Aufgabe HT 3 - Aufgabe 4 · Abitur NRW Türkisch LK · Haupttermin · fortgeführt 2022

Klausurteil A

Yılmaz Özdil

Deniz salyası

– Dünyada Alplerden sonra oksijen oranı en yüksek bölge olan Kazdağları’na siyanür¹

döktüler, zümrüt gibi ormanlar çöle döndü.

– Türkiye’nin en temiz gölü, iki milyon yaşındaki Salda’ya millet bahçesi ayaklarıyla iş

makinesi soktular, kumun rengi bozuldu.

5 – İstanbul’un akciğerleri olan Kuzey Ormanları’nda 13 milyon ağaç kesildi, kuşların göç

yolları bile bozuldu.

– Dünyanın 100 doğal ormanından biri, dünyanın en yaşlı bitki örtüsüne sahip 25

bölgesinden biri, sadece endemik değil, relikt tabir edilen türleri barındıran, yani buzul

çağından beri orada yaşayan bitkiler barındıran Cerattepe’ye illa siyanür dökmeye

10 çalışıyorlar.

– Dünyanın lületaşı² yataklarına sahip tek bölgesi, tarımsal SİT³ alanı Alpu Ovası’na⁴

termik santral dikmeye çalışıyorlar.

– Dünyada sadece Amazon’da ve Kongo’da varolan longoz ormanlarına sahip, kuş cenneti

İğneada’ya termik santral dikeceklerdi, vazgeçtiler, nükleer santral dikiyorlar.

15 – 3 bin 300 metre yüksekliğe, 60 kilometre uzunluğa sahip olan, beş milyon yaşındaki

Munzur Dağları’nı komple maden sahası ilan ettiler.

– Bizzat Atatürk’ün talimatıyla hazırlanan, 1939’dan beri yürürlükte olan “zeytin yasası”

var, 2003’e kadar kimse dokunmadı, 2003’ten beri ısrarla değiştirmeye çalışıyorlar, bir

değil iki değil, sekiz defa denediler, sekiz defa Tbmm⁵’ye getirdiler, her defasında

20 muhalefet tarafından püskürtüldü, gene deniyorlar… Türkiye’de 170 milyon zeytin ağacı

var, bu yasayı değiştirmeyi başarırlarsa 120 milyonu zeytinlik vasfından çıkacak, komple

maden sahası olacak, Ege’de bin yıllık zeytin ağaçları var, Manisa Kırkağaç’ta mesela 1659

yıllık zeytin ağacı var, hâlâ yılda 250 kilogram zeytin veriyor, hepsi biçilecek.

– Denetimsiz kullanım, siyasi sorumsuzluk ve derelerin üstüne kurulan yüzlerce hes⁶

25 nedeniyle… Dünyanın nazar boncuğu olarak tanınan Meke Gölü kurudu, flamingoların en

sevdiği yer olan Akgöl kurudu, Nasreddin Hoca’nın yoğurt için maya çaldığı Akşehir Gölü

kurudu, normalde 350 kilometrekareydi, şimdi 40 kilometrekare bile değil, Göller

Bölgesi’nde adeta göl kalmadı, Tuz Gölü tuzluk kadar kaldı, Tecer Gölü kurudu, Eber Gölü

haritadan silindi, toplam Marmara Denizi büyüklüğünde 70 gölümüz yok oldu, Eğirdir

30 Gölü’nde Bafa Gölü’nde aşırı kirlilik var, Sera Gölü bataklık oldu.

– Orman Kanunu’nu “kamu yararı” adı altında 17 defa değiştirdiler, ormanlarımızın yüzde

5’i bu değişikliklerle yok oldu.

– İkizdere’de yaşananları görüyorsunuz, illa kıyacaklar⁷.

– Türkiye’de her yıl 31 binden fazla insanımız, hava kirliliğine bağlı sebeplerle ölüyor,

35 Türkiye’nin havası Avrupa Birliği ortalamasından yüzde 35 daha kirli hale geldi, her dört

kişiden üçü hava kirliliği olan yerlerde yaşıyor.

– Trakya, Marmara ve Ege’deki nehirlerimizin su kalitesi dördüncü dereceye, yani çok

kirli seviyeye yükseldi.

– Namuslu biliminsanlarımızın araştırmasına göre, Tekirdağ, Kırklareli, Edirne’de her beş

40 ölümden biri, Kocaeli Dilovası’nda her üç ölümden biri, Antalya’da her on ölümden birinin

sebebi, kanser… Özellikle Dilovası’nda bebeklerini emziren annelerin sütünde yüksek

miktarda ağır metal tespit ediliyor, bebeklerin ilk kakasından alınan örneklerde kurşun,

cıva, arsenik, kadmiyum, alüminyum çıkıyor.

– Endüstriyel atıklar, Marmara Denizi’ndeki balıklara bile, kabuklu canlılara bile zehirli

45 kimyasal madde bulaştırıyor.

– Akdeniz foku, Anadolu leoparı, telliturna, alageyik, çizgili sırtlan, oklu kirpi, bozkır

kartalı, ak kuyruklu kartal, Toros kurbağası’nın Türkiye’de nesli tükenmek üzere… Yaban

kedisi, karakulak, vaşak, karaca, kızıl geyik, boz yunus, boz ayı, susamuru, dikkuyruk, yaz

atmacası, şah kartal, kızıl akbaba, tepeli pelikan’ın nesli tehlikede.

50 – Uğurböceği ithal ediyoruz, hani “uç uç böcecik, annen sana terlik pabuç alacak” var ya…

İşte onu İspanya’dan ithal ediyoruz. Çünkü, ithal tarım ilaçları kullanarak, bizde uğurböceği

neslini yok ettik. Halbuki, tarımdaki zararlıları uğurböcekleri yok ediyor. Zararlıları

yoketsin diye uğurböceği ithal ediyoruz, sonra ithal tarım ilacı sıkarak, uğurböceklerini

yokediyoruz, bu süperzeka (!) döngü nedeniyle, tarımdaki zararlılar kalmaya devam ediyor.

55 – Solucan ithal ediyoruz, ithal solucanlarla gübre yapıyoruz. Çünkü sadece toprağın üstünü

değil, toprağın altındaki yaşamı da kuruttuk, elalemin solucanını ithal etmezsek, gübre bile

üretemiyoruz.

– Normalde 18 santime kadar büyüyen, 12 santimken avlanan hamsi, altı santim bile

olmuyor, yarısı kadar bile büyümüyor, bu yıl tarihte ilk kez, hamsi sezonunda hamsi

60 avlamayı yasakladılar. Çünkü… Hamsi karnını doyurmak için kıyılara yanaşır, planktonla

beslenir. Mikroskobik boyuttaki planktonları da dereler doyurur. Sonbaharda ağaçların

yaprakları dökülür, çürür, ormanlardan süzüle süzüle gelen derelerle denize taşınır,

planktonlar da işte bunlarla beslenir, ağaçtan dereye, dereden planktona, planktondan

hamsiye, zincirin halkalarıdır. Tarihte ilk kez, bu besin zinciri koptu. Hes’ler derelerimizi

65 kurutmakla kalmadı, derelerin taşıdığı organik yüklere set çekti, denize ulaşmasını

engelledi. Bu yüzden planktonlar azaldı, hamsi de yiyecek plankton bulamadı.

– Son 10 yılda Karadeniz derelerine 200’ün üstünde hes yapıldı, 20’sinin inşaatı devam

ediyor, 120’sinin projesi temel atma aşamasına geldi. Toplam 1.700 küsur hes lisansı

dağıttılar!

70 – Sorun sadece Karadeniz kıyılarımızda değil, Ege kıyılarımızda da balık yok, Akdeniz

kıyılarımızda da balık yok. Tarihimiz boyunca hiç bu kadar kötü bir balık sezonu

görülmedi. Gel gör ki, aynı denizi paylaştığımız Yunanistan mesela, balık fışkırıyor.

Çünkü… Yunanistan’da 40 metre derinlik sınırı var, 39 metrede balık avlayamazsın,

kanunen yasak. Neden 40 metre sınırı var? 40 metre derinliğe kadar güneş ışığı ulaşıyor,

75 “posidonia” tabir edilen deniz çayırları fotosentez yapıyor, balıklar bu deniz çayırlarında

hem besleniyor, hem ürüyor. 40 metre yasağıyla, işte bu üreme alanları koruma altına

alınıyor. Deniz çayırında balık avlarsan, sadece o balığı değil, o balığın gelecek nesillerini

de yok etmiş oluyorsun. Peki bizde sınır ne? 24 metre!

[…]

80 – Türkiye, Avrupa’nın çöplüğü oldu, Avrupa’dan en çok plastik atık alan ülke oldu,

Almanya’nın İngiltere’nin Fransa’nın Hollanda’nın İspanya’nın plastik çöpü kamyonlarla,

gemilerle Türkiye’ye gönderiliyor, yılda 14 milyon ton plastik çöp alıyoruz. Geri

dönüşümde kullanıyoruz filan deniyor ama, yalan olduğunu herkes biliyor, plastik çöplerin

yüzde 90’ından fazlası doğaya atılıyor, toprağımızı, akarsularımızı, denizimizi zehirliyor,

85 veya yakılıyor, soluk aldığımız havaya karışıyor. Avrupa Birliği eskiden plastik çöplerini

Çin’e atıyordu, Çin yasa çıkardı, bu yılbaşı itibariyle plastik çöp ithalatını durdurdu,

Hindistan bile Türkiye’nin anca beşte biri kadar çöpü kabul ediyor, Çin plastik çöp almayı

durdurduğu için yakında dünyanın çöplüğü olacağız, çünkü, Avrupa ülkelerinin yanısıra

ABD ve Japonya da çöpünü Türkiye’ye göndermeye başladı.

90 *

Hani deseler ki, Türkiye’nin ocağına incir ağacı dik…

Anca bu kadar olur.

*

Akılla bilimle, kültürle sanatla, yurtsever vizyonla, çevre bilinciyle, insana hayvana bitkiye

95 sevgiyle, toprağa havaya suya saygıyla kurulan Türkiye, örgütlü cehaletle imha ediliyor.

*

Ve hâlâ deniyor ki, nedir bu deniz salyası?

*

Doğa suratımıza tükürüyor, suratımıza… Olan bu.

Açıklamalar

¹ siyanür: Çok güçlü bir zehir.

² lületaşı: Türkiye’nin Eskişehir yöresinde bol bulunan, kolaylıkla yontulup işlenebilen, suya değince sabun gibi yumuşayan, pipo ve süs eşyaları yapımında kullanılan, ak renkli, doğal magnezyum silikat.

³ SİT: İnsanlık için tarihsel ve çevresel değer olarak görülen, doğal varlıklarla birlikte insan eliyle ortaya konulmuş ve bunlarla bütünleşmiş yapıların oluşturduğu, korunmasında kamu yararı bulunan kentsel ve kırsal çevre.

⁴ Türkiye’nin en önemli tarım arazilerinin başında gelen Alpu Ovası tarımsal sit alanı ilan edilmiş ve böylece koruma altına alınmıştır. Bazı bilimadamlarına göre, termik santral yapımı bu verimli toprakların kaybolmasına neden olacaktır.

⁵ Tbmm: Es handelt sich um die Schreibweise im Original. Orthografisch korrekt ist TBMM.

⁶ hes: Elektrik enerjisi üretmek amacıyla kurulan, nehire benzeyen hidroelektrik santral (Wasserkraftwerk).

⁷ Rize’nin İkizdere ilçesinde bulunan İkizdere Vadisi’nde, doğal sit alanı olmasına ve köylülerin eylemlerle karşı gelmesine rağmen bir taş ocağı yapılmaktadır. Taş ocağının, doğaya vereceği zarar nedeniyle köylülerin geçim kaynağı olan arıcılığı, organik çay üretimini olumsuz yönde etkileyeceği söylenmektedir.

Türkiye'de yaşayan bir arkadaşınız, okulunda gençlerin çevre alanındaki gönüllü katılımını konu alan bir projenin yakında başlayacağını, kendisinin de bu çerçevede örnek bir proje tanıtmak istediğini ancak elinde henüz somut bir fikir bulunmadığını size anlatır. Siz, “Freiwilliges Ökologisches Jahr. Ein Jahr für den Umweltschutz” başlıklı metne rastlarsınız ve arkadaşınıza bu girişim hakkında bilgi vermek istersiniz. Metindeki bilgilerden yararlanarak, bu ekolojik deneyimin genel koşullarını arkadaşınıza bir elektronik posta ile aktarınız.