ Regenwasser.

Darüber hinaus, so Rot-Grün, könne die Bepflanzung von Fahrgastunterständen zu einem optisch attraktiven Stadtbild beitragen. Deshalb soll das Pilotprojekt noch in diesem Jahr starten. […]

Der verkehrspolitische SPD-Sprecher Ole Thorben Buschhüter betonte: „Mit dem Pilotprojekt für begrünte Fahrgastunterstände machen wir den ersten Schritt, zusätzliche Inseln der Natur mitten in städtisch geprägten Lagen zu realisieren.“ Insbesondere an Orten mit einer hohen Versiegelungsdichte könnten begrünte Dächer von Fahrgastunterständen wichtigen Lebensraum anbieten und damit Natur und Fauna stärken.

Ist das Pilotprojekt erfolgreich, möchte Rot-Grün im Zuge der späteren Neuausschreibung der Werberechte auf öffentlichem Grund „durch die Einrichtung weiterer begrünter Unterstände einen positiven, flächendeckenden Effekt für das Stadtklima erzielen“. Buschhüter zufolge zeigt ein Blick ins niederländische Utrecht, wo bereits 300 Haltestellen begrünt sind, wie viel Potenzial das Pilotprojekt hat. „Stadt und Natur schließen sich nicht aus, sondern gehören zusammengedacht.“

Fahrgastunterstände sind ein wesentlicher Teil des öffentlichen Personennahverkehrs (ÖPNV) in Hamburg. Hunderttausende Fahrgäste nutzen den Angaben zufolge täglich die Unterstände, „um sich beim Warten auf den Bus vor Wind und Wetter zu schützen, sich auf den ausgehängten Fahrplänen und Umgebungskarten zu informieren und sich auf den Bänken auszuruhen“, wie es in dem gemeinsamen Antrag von SPD und Grünen heißt. Und weiter: „Somit tragen sie zum Komfort eines attraktiven ÖPNV bei und sind längst unverzichtbarer Bestandteil unserer Stadtmöblierung 2 geworden.“

Mit dem Hamburg-Takt möchte der rot-grüne Senat Bus- und Bahn-Angebote massiv ausbauen. In diesem Zusammenhang sollen bis zum Ende des Jahrzehnts auch 600 Bushaltestellen hinzukommen. Dies erfordere einen entsprechenden Aufwuchs bei der Anzahl an Fahrgastunterständen. Für das Pilotprojekt soll die mit dem Betrieb der Fahrgastunterstände beauftragte Wall GmbH zunächst Möglichkeiten für die Dachbegrünung erproben.

Die Bepflanzung von Fahrgastunterständen würde nicht zuletzt die Gründachstrategie ergänzen, die Hamburg als erste deutsche Großstadt noch unter einer SPD-Alleinregierung 2014 beschlossen hatte. Deren Ziel ist es mittlerweile, „mindestens 70 Prozent sowohl der Neubauten als auch der geeigneten zu sanierenden, flachen oder flach geneigten Dächer zu begrünen“. Bis 2024 unterstützt die Behörde von Umweltsenator Jens Kerstan (Grüne) das Projekt mit drei Millionen Euro. Mithilfe von Gründächern passe sich Hamburg den Folgen des Klimawandels an.

1 der Fahrgastunterstand: Ein Fahrgastunterstand bietet bei schlechtem Wetter eine trockene Wartezeit an der Haltestelle.

2 die Stadtmöblierung: das Anbringen von Gegenständen wie etwa Sitzbänken auf öffentlichen Straßen, Parks oder Plätzen

Quelle: Werner, Jana: Für mehr Artenvielfalt will Rot-Grün nun auch Bushaltestellen begrünen. Die Welt, 14. März 2021 ( Die Welt: Deutsche Tageszeitung)