Examen de Lingua Galega e Literatura II PAU Galicia 2026 · Ordinaria

TEXTO

A terrible DINA (Depresión illada en niveis altos) que atravesou Valencia coma un raio na tempestade, con todas as súas mortíferas consecuencias, non foi unha catástrofe natural por máis que o repitamos. (...) Non é culpa da natureza: é, indiscutiblemente, de orixe humana.

Xa hai días que renxe a expresión de “catástrofe natural”, coma quen bota balóns fóra, coma se o feito de que o Mediterráneo estivese a 30ºC no verán fose o normal e non teña que ver con nós. (...)

Hai moitos anos que a ciencia nos alerta de que este estilo de vida e de consumo no que estamos inmersos é un imposible. Antes de doar para as consecuencias desta DINA sen nome, habería que pensar na lóxica de caer na tolemia do Black Friday ou de comprar, por exemplo, uns calcetíns nunha web chinesa para que nolos traian á nosa casa a máis de 10.000 quilómetros. (...)

É unha cegueira que mata e que o vai seguir facendo porque, sabendo o que hai que facer, seguimos correndo desnortados cara ao abismo. (...)

Agocharse trala palabra “natural” non vale. Non hai nada máis antinatural que ir en contra da natureza.

Rosa M. Tristán, “As catástrofes climáticas do século XXI, de ‘naturais’ nada”, Luzes, nº 134, novembro de 2024

1.1. Realice un resumo do texto destacando nel as ideas principais. Evite parafrasear o texto. Extensión aproximada: 60 palabras. [1,25 puntos]

TEXTO

A terrible DINA (Depresión illada en niveis altos) que atravesou Valencia coma un raio na tempestade, con todas as súas mortíferas consecuencias, non foi unha catástrofe natural por máis que o repitamos. (...) Non é culpa da natureza: é, indiscutiblemente, de orixe humana.

Xa hai días que renxe a expresión de “catástrofe natural”, coma quen bota balóns fóra, coma se o feito de que o Mediterráneo estivese a 30ºC no verán fose o normal e non teña que ver con nós. (...)

Hai moitos anos que a ciencia nos alerta de que este estilo de vida e de consumo no que estamos inmersos é un imposible. Antes de doar para as consecuencias desta DINA sen nome, habería que pensar na lóxica de caer na tolemia do Black Friday ou de comprar, por exemplo, uns calcetíns nunha web chinesa para que nolos traian á nosa casa a máis de 10.000 quilómetros. (...)

É unha cegueira que mata e que o vai seguir facendo porque, sabendo o que hai que facer, seguimos correndo desnortados cara ao abismo. (...)

Agocharse trala palabra “natural” non vale. Non hai nada máis antinatural que ir en contra da natureza.

Rosa M. Tristán, “As catástrofes climáticas do século XXI, de ‘naturais’ nada”, Luzes, nº 134, novembro de 2024

1.2. Indique e explique se o texto anterior é descritivo, narrativo ou expositivo-argumentativo. Xustifique a súa resposta con, como mínimo, tres exemplos tirados do texto. Extensión aproximada: 50 palabras. [1 punto]

TEXTO

A terrible DINA (Depresión illada en niveis altos) que atravesou Valencia coma un raio na tempestade, con todas as súas mortíferas consecuencias, non foi unha catástrofe natural por máis que o repitamos. (...) Non é culpa da natureza: é, indiscutiblemente, de orixe humana.

Xa hai días que renxe a expresión de “catástrofe natural”, coma quen bota balóns fóra, coma se o feito de que o Mediterráneo estivese a 30ºC no verán fose o normal e non teña que ver con nós. (...)

Hai moitos anos que a ciencia nos alerta de que este estilo de vida e de consumo no que estamos inmersos é un imposible. Antes de doar para as consecuencias desta DINA sen nome, habería que pensar na lóxica de caer na tolemia do Black Friday ou de comprar, por exemplo, uns calcetíns nunha web chinesa para que nolos traian á nosa casa a máis de 10.000 quilómetros. (...)

É unha cegueira que mata e que o vai seguir facendo porque, sabendo o que hai que facer, seguimos correndo desnortados cara ao abismo. (...)

Agocharse trala palabra “natural” non vale. Non hai nada máis antinatural que ir en contra da natureza.

Rosa M. Tristán, “As catástrofes climáticas do século XXI, de ‘naturais’ nada”, Luzes, nº 134, novembro de 2024

1.3. Explique o significado dos seguintes termos resaltados en letra grosa no texto. (Non serán válidas as respostas que unicamente indiquen sinónimos): mortíferas, renxe, inmersos, desnortados, abismo. (1 punto)

TEXTO

A terrible DINA (Depresión illada en niveis altos) que atravesou Valencia coma un raio na tempestade, con todas as súas mortíferas consecuencias, non foi unha catástrofe natural por máis que o repitamos. (...) Non é culpa da natureza: é, indiscutiblemente, de orixe humana.

Xa hai días que renxe a expresión de “catástrofe natural”, coma quen bota balóns fóra, coma se o feito de que o Mediterráneo estivese a 30ºC no verán fose o normal e non teña que ver con nós. (...)

Hai moitos anos que a ciencia nos alerta de que este estilo de vida e de consumo no que estamos inmersos é un imposible. Antes de doar para as consecuencias desta DINA sen nome, habería que pensar na lóxica de caer na tolemia do Black Friday ou de comprar, por exemplo, uns calcetíns nunha web chinesa para que nolos traian á nosa casa a máis de 10.000 quilómetros. (...)

É unha cegueira que mata e que o vai seguir facendo porque, sabendo o que hai que facer, seguimos correndo desnortados cara ao abismo. (...)

Agocharse trala palabra “natural” non vale. Non hai nada máis antinatural que ir en contra da natureza.

Rosa M. Tristán, “As catástrofes climáticas do século XXI, de ‘naturais’ nada”, Luzes, nº 134, novembro de 2024

2.1. Determine a que clase de palabra pertencen os seguintes termos que aparecen subliñados no texto. Localice, para cada caso, outras dúas palabras da mesma categoría gramatical e indique a liña na que se atopan: con, xa, estilo, chinesa, vale. [1,25 puntos]

a)

b)

c)

d)

e)

TEXTO

A terrible DINA (Depresión illada en niveis altos) que atravesou Valencia coma un raio na tempestade, con todas as súas mortíferas consecuencias, non foi unha catástrofe natural por máis que o repitamos. (...) Non é culpa da natureza: é, indiscutiblemente, de orixe humana.

Xa hai días que renxe a expresión de “catástrofe natural”, coma quen bota balóns fóra, coma se o feito de que o Mediterráneo estivese a 30ºC no verán fose o normal e non teña que ver con nós. (...)

Hai moitos anos que a ciencia nos alerta de que este estilo de vida e de consumo no que estamos inmersos é un imposible. Antes de doar para as consecuencias desta DINA sen nome, habería que pensar na lóxica de caer na tolemia do Black Friday ou de comprar, por exemplo, uns calcetíns nunha web chinesa para que nolos traian á nosa casa a máis de 10.000 quilómetros. (...)

É unha cegueira que mata e que o vai seguir facendo porque, sabendo o que hai que facer, seguimos correndo desnortados cara ao abismo. (...)

Agocharse trala palabra “natural” non vale. Non hai nada máis antinatural que ir en contra da natureza.

Rosa M. Tristán, “As catástrofes climáticas do século XXI, de ‘naturais’ nada”, Luzes, nº 134, novembro de 2024

2.2. Indique a función sintáctica que desempeñan na súa cláusula ou oración estas cinco unidades que figuran en cursiva no texto. Localice, para cada caso, outras dúas unidades que desempeñen a mesma función sintáctica nas súas cláusulas ou oracións e sinale a liña na que se atopan: a expresión de “catástrofe natural”; bota; un imposible; uns calcetíns; á nosa casa.

1.

a expresión de “catástrofe natural”

2.

bota

3.

un imposible

4.

uns calcetíns

5.

á nosa casa

3.1. Redacte un texto de opinión centrado na importancia do galego como lingua propia e no necesario rexeitamento dos prexuízos e estereotipos lingüísticos que impiden a súa positiva consideración. O texto deberá contar con: breve introdución, corpo de argumentación (dous argumentos como mínimo) e conclusión. Extensión aproximada: 150 palabras. (1,25 puntos + 0,25 corrección)

Estrutura requerida: introdución, dous argumentos como mínimo que empreguen terminoloxía sociolingüística e conclusión.

3.2. Redacte un texto de opinión centrado na importancia dos sociolectos ou variedades sociais nas linguas, en xeral, e no galego, en particular. O texto deberá contar con: breve introdución, corpo de argumentación (dous argumentos como mínimo) e conclusión. Extensión aproximada: 150 palabras. (1,25 puntos + 0,25 corrección)

Estrutura requerida: introdución, dous argumentos como mínimo que empreguen terminoloxía sociolingüística e conclusión.

PREGUNTA 4. EDUCACIÓN LITERARIA. (2,25+0,75=3 puntos).

Realice só un destes dous comentarios:

4.1. Este texto de Xosé Neira Vilas (Vila de Cruces, 1928-2015) pertence ao libro Lar (1973). Relacione o texto, brevemente, co conxunto da escrita do autor e coa narrativa do seu tempo. Indique o tema central do relato, describa a caracterización que nel se fai da figura do galo e explique a estrutura da narración. Xustifique as respostas axudándose de exemplos tirados do texto. Extensión aproximada: 200 palabras. (2,25 puntos).

O galo

Escoitar outra vez o galo na amañecida é como sentir as cousas no seu lugar: quentura na lareira, fume nas chemineas, asento de homes e mulleres no porral onde naceron. Nenos camiño da escola. Mozas cantando na fonte e nos prados. Foliadas. Magostos. Días de entroido con “vivas” e freques e axóuxeres. Leiras traballadas. Rumbosos palleiros con bonecos e tarabelas no curuto. Mocidade leda. Rapaces batuxando no río...

O galo canta. O seu cornetín é o mesmo de hai cen, mil, tres mil anos. Chove, ou neva, ou vai axexar o sol. Hai febreiros e agostos como sempre. Medran as árbores. Corren as augas. Garulan os paxaros.

Mais, non. O galo non o di todo. Hai casas baldeiras. Camiños baldeiros. Terras baldeiras. Moita xente amañece cada día ben lonxe dese canto. Foise do lugar, xustamente porque todo资源seguía no mesmo lugar, na mesma fochanca. País-maleta, país-croio, país-andoriña. Vida en desacougo. Morte esfrangullada. ¿Cantos papeis teremos de queimar, canto sangue terá de ferver, cantos amenceres han de xurdir para lle dar sentido ó cantío do galo?

Xosé Neira Vilas, Lar (1973)

Criterios xerais: A produción de textos escritos respectando as propiedades textuais (adecuación, coherencia e cohesión), con corrección (ortográfica e gramatical), servíndose dun léxico adecuado e preciso e observando a extensión recomendada puntúase con ata 0,75 puntos.

a)

b)

c)

d)

PREGUNTA 4. EDUCACIÓN LITERARIA. (2,25+0,75=3 puntos).

Realice só un destes dous comentarios:

4.2. Este poema de Luisa Castro (Foz, 1966) pertence ao libro Baleas e baleas (1988). Relacione o texto, brevemente, coa poesía do seu tempo. Indique o tema central do poema xustificándoo a partir de exemplos tirados do texto, describa o tipo de emisor (voz lírica) e comente tres figuras retóricas presentes nel. Extensión aproximada: 200 palabras. (2,25 puntos).

Anque se rían dos versos que che escribo

e que deixo agochados entre as mantas do catre

pedaleo

e Vegadeo é de lonxe unha caixa de mistos,

levo alas nas rodas,

vou na llanta,

recoñezo a paisaxe e teño alma porque fago amizades

cunha recua de cans de varios pobos e diversa índole

Ládranme porque te amo

tíranseme ós zapatos coma fanecas salvaxes.

Luisa Castro, Baleas e baleas (1988)

Criterios xerais: A produción de textos escritos respectando as propiedades textuais (adecuación, coherencia e cohesión), con corrección (ortográfica e gramatical), servíndose dun léxico adecuado e preciso e observando a extensión recomendada puntúase con ata 0,75 puntos.

a)

b)

c)

d)