Abitur NRW Niederländisch 2023 · GK · Haupttermin · neu einsetzend · Weiterbildungskolleg

Situatie

Het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam bereidt een nieuwe tentoonstelling voor. Met foto's en verhalen wordt getoond welke invloed oorlog heeft op kinderen van generaties die na de oorlog zijn geboren. De organisatoren hebben op hun website enkele mogelijke verhalen geplaatst en vragen jongeren om hun oordeel. Jij schrijft over een fragment uit een roman van Judith Fanto.

Informatie over de schrijfster en de roman

Judith Fanto (*1969) is schrijfster, jurist en publicist. Haar debuut was de roman “Viktor” uit 2020. Daarin komt het meisje Geertje erachter hoe de familie van haar moeder de holocaust heeft overleefd en welke rol haar oudoom Viktor daarbij speelde. Het fragment is gesitueerd in de jaren 80 in Nijmegen. Geertje is 9 jaar en heeft in de openbare bibliotheek voor het eerst gelezen over de Jodenvervolging.

Judith Fanto: Viktor

Op een dag in de herfst ging ik de slaapkamer binnen, waar mama in gedachten verzonken achter de strijkplank scherpe vouwen perste in mijn vaders pantalons en vaag naar mij glimlachte. Tussen het kruidige aroma van de vochtige scheerwol en het sissend verdampende water beraamde ik mijn plan. Ik moest persoonlijke associaties vermijden, een zakelijke toon aanslaan en mijn prooi zodanig overrompelen dat vluchten kansloos was. 5

Nadat ik mijn vraag in stilte had geoefend, zei ik met een duister gevoel van opwinding: ‘Mam, ik weet dat er in de oorlog Joden zijn vermoord, maar toch geen Joodse kinderen? Ik bedoel: zij hadden toch niks fout gedaan?’

In één klap ontwaakte mijn moeder uit haar serene gemoedstoestand.

10 Woest staarde ze me aan.

‘De volwassenen hadden ook niks fout gedaan,’ snauwde ze.

Met een ruk trok ze de stekker van de strijkbout uit het stopcontact en vertrok naar beneden.

Een andere keer moest en zou ik het fijne weten 1 van de naam Hitler. […]

Op school had ik geleerd dat achternamen niet zonder betekenis zijn en konden verwijzen naar de geschiedenis van je voorouders. 15 Of naar hun Joodse afstamming, dacht ik erachteraan, want dat wist ik allang. Mijn achternaam, Van den Berg – die tot grote tevredenheid van mijn ouders geen enkele Joodse bijklank had – was volgens mijn meester een geografische naam. Liefst had ik de meester meteen willen vragen naar de betekenis van de naam ‘Hitler’, maar het leek me iets te Joods om dat hardop in de klas te zeggen.

20 […]

Op een zaterdagochtend, toen mijn vader met een grote bos rozen van de markt in een uitstekend humeur thuiskwam, beproefde ik mijn geluk bij hem.

‘Als ik geen wetenschapper was geworden, was ik rozenkweker geweest,’ sprak mijn vader en sneed de bloemstelen schuin af.

25 Ik haalde diep adem.

‘Papa, wat betekent de naam Hitler?’

Hij hief zijn gezicht zo abrupt naar me op dat hij zich in zijn duim sneed, vloekte en gromde: ‘Geen idee, maar veel goeds kan het niet zijn.’

Terwijl mijn vader een zakdoek in zijn bloedende hand kneep, opende hij met zijn vrije hand 30 de keukenla.

‘Waarom heet ik eigenlijk Van den Berg?’ vroeg ik en pakte er voor hem een pleister uit.

‘Omdat ik de zoon ben van Jacques van den Berg, een katholieke Brabander.’

‘… en van Anna de Jong, een Joodse Brabantse,’ waagde ik.

‘Half Joods,’ corrigeerde hij mij. ‘Mijn moeder had alleen een Joodse moeder.’

35 Ik dacht aan de inhoud van de kast Jodendom in de bieb 2.

‘Volgens de Joden bestaat er niet zoiets als half Joods. Je bent Joods als je een Joodse moeder hebt. Anders niet.’

Met bevende handen gaf ik hem de pleister.

Geërgerd keek mijn vader me aan. Ik had hem voor Jood uitgemaakt en dat gold in onze 40 familie als een directe belediging.

‘Je weet heel goed dat er niet zoiets bestaat als “de” Joden. Dat soort generalisaties verwacht ik niet van jou.’

Ineens voelde ik hoe het anders zo kalme briesje in mijn longen aanwakkerde tot windkracht 7. Ik moest de neiging onderdrukken om te gaan hijgen. ‘Zelfs volgens Hitler ben jij Joods,’ 45 zei ik en staarde naar zijn trillende ooglid.

‘Hitler bepaalt niet of ik Joods ben,’ antwoordde mijn vader, ‘Hitler is dood.’

Hij had ongelijk. Hitler leefde.

Zijn geest waarde rond in ons huis.

bron: Fanto, Judith: Viktor. Amsterdam: Ambo | Anthos 2020, p. 66 – 69

1 het fijne ervan weten: alles erover weten

2 de bieb: afkorting van ‘bibliotheek’

Opdracht: Maak een verslag van het tekstfragment uit de roman “Viktor” van Judith Fanto.

Deelopgave 1: Stel de twee situaties voor waarin Geertje een gesprek voert met haar ouders. [10 Punkte]

Situatie

Het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam bereidt een nieuwe tentoonstelling voor. Met foto's en verhalen wordt getoond welke invloed oorlog heeft op kinderen van generaties die na de oorlog zijn geboren. De organisatoren hebben op hun website enkele mogelijke verhalen geplaatst en vragen jongeren om hun oordeel. Jij schrijft over een fragment uit een roman van Judith Fanto.

Informatie over de schrijfster en de roman

Judith Fanto (*1969) is schrijfster, jurist en publicist. Haar debuut was de roman “Viktor” uit 2020. Daarin komt het meisje Geertje erachter hoe de familie van haar moeder de holocaust heeft overleefd en welke rol haar oudoom Viktor daarbij speelde. Het fragment is gesitueerd in de jaren 80 in Nijmegen. Geertje is 9 jaar en heeft in de openbare bibliotheek voor het eerst gelezen over de Jodenvervolging.

Judith Fanto: Viktor

Op een dag in de herfst ging ik de slaapkamer binnen, waar mama in gedachten verzonken achter de strijkplank scherpe vouwen perste in mijn vaders pantalons en vaag naar mij glimlachte. Tussen het kruidige aroma van de vochtige scheerwol en het sissend verdampende water beraamde ik mijn plan. Ik moest persoonlijke associaties vermijden, een zakelijke toon aanslaan en mijn prooi zodanig overrompelen dat vluchten kansloos was. 5

Nadat ik mijn vraag in stilte had geoefend, zei ik met een duister gevoel van opwinding: ‘Mam, ik weet dat er in de oorlog Joden zijn vermoord, maar toch geen Joodse kinderen? Ik bedoel: zij hadden toch niks fout gedaan?’

In één klap ontwaakte mijn moeder uit haar serene gemoedstoestand.

10 Woest staarde ze me aan.

‘De volwassenen hadden ook niks fout gedaan,’ snauwde ze.

Met een ruk trok ze de stekker van de strijkbout uit het stopcontact en vertrok naar beneden.

Een andere keer moest en zou ik het fijne weten 1 van de naam Hitler. […]

Op school had ik geleerd dat achternamen niet zonder betekenis zijn en konden verwijzen naar de geschiedenis van je voorouders. 15 Of naar hun Joodse afstamming, dacht ik erachteraan, want dat wist ik allang. Mijn achternaam, Van den Berg – die tot grote tevredenheid van mijn ouders geen enkele Joodse bijklank had – was volgens mijn meester een geografische naam. Liefst had ik de meester meteen willen vragen naar de betekenis van de naam ‘Hitler’, maar het leek me iets te Joods om dat hardop in de klas te zeggen.

20 […]

Op een zaterdagochtend, toen mijn vader met een grote bos rozen van de markt in een uitstekend humeur thuiskwam, beproefde ik mijn geluk bij hem.

‘Als ik geen wetenschapper was geworden, was ik rozenkweker geweest,’ sprak mijn vader en sneed de bloemstelen schuin af.

25 Ik haalde diep adem.

‘Papa, wat betekent de naam Hitler?’

Hij hief zijn gezicht zo abrupt naar me op dat hij zich in zijn duim sneed, vloekte en gromde: ‘Geen idee, maar veel goeds kan het niet zijn.’

Terwijl mijn vader een zakdoek in zijn bloedende hand kneep, opende hij met zijn vrije hand 30 de keukenla.

‘Waarom heet ik eigenlijk Van den Berg?’ vroeg ik en pakte er voor hem een pleister uit.

‘Omdat ik de zoon ben van Jacques van den Berg, een katholieke Brabander.’

‘… en van Anna de Jong, een Joodse Brabantse,’ waagde ik.

‘Half Joods,’ corrigeerde hij mij. ‘Mijn moeder had alleen een Joodse moeder.’

35 Ik dacht aan de inhoud van de kast Jodendom in de bieb 2.

‘Volgens de Joden bestaat er niet zoiets als half Joods. Je bent Joods als je een Joodse moeder hebt. Anders niet.’

Met bevende handen gaf ik hem de pleister.

Geërgerd keek mijn vader me aan. Ik had hem voor Jood uitgemaakt en dat gold in onze 40 familie als een directe belediging.

‘Je weet heel goed dat er niet zoiets bestaat als “de” Joden. Dat soort generalisaties verwacht ik niet van jou.’

Ineens voelde ik hoe het anders zo kalme briesje in mijn longen aanwakkerde tot windkracht 7. Ik moest de neiging onderdrukken om te gaan hijgen. ‘Zelfs volgens Hitler ben jij Joods,’ 45 zei ik en staarde naar zijn trillende ooglid.

‘Hitler bepaalt niet of ik Joods ben,’ antwoordde mijn vader, ‘Hitler is dood.’

Hij had ongelijk. Hitler leefde.

Zijn geest waarde rond in ons huis.

bron: Fanto, Judith: Viktor. Amsterdam: Ambo | Anthos 2020, p. 66 – 69

1 het fijne ervan weten: alles erover weten

2 de bieb: afkorting van ‘bibliotheek’

Deelopgave 2: Onderzoek hoe Geertje zich gedraagt en wat er speelt in het conflict tussen haar en haar ouders. Betrek daarbij de literaire middelen. [18 Punkte]

Situatie

Het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam bereidt een nieuwe tentoonstelling voor. Met foto's en verhalen wordt getoond welke invloed oorlog heeft op kinderen van generaties die na de oorlog zijn geboren. De organisatoren hebben op hun website enkele mogelijke verhalen geplaatst en vragen jongeren om hun oordeel. Jij schrijft over een fragment uit een roman van Judith Fanto.

Informatie over de schrijfster en de roman

Judith Fanto (*1969) is schrijfster, jurist en publicist. Haar debuut was de roman “Viktor” uit 2020. Daarin komt het meisje Geertje erachter hoe de familie van haar moeder de holocaust heeft overleefd en welke rol haar oudoom Viktor daarbij speelde. Het fragment is gesitueerd in de jaren 80 in Nijmegen. Geertje is 9 jaar en heeft in de openbare bibliotheek voor het eerst gelezen over de Jodenvervolging.

Judith Fanto: Viktor

Op een dag in de herfst ging ik de slaapkamer binnen, waar mama in gedachten verzonken achter de strijkplank scherpe vouwen perste in mijn vaders pantalons en vaag naar mij glimlachte. Tussen het kruidige aroma van de vochtige scheerwol en het sissend verdampende water beraamde ik mijn plan. Ik moest persoonlijke associaties vermijden, een zakelijke toon aanslaan en mijn prooi zodanig overrompelen dat vluchten kansloos was. 5

Nadat ik mijn vraag in stilte had geoefend, zei ik met een duister gevoel van opwinding: ‘Mam, ik weet dat er in de oorlog Joden zijn vermoord, maar toch geen Joodse kinderen? Ik bedoel: zij hadden toch niks fout gedaan?’

In één klap ontwaakte mijn moeder uit haar serene gemoedstoestand.

10 Woest staarde ze me aan.

‘De volwassenen hadden ook niks fout gedaan,’ snauwde ze.

Met een ruk trok ze de stekker van de strijkbout uit het stopcontact en vertrok naar beneden.

Een andere keer moest en zou ik het fijne weten 1 van de naam Hitler. […]

Op school had ik geleerd dat achternamen niet zonder betekenis zijn en konden verwijzen naar de geschiedenis van je voorouders. 15 Of naar hun Joodse afstamming, dacht ik erachteraan, want dat wist ik allang. Mijn achternaam, Van den Berg – die tot grote tevredenheid van mijn ouders geen enkele Joodse bijklank had – was volgens mijn meester een geografische naam. Liefst had ik de meester meteen willen vragen naar de betekenis van de naam ‘Hitler’, maar het leek me iets te Joods om dat hardop in de klas te zeggen.

20 […]

Op een zaterdagochtend, toen mijn vader met een grote bos rozen van de markt in een uitstekend humeur thuiskwam, beproefde ik mijn geluk bij hem.

‘Als ik geen wetenschapper was geworden, was ik rozenkweker geweest,’ sprak mijn vader en sneed de bloemstelen schuin af.

25 Ik haalde diep adem.

‘Papa, wat betekent de naam Hitler?’

Hij hief zijn gezicht zo abrupt naar me op dat hij zich in zijn duim sneed, vloekte en gromde: ‘Geen idee, maar veel goeds kan het niet zijn.’

Terwijl mijn vader een zakdoek in zijn bloedende hand kneep, opende hij met zijn vrije hand 30 de keukenla.

‘Waarom heet ik eigenlijk Van den Berg?’ vroeg ik en pakte er voor hem een pleister uit.

‘Omdat ik de zoon ben van Jacques van den Berg, een katholieke Brabander.’

‘… en van Anna de Jong, een Joodse Brabantse,’ waagde ik.

‘Half Joods,’ corrigeerde hij mij. ‘Mijn moeder had alleen een Joodse moeder.’

35 Ik dacht aan de inhoud van de kast Jodendom in de bieb 2.

‘Volgens de Joden bestaat er niet zoiets als half Joods. Je bent Joods als je een Joodse moeder hebt. Anders niet.’

Met bevende handen gaf ik hem de pleister.

Geërgerd keek mijn vader me aan. Ik had hem voor Jood uitgemaakt en dat gold in onze 40 familie als een directe belediging.

‘Je weet heel goed dat er niet zoiets bestaat als “de” Joden. Dat soort generalisaties verwacht ik niet van jou.’

Ineens voelde ik hoe het anders zo kalme briesje in mijn longen aanwakkerde tot windkracht 7. Ik moest de neiging onderdrukken om te gaan hijgen. ‘Zelfs volgens Hitler ben jij Joods,’ 45 zei ik en staarde naar zijn trillende ooglid.

‘Hitler bepaalt niet of ik Joods ben,’ antwoordde mijn vader, ‘Hitler is dood.’

Hij had ongelijk. Hitler leefde.

Zijn geest waarde rond in ons huis.

bron: Fanto, Judith: Viktor. Amsterdam: Ambo | Anthos 2020, p. 66 – 69

1 het fijne ervan weten: alles erover weten

2 de bieb: afkorting van ‘bibliotheek’

Deelopgave 3: Beoordeel met behulp van je analyse en je kennis van de Jodenvervolging en de manier waarop daarmee is omgegaan in hoeverre de tekst jongeren een goed beeld kan geven van de gevolgen van oorlog voor kinderen van latere generaties. Behandel daarbij de uitspraak van Geertjes vader: “Hitler is dood.” [14 Punkte]

Klausurteil B: Sprachmittlung isoliert

Opdracht:

De organisatoren zijn enthousiast over je verslag en nodigen je uit om deel te nemen aan een projectgroep. Die groep gaat onderzoeken hoe jonge bezoekers vooraf op een museumbezoek voorbereid kunnen worden. Op de website van de radio- en tv-zender NDR las je een bericht over de gepensioneerde leraar Günter Knebel. Je wilt de projectgroep daarover met een spreekbeurt informeren. Schrijf de volledige tekst van je spreekbeurt, waarin je het idee van Knebel en zijn doel presenteert.

Situatie

Het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam bereidt een nieuwe tentoonstelling voor. Met foto's en verhalen wordt getoond welke invloed oorlog heeft op kinderen van generaties die na de oorlog zijn geboren. De organisatoren hebben op hun website enkele mogelijke verhalen geplaatst en vragen jongeren om hun oordeel. Jij schrijft over een fragment uit een roman van Judith Fanto.

Informatie over de schrijfster en de roman

Judith Fanto (*1969) is schrijfster, jurist en publicist. Haar debuut was de roman “Viktor” uit 2020. Daarin komt het meisje Geertje erachter hoe de familie van haar moeder de holocaust heeft overleefd en welke rol haar oudoom Viktor daarbij speelde. Het fragment is gesitueerd in de jaren 80 in Nijmegen. Geertje is 9 jaar en heeft in de openbare bibliotheek voor het eerst gelezen over de Jodenvervolging.

Judith Fanto: Viktor

Op een dag in de herfst ging ik de slaapkamer binnen, waar mama in gedachten verzonken achter de strijkplank scherpe vouwen perste in mijn vaders pantalons en vaag naar mij glimlachte. Tussen het kruidige aroma van de vochtige scheerwol en het sissend verdampende water beraamde ik mijn plan. Ik moest persoonlijke associaties vermijden, een zakelijke toon aanslaan en mijn prooi zodanig overrompelen dat vluchten kansloos was. 5

Nadat ik mijn vraag in stilte had geoefend, zei ik met een duister gevoel van opwinding: ‘Mam, ik weet dat er in de oorlog Joden zijn vermoord, maar toch geen Joodse kinderen? Ik bedoel: zij hadden toch niks fout gedaan?’

In één klap ontwaakte mijn moeder uit haar serene gemoedstoestand.

10 Woest staarde ze me aan.

‘De volwassenen hadden ook niks fout gedaan,’ snauwde ze.

Met een ruk trok ze de stekker van de strijkbout uit het stopcontact en vertrok naar beneden.

Een andere keer moest en zou ik het fijne weten 1 van de naam Hitler. […]

Op school had ik geleerd dat achternamen niet zonder betekenis zijn en konden verwijzen naar de geschiedenis van je voorouders. 15 Of naar hun Joodse afstamming, dacht ik erachteraan, want dat wist ik allang. Mijn achternaam, Van den Berg – die tot grote tevredenheid van mijn ouders geen enkele Joodse bijklank had – was volgens mijn meester een geografische naam. Liefst had ik de meester meteen willen vragen naar de betekenis van de naam ‘Hitler’, maar het leek me iets te Joods om dat hardop in de klas te zeggen.

20 […]

Op een zaterdagochtend, toen mijn vader met een grote bos rozen van de markt in een uitstekend humeur thuiskwam, beproefde ik mijn geluk bij hem.

‘Als ik geen wetenschapper was geworden, was ik rozenkweker geweest,’ sprak mijn vader en sneed de bloemstelen schuin af.

25 Ik haalde diep adem.

‘Papa, wat betekent de naam Hitler?’

Hij hief zijn gezicht zo abrupt naar me op dat hij zich in zijn duim sneed, vloekte en gromde: ‘Geen idee, maar veel goeds kan het niet zijn.’

Terwijl mijn vader een zakdoek in zijn bloedende hand kneep, opende hij met zijn vrije hand 30 de keukenla.

‘Waarom heet ik eigenlijk Van den Berg?’ vroeg ik en pakte er voor hem een pleister uit.

‘Omdat ik de zoon ben van Jacques van den Berg, een katholieke Brabander.’

‘… en van Anna de Jong, een Joodse Brabantse,’ waagde ik.

‘Half Joods,’ corrigeerde hij mij. ‘Mijn moeder had alleen een Joodse moeder.’

35 Ik dacht aan de inhoud van de kast Jodendom in de bieb 2.

‘Volgens de Joden bestaat er niet zoiets als half Joods. Je bent Joods als je een Joodse moeder hebt. Anders niet.’

Met bevende handen gaf ik hem de pleister.

Geërgerd keek mijn vader me aan. Ik had hem voor Jood uitgemaakt en dat gold in onze 40 familie als een directe belediging.

‘Je weet heel goed dat er niet zoiets bestaat als “de” Joden. Dat soort generalisaties verwacht ik niet van jou.’

Ineens voelde ik hoe het anders zo kalme briesje in mijn longen aanwakkerde tot windkracht 7. Ik moest de neiging onderdrukken om te gaan hijgen. ‘Zelfs volgens Hitler ben jij Joods,’ 45 zei ik en staarde naar zijn trillende ooglid.

‘Hitler bepaalt niet of ik Joods ben,’ antwoordde mijn vader, ‘Hitler is dood.’

Hij had ongelijk. Hitler leefde.

Zijn geest waarde rond in ons huis.

bron: Fanto, Judith: Viktor. Amsterdam: Ambo | Anthos 2020, p. 66 – 69

1 het fijne ervan weten: alles erover weten

2 de bieb: afkorting van ‘bibliotheek’

Situatie

Op de website you.europe.eu wisselen jonge Europeanen ideeën uit over het onderwerp “Studeren zonder grenzen”. Je wilt daaraan graag meedoen en gaat tijdens een livestream een spreekbeurt houden over een debat dat nu speelt. Online vind je een artikel over het gebruik van Engels als voertaal aan Nederlandse universiteiten.

Informatie over de schrijver

Arthur Wiggers is student politicologie aan de Universiteit van Amsterdam.

Arthur Wiggers: ‘Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving’

Op de Universiteit Twente is het Nederlands sinds 1 januari 2020 niet meer de voertaal en bij

bijna tachtig procent van de masteropleidingen in Nederland wordt geen woord Nederlands

gesproken. Een groeiend aandeel van de studenten beheerst de Nederlandse taal mede

daardoor niet of onvoldoende.

5 De taal waarin u dit opinieartikel leest, verdwijnt gestaag uit de academische wereld om

internationale studenten tegemoet te komen. Nederlandstalige studenten en de Nederlandse

samenleving worden hiermee echter uitgesloten. Het is tijd voor een politiek die onze taal

beschermt tegen de doorgeslagen en niet-inclusieve internationalisering.

Internationalisering lijkt een nobel en idealistisch doel, maar is binnen hogescholen en

10 universiteiten vaak een financieel gedreven keuze. Hoe meer studenten uit het buitenland

op een opleiding afkomen, hoe groter het zogeheten marktaandeel van de opleiding en hoe

meer geld ze te besteden heeft. Internationalisering is geen idealistisch doel maar een

neoliberaal 1 project om de Nederlandse taal te vervangen door de Engelse.

Toen de psychologieopleiding aan de Universiteit van Amsterdam in 2018 voor het eerst

15 een volledig Engelstalig programma verzorgde, vertwintigvoudigde 2 het aantal buitenlandse

studenten op slag. Nederlandse studenten waren plots in de minderheid op hun eigen

universiteiten, de onderwijskwaliteit verslechterde voor hen, onder meer door de toegenomen

grootschaligheid. De geldkist van de universiteit stroomde intussen over.

De problemen die met de internationalisering gepaard gaan, komen op het bordje van de

20 Nederlandstalige studenten terecht 3. Zij leren zich steeds vaker niet op academisch niveau

uitdrukken in het Nederlands, en in het Engels kunnen ze zich vaak niet genuanceerd

uitdrukken in werkgroepen en bij het schrijven van essays. Volgens hoogleraar taalpsychologie,

Annette de Groot, is de Engelse woordenschat van de doorsnee Nederlandstalige student

minstens 50 procent kleiner dan hun Nederlandse woordenschat; voor Nederlandse studenten

25 met een migratieachtergrond is de kloof vaak nog groter na het leren van Nederlands als

tweede taal en Engels als derde taal.

De afnemende Nederlandse taalvaardigheid bij studenten zal in de toekomst gevolgen hebben

op de arbeidsmarkt. De Nederlandse taal is namelijk nog steeds essentieel in beroepen als

huisarts, rechter of notaris. Je hoeft geen nationalist te zijn om hier zorgen over te hebben.

30 Ondanks alle inspanningen op het gebied van internationalisering is de positie van Nederlandse

instellingen op de internationale ranglijsten niet verbeterd. Toen het Nederlandse hoger

onderwijs nog grotendeels Nederlandstalig was, behoorden deze universiteiten allemaal tot

de beste twee procent van de 17.000 universiteiten wereldwijd. Een internationale

kennispositie kan dus uitstekend samengaan met het behoud van de eigen taal.

35 Voorstanders van de verengelsing zouden betogen dat een universiteit kosmopolitisch en

inclusief moet zijn ingesteld, open naar elke cultuur. Maar kosmopolitisme en echte inclusiviteit

zouden juist de diversiteit van elke taal en cultuur moeten vieren, in plaats van diversiteit

tegen te gaan door monolinguïstisch (Engels) te worden. De verengelsing van universiteiten

resulteert niet in een meer open cultuur, maar simpelweg in een cultuurverandering, want bij

40 de Engelse taal horen ook Engelse casussen 4, Engelse literatuur en een Engels curriculum 5.

[...]

Progressieve academici, onder wie ikzelf, zouden juist hoogwaardig Nederlandstalig hoger

onderwijs veilig moeten stellen om zo de samenleving van dienst te zijn. Niet internationale

studenten zijn het probleem, maar onze overdreven welwillendheid om alles naar hun smaak

45 te willen aanpassen ten koste van ons eigen publieke onderwijs en de Nederlandse samenleving.

bron: Wiggers, Arthur: ‘Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving’. Het Parool, 10 september 2021 ( Het Parool: Nederlands dagblad)

Woordverklaringen

1 neoliberaal: politieke stroming die de vrije marktwerking stimuleert

2 vertwintigvoudigen: twintig keer zo groot worden

3 op het bordje terecht komen van: opgelost moeten worden door

4 de casus: voorbeeld uit de maatschappij dat in een opleiding bediscussieerd wordt

5 het curriculum: vastgelegde studieinhoud

Opdracht: Schrijf, uitgaande van het artikel "Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving" van Arthur Wiggers, de volledige tekst voor een spreekbeurt uit.

•

Beschrijf hoe Wiggers de situatie op de universiteiten schetst. (10 Punkte)

Situatie

Op de website you.europe.eu wisselen jonge Europeanen ideeën uit over het onderwerp “Studeren zonder grenzen”. Je wilt daaraan graag meedoen en gaat tijdens een livestream een spreekbeurt houden over een debat dat nu speelt. Online vind je een artikel over het gebruik van Engels als voertaal aan Nederlandse universiteiten.

Informatie over de schrijver

Arthur Wiggers is student politicologie aan de Universiteit van Amsterdam.

Arthur Wiggers: ‘Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving’

Op de Universiteit Twente is het Nederlands sinds 1 januari 2020 niet meer de voertaal en bij

bijna tachtig procent van de masteropleidingen in Nederland wordt geen woord Nederlands

gesproken. Een groeiend aandeel van de studenten beheerst de Nederlandse taal mede

daardoor niet of onvoldoende.

5 De taal waarin u dit opinieartikel leest, verdwijnt gestaag uit de academische wereld om

internationale studenten tegemoet te komen. Nederlandstalige studenten en de Nederlandse

samenleving worden hiermee echter uitgesloten. Het is tijd voor een politiek die onze taal

beschermt tegen de doorgeslagen en niet-inclusieve internationalisering.

Internationalisering lijkt een nobel en idealistisch doel, maar is binnen hogescholen en

10 universiteiten vaak een financieel gedreven keuze. Hoe meer studenten uit het buitenland

op een opleiding afkomen, hoe groter het zogeheten marktaandeel van de opleiding en hoe

meer geld ze te besteden heeft. Internationalisering is geen idealistisch doel maar een

neoliberaal 1 project om de Nederlandse taal te vervangen door de Engelse.

Toen de psychologieopleiding aan de Universiteit van Amsterdam in 2018 voor het eerst

15 een volledig Engelstalig programma verzorgde, vertwintigvoudigde 2 het aantal buitenlandse

studenten op slag. Nederlandse studenten waren plots in de minderheid op hun eigen

universiteiten, de onderwijskwaliteit verslechterde voor hen, onder meer door de toegenomen

grootschaligheid. De geldkist van de universiteit stroomde intussen over.

De problemen die met de internationalisering gepaard gaan, komen op het bordje van de

20 Nederlandstalige studenten terecht 3. Zij leren zich steeds vaker niet op academisch niveau

uitdrukken in het Nederlands, en in het Engels kunnen ze zich vaak niet genuanceerd

uitdrukken in werkgroepen en bij het schrijven van essays. Volgens hoogleraar taalpsychologie,

Annette de Groot, is de Engelse woordenschat van de doorsnee Nederlandstalige student

minstens 50 procent kleiner dan hun Nederlandse woordenschat; voor Nederlandse studenten

25 met een migratieachtergrond is de kloof vaak nog groter na het leren van Nederlands als

tweede taal en Engels als derde taal.

De afnemende Nederlandse taalvaardigheid bij studenten zal in de toekomst gevolgen hebben

op de arbeidsmarkt. De Nederlandse taal is namelijk nog steeds essentieel in beroepen als

huisarts, rechter of notaris. Je hoeft geen nationalist te zijn om hier zorgen over te hebben.

30 Ondanks alle inspanningen op het gebied van internationalisering is de positie van Nederlandse

instellingen op de internationale ranglijsten niet verbeterd. Toen het Nederlandse hoger

onderwijs nog grotendeels Nederlandstalig was, behoorden deze universiteiten allemaal tot

de beste twee procent van de 17.000 universiteiten wereldwijd. Een internationale

kennispositie kan dus uitstekend samengaan met het behoud van de eigen taal.

35 Voorstanders van de verengelsing zouden betogen dat een universiteit kosmopolitisch en

inclusief moet zijn ingesteld, open naar elke cultuur. Maar kosmopolitisme en echte inclusiviteit

zouden juist de diversiteit van elke taal en cultuur moeten vieren, in plaats van diversiteit

tegen te gaan door monolinguïstisch (Engels) te worden. De verengelsing van universiteiten

resulteert niet in een meer open cultuur, maar simpelweg in een cultuurverandering, want bij

40 de Engelse taal horen ook Engelse casussen 4, Engelse literatuur en een Engels curriculum 5.

[...]

Progressieve academici, onder wie ikzelf, zouden juist hoogwaardig Nederlandstalig hoger

onderwijs veilig moeten stellen om zo de samenleving van dienst te zijn. Niet internationale

studenten zijn het probleem, maar onze overdreven welwillendheid om alles naar hun smaak

45 te willen aanpassen ten koste van ons eigen publieke onderwijs en de Nederlandse samenleving.

bron: Wiggers, Arthur: ‘Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving’. Het Parool, 10 september 2021 ( Het Parool: Nederlands dagblad)

Woordverklaringen

1 neoliberaal: politieke stroming die de vrije marktwerking stimuleert

2 vertwintigvoudigen: twintig keer zo groot worden

3 op het bordje terecht komen van: opgelost moeten worden door

4 de casus: voorbeeld uit de maatschappij dat in een opleiding bediscussieerd wordt

5 het curriculum: vastgelegde studieinhoud

Opdracht: Werk op grond van het artikel "Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving" van Arthur Wiggers de tekst voor een spreekbeurt volledig uit.

•

Analyseer welk standpunt de schrijver inneemt en welke argumenten hij aanvoert. Besteed daarbij aandacht aan de manier waarop hij zijn betoog opbouwt en onderbouwt. (18 Punkte)

Situatie

Op de website you.europe.eu wisselen jonge Europeanen ideeën uit over het onderwerp “Studeren zonder grenzen”. Je wilt daaraan graag meedoen en gaat tijdens een livestream een spreekbeurt houden over een debat dat nu speelt. Online vind je een artikel over het gebruik van Engels als voertaal aan Nederlandse universiteiten.

Informatie over de schrijver

Arthur Wiggers is student politicologie aan de Universiteit van Amsterdam.

Arthur Wiggers: ‘Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving’

Op de Universiteit Twente is het Nederlands sinds 1 januari 2020 niet meer de voertaal en bij

bijna tachtig procent van de masteropleidingen in Nederland wordt geen woord Nederlands

gesproken. Een groeiend aandeel van de studenten beheerst de Nederlandse taal mede

daardoor niet of onvoldoende.

5 De taal waarin u dit opinieartikel leest, verdwijnt gestaag uit de academische wereld om

internationale studenten tegemoet te komen. Nederlandstalige studenten en de Nederlandse

samenleving worden hiermee echter uitgesloten. Het is tijd voor een politiek die onze taal

beschermt tegen de doorgeslagen en niet-inclusieve internationalisering.

Internationalisering lijkt een nobel en idealistisch doel, maar is binnen hogescholen en

10 universiteiten vaak een financieel gedreven keuze. Hoe meer studenten uit het buitenland

op een opleiding afkomen, hoe groter het zogeheten marktaandeel van de opleiding en hoe

meer geld ze te besteden heeft. Internationalisering is geen idealistisch doel maar een

neoliberaal 1 project om de Nederlandse taal te vervangen door de Engelse.

Toen de psychologieopleiding aan de Universiteit van Amsterdam in 2018 voor het eerst

15 een volledig Engelstalig programma verzorgde, vertwintigvoudigde 2 het aantal buitenlandse

studenten op slag. Nederlandse studenten waren plots in de minderheid op hun eigen

universiteiten, de onderwijskwaliteit verslechterde voor hen, onder meer door de toegenomen

grootschaligheid. De geldkist van de universiteit stroomde intussen over.

De problemen die met de internationalisering gepaard gaan, komen op het bordje van de

20 Nederlandstalige studenten terecht 3. Zij leren zich steeds vaker niet op academisch niveau

uitdrukken in het Nederlands, en in het Engels kunnen ze zich vaak niet genuanceerd

uitdrukken in werkgroepen en bij het schrijven van essays. Volgens hoogleraar taalpsychologie,

Annette de Groot, is de Engelse woordenschat van de doorsnee Nederlandstalige student

minstens 50 procent kleiner dan hun Nederlandse woordenschat; voor Nederlandse studenten

25 met een migratieachtergrond is de kloof vaak nog groter na het leren van Nederlands als

tweede taal en Engels als derde taal.

De afnemende Nederlandse taalvaardigheid bij studenten zal in de toekomst gevolgen hebben

op de arbeidsmarkt. De Nederlandse taal is namelijk nog steeds essentieel in beroepen als

huisarts, rechter of notaris. Je hoeft geen nationalist te zijn om hier zorgen over te hebben.

30 Ondanks alle inspanningen op het gebied van internationalisering is de positie van Nederlandse

instellingen op de internationale ranglijsten niet verbeterd. Toen het Nederlandse hoger

onderwijs nog grotendeels Nederlandstalig was, behoorden deze universiteiten allemaal tot

de beste twee procent van de 17.000 universiteiten wereldwijd. Een internationale

kennispositie kan dus uitstekend samengaan met het behoud van de eigen taal.

35 Voorstanders van de verengelsing zouden betogen dat een universiteit kosmopolitisch en

inclusief moet zijn ingesteld, open naar elke cultuur. Maar kosmopolitisme en echte inclusiviteit

zouden juist de diversiteit van elke taal en cultuur moeten vieren, in plaats van diversiteit

tegen te gaan door monolinguïstisch (Engels) te worden. De verengelsing van universiteiten

resulteert niet in een meer open cultuur, maar simpelweg in een cultuurverandering, want bij

40 de Engelse taal horen ook Engelse casussen 4, Engelse literatuur en een Engels curriculum 5.

[...]

Progressieve academici, onder wie ikzelf, zouden juist hoogwaardig Nederlandstalig hoger

onderwijs veilig moeten stellen om zo de samenleving van dienst te zijn. Niet internationale

studenten zijn het probleem, maar onze overdreven welwillendheid om alles naar hun smaak

45 te willen aanpassen ten koste van ons eigen publieke onderwijs en de Nederlandse samenleving.

bron: Wiggers, Arthur: ‘Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving’. Het Parool, 10 september 2021 ( Het Parool: Nederlands dagblad)

Woordverklaringen

1 neoliberaal: politieke stroming die de vrije marktwerking stimuleert

2 vertwintigvoudigen: twintig keer zo groot worden

3 op het bordje terecht komen van: opgelost moeten worden door

4 de casus: voorbeeld uit de maatschappij dat in een opleiding bediscussieerd wordt

5 het curriculum: vastgelegde studieinhoud

Opdracht: Schrijf aan de hand van het artikel "Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving" van Arthur Wiggers de volledige tekst voor een spreekbeurt uit.

•

Geef commentaar op het standpunt van Arthur Wiggers, uitgaande van je analyse en van wat je weet over studeren en werken in Nederland. Besteed daarbij aandacht aan zijn uitspraak “De verengelsing van universiteiten resulteert niet in een meer open cultuur, maar simpelweg in een cultuurverandering [...]”. (14 Punkte)

Situatie

Op de website you.europe.eu wisselen jonge Europeanen ideeën uit over het onderwerp “Studeren zonder grenzen”. Je wilt daaraan graag meedoen en gaat tijdens een livestream een spreekbeurt houden over een debat dat nu speelt. Online vind je een artikel over het gebruik van Engels als voertaal aan Nederlandse universiteiten.

Informatie over de schrijver

Arthur Wiggers is student politicologie aan de Universiteit van Amsterdam.

Arthur Wiggers: ‘Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving’

Op de Universiteit Twente is het Nederlands sinds 1 januari 2020 niet meer de voertaal en bij

bijna tachtig procent van de masteropleidingen in Nederland wordt geen woord Nederlands

gesproken. Een groeiend aandeel van de studenten beheerst de Nederlandse taal mede

daardoor niet of onvoldoende.

5 De taal waarin u dit opinieartikel leest, verdwijnt gestaag uit de academische wereld om

internationale studenten tegemoet te komen. Nederlandstalige studenten en de Nederlandse

samenleving worden hiermee echter uitgesloten. Het is tijd voor een politiek die onze taal

beschermt tegen de doorgeslagen en niet-inclusieve internationalisering.

Internationalisering lijkt een nobel en idealistisch doel, maar is binnen hogescholen en

10 universiteiten vaak een financieel gedreven keuze. Hoe meer studenten uit het buitenland

op een opleiding afkomen, hoe groter het zogeheten marktaandeel van de opleiding en hoe

meer geld ze te besteden heeft. Internationalisering is geen idealistisch doel maar een

neoliberaal 1 project om de Nederlandse taal te vervangen door de Engelse.

Toen de psychologieopleiding aan de Universiteit van Amsterdam in 2018 voor het eerst

15 een volledig Engelstalig programma verzorgde, vertwintigvoudigde 2 het aantal buitenlandse

studenten op slag. Nederlandse studenten waren plots in de minderheid op hun eigen

universiteiten, de onderwijskwaliteit verslechterde voor hen, onder meer door de toegenomen

grootschaligheid. De geldkist van de universiteit stroomde intussen over.

De problemen die met de internationalisering gepaard gaan, komen op het bordje van de

20 Nederlandstalige studenten terecht 3. Zij leren zich steeds vaker niet op academisch niveau

uitdrukken in het Nederlands, en in het Engels kunnen ze zich vaak niet genuanceerd

uitdrukken in werkgroepen en bij het schrijven van essays. Volgens hoogleraar taalpsychologie,

Annette de Groot, is de Engelse woordenschat van de doorsnee Nederlandstalige student

minstens 50 procent kleiner dan hun Nederlandse woordenschat; voor Nederlandse studenten

25 met een migratieachtergrond is de kloof vaak nog groter na het leren van Nederlands als

tweede taal en Engels als derde taal.

De afnemende Nederlandse taalvaardigheid bij studenten zal in de toekomst gevolgen hebben

op de arbeidsmarkt. De Nederlandse taal is namelijk nog steeds essentieel in beroepen als

huisarts, rechter of notaris. Je hoeft geen nationalist te zijn om hier zorgen over te hebben.

30 Ondanks alle inspanningen op het gebied van internationalisering is de positie van Nederlandse

instellingen op de internationale ranglijsten niet verbeterd. Toen het Nederlandse hoger

onderwijs nog grotendeels Nederlandstalig was, behoorden deze universiteiten allemaal tot

de beste twee procent van de 17.000 universiteiten wereldwijd. Een internationale

kennispositie kan dus uitstekend samengaan met het behoud van de eigen taal.

35 Voorstanders van de verengelsing zouden betogen dat een universiteit kosmopolitisch en

inclusief moet zijn ingesteld, open naar elke cultuur. Maar kosmopolitisme en echte inclusiviteit

zouden juist de diversiteit van elke taal en cultuur moeten vieren, in plaats van diversiteit

tegen te gaan door monolinguïstisch (Engels) te worden. De verengelsing van universiteiten

resulteert niet in een meer open cultuur, maar simpelweg in een cultuurverandering, want bij

40 de Engelse taal horen ook Engelse casussen 4, Engelse literatuur en een Engels curriculum 5.

[...]

Progressieve academici, onder wie ikzelf, zouden juist hoogwaardig Nederlandstalig hoger

onderwijs veilig moeten stellen om zo de samenleving van dienst te zijn. Niet internationale

studenten zijn het probleem, maar onze overdreven welwillendheid om alles naar hun smaak

45 te willen aanpassen ten koste van ons eigen publieke onderwijs en de Nederlandse samenleving.

bron: Wiggers, Arthur: ‘Verengelsing universiteiten gaat ten koste van student en samenleving’. Het Parool, 10 september 2021 ( Het Parool: Nederlands dagblad)

Woordverklaringen

1 neoliberaal: politieke stroming die de vrije marktwerking stimuleert

2 vertwintigvoudigen: twintig keer zo groot worden

3 op het bordje terecht komen van: opgelost moeten worden door

4 de casus: voorbeeld uit de maatschappij dat in een opleiding bediscussieerd wordt

5 het curriculum: vastgelegde studieinhoud

Klausurteil B: Sprachmittlung isoliert

Opdracht:

Je houdt nog steeds contact met Abdul, je oud-uitwisselingspartner uit België. Hij vindt het boeiend dat de toelatingsvoorwaarden van universiteiten per Europees land verschillen. Online ben je op een artikel over dit onderwerp gestuit. Schrijf Abdul een brief waarin je de voor- en nadelen van een studie in Duitsland zonder eindexamen uitgebreider uiteenzet. (18 Punkte)

Uitgangstekst: Barbara Gillmann: Immer mehr Erstsemester studieren ohne Abitur

Die Zahl der Studierenden ohne Abitur hat sich in 20 Jahren vervierfacht: Heute sind es bereits 66.000, die etwa nach einer Ausbildung zum Studium zugelassen werden. Das sind zwar erst 2,2 Prozent aller Studierenden, doch der Trend weist nach oben: Bei den Erstsemestern liegt der Anteil schon über drei Prozent, zeigt eine Studie des Centrums für Hochschulentwicklung (CHE).

Ist das nun eine rundum positive Nachricht – oder verschärft sich mit der Öffnung der Hochschulen für Nichtabiturienten womöglich sogar der Konkurrenzkampf um den knappen Nachwuchs? „Es ist eindeutig eine gute Nachricht“, meint der Qualifizierungsexperte des Instituts der deutschen Wirtschaft (IW), Dirk Werner, „denn sie zeigt, dass wir Ernst machen mit der Gleichwertigkeit von beruflicher und akademischer Bildung.“

Zudem bräuchten Unternehmen Fachkräfte, „die gleichermaßen über praktische wie theoretische Kompetenzen verfügen“, meint Achim Dercks, Vize-Hauptgeschäftsführer des Deutschen Industrie- und Handelskammertags (DIHK). Daneben bereicherten Studierende mit Praxiserfahrung eine Hochschule und können den Wissenstransfer mit der Wirtschaft befördern.

Allerdings sind Erstsemester ohne Abi im Schnitt 30 Jahre alt – zehn Jahre älter als ihre Kommilitonen mit Abitur und somit häufig auf berufsbegleitende oder Teilzeitstudiengänge angewiesen, betont der DIHK.

Diese Angebote müssten daher weiter ausgebaut werden: „Hier ist noch viel Luft nach oben“, bekräftigt Dercks eine Forderung, die die Wirtschaft seit vielen Jahren erhebt. Zudem sollten solche Angebote auch im Dialog mit der Wirtschaft entwickelt werden. Das sorge für eine bessere Vereinbarkeit des Studiums mit den betrieblichen Abläufen „und am Ende auch für mehr Praxisnähe“.

Die Frage der Konkurrenz könnte sich gerade im sensiblen Bereich der technischen Berufe stellen, wo der Wirtschaft nach dem jüngsten MINT-Report des IW 276.900 Fachkräfte fehlen, also in Berufen rund um Mathematik, Informatik, Naturwissenschaften und Technik. Der Großteil davon, rund 130.000, sind dual ausgebildete Fachkräfte, daneben fehlen gut 100.000 Akademiker.

Doch „der Gegensatz funktioniert nicht“, wehrt Werner ab. „Es macht keinen Sinn, auf mehr beruflich ausgebildete Fachkräfte zu hoffen, indem man ihnen das Studium madig macht.“ Denn es sei prinzipiell immer gut, wenn Menschen sich weiter und höher qualifizierten. Besonders interessant sei daher auch, dass rund 43 Prozent der Studierenden ohne Abitur nicht nur eine Ausbildung absolviert, sondern zusätzlich einen Fachwirt-, Meister- oder Technikerinnen-Abschluss hätten.

Statt eine Konkurrenz zu beklagen, „müssen wir die Ausbildung generell attraktiver machen“, fordert der IW-Experte, „und auch endlich in den Gymnasien dafür werben.“ Wenn sich herumspräche, dass man auch mit einer abgeschlossenen Lehre noch studieren könne, „macht das die duale Ausbildung insgesamt interessanter – und stärkt so die Fachkräfteversorgung“.

Auch Dirk Palige, Geschäftsführer beim Zentralverband des Deutschen Handwerks, meint: „Steigende Zahlen von Studierenden ohne Hochschulreife belegen für alle offensichtlich, dass die berufliche Bildung nicht eindimensional ist, sondern umfangreiche Wege und Optionen zur weiteren beruflichen Fortbildung eröffnet. Das muss in den Köpfen junger Menschen wie auch der sie beratenden Lehrenden und Eltern noch viel mehr ankommen, denn der Fachkräftebedarf macht es erforderlich, dass sich zukünftig deutlich mehr junge Menschen als bisher für die berufliche Bildung entscheiden.“

Quelle: Gillmann, Barbara: Immer mehr Erstsemester studieren ohne Abitur. Handelsblatt, 29. März 2022