Examen de Lengua Vasca y Literatura II PAU Navarra 2021 · Extraordinaria

A aukera

ILE BUSTIA

1 Ile bustiarekin irten zara etxetik. Lehorgailua izorratu zaizu eta ezin izan duzu sikatu. Haserre atera zara, a zer

modu traketsa eguna hasteko. Etxetik lanera hamabost minutuko ibilbidea duzu. Goizeko freskotasuna zure buru

bustiarekin kontaktuan jartzean sortu dizun hozkirria 1 lepo eta sorbaldatik zabaldu zaizu, eta gihar guztiak

gogortuta egin duzu bidea, bulegora sudurretik muki urtsuak tantaka dituzula ailegatu arte. Sekulako lasaitasuna

5 hartu duzu bulegoko berogailuaren epeltasuna sentitu duzunean.

Lehorgailua bezalako tresna txiki eta balio handirik gabeko batek huts egin eta egunaren hasiera guztiz

baldintzatu dizu, oso gaizki eta deseroso sentitu zara. Orduan pentsatu duzu zer izango litzatekeen

lehorgailuarekin batera zure etxeko eta bulegoko berogailuek funtzionatuko ez balute, edo etxean ur berorik

izango ez bazenu, edo urrutiago joanda, etxerik edo bulegorik ere izango ez bazenu. Zelakoa da kale gorrian

10 dagoen batek sentitzen duen hotza? Zuk sentitu duzuna bezalakoa al da?

Minarekin legez, ez da berdin inoiz bukatuko dela jakitea ala ez. Agian zure mina erditu behar duen emakume

baten kontrakzioen antzekoa da, hau da, mina izugarria da, baina hasi eta bukatuko dela jakiteak itxaropen izpi

bat, lasaitasun bat, eskaintzen dizu; baina kale gorrian dagoenaren mina gaixotasun kroniko eta mingarri bat

duenarena bezalakoa da, hots, etengabea eta bukatuko den esperantzarik gabekoa. Min sakona. Maiuskulaz

15 idatzitako mina.

Gaur etxetik ile bustiarekin irteteak beste gorputz batzuen sufrimendura gerturatu zaitu. Udalak eskainitako ohe

batean lo egin eta goizeko zortzitarako motxila bizkarrean duela kalean dagoen batek zer senti dezakeen

pentsarazi dizu; edo etxean bizi duen indarkeria girotik ihesi, kalean euripean eta noraezean dabilen nerabe batek

ur tanta lepotik sartzen zaionean sentitzen duen hotzikara irudikatu duzu. Denok ez gara mundu berean jaiotzen.

20 Batzuk ile bustiarekin jaiotzera zigortuta daude.

Karmele Jaio. Deia, Zirrikituetatik begira (2020/01/20)

(1) Hozkirri: freskotasun hoztasun / hotzikara, hotz dardara

A1.1.- Eman testuko adizki hauen aspektua, aldia, pertsona eta modua:

[1 puntu]

a)

b)

c)

d)

e)

A aukera

ILE BUSTIA

1 Ile bustiarekin irten zara etxetik. Lehorgailua izorratu zaizu eta ezin izan duzu sikatu. Haserre atera zara, a zer

modu traketsa eguna hasteko. Etxetik lanera hamabost minutuko ibilbidea duzu. Goizeko freskotasuna zure buru

bustiarekin kontaktuan jartzean sortu dizun hozkirria 1 lepo eta sorbaldatik zabaldu zaizu, eta gihar guztiak

gogortuta egin duzu bidea, bulegora sudurretik muki urtsuak tantaka dituzula ailegatu arte. Sekulako lasaitasuna

5 hartu duzu bulegoko berogailuaren epeltasuna sentitu duzunean.

Lehorgailua bezalako tresna txiki eta balio handirik gabeko batek huts egin eta egunaren hasiera guztiz

baldintzatu dizu, oso gaizki eta deseroso sentitu zara. Orduan pentsatu duzu zer izango litzatekeen

lehorgailuarekin batera zure etxeko eta bulegoko berogailuek funtzionatuko ez balute, edo etxean ur berorik

izango ez bazenu, edo urrutiago joanda, etxerik edo bulegorik ere izango ez bazenu. Zelakoa da kale gorrian

10 dagoen batek sentitzen duen hotza? Zuk sentitu duzuna bezalakoa al da?

Minarekin legez, ez da berdin inoiz bukatuko dela jakitea ala ez. Agian zure mina erditu behar duen emakume

baten kontrakzioen antzekoa da, hau da, mina izugarria da, baina hasi eta bukatuko dela jakiteak itxaropen izpi

bat, lasaitasun bat, eskaintzen dizu; baina kale gorrian dagoenaren mina gaixotasun kroniko eta mingarri bat

duenarena bezalakoa da, hots, etengabea eta bukatuko den esperantzarik gabekoa. Min sakona. Maiuskulaz

15 idatzitako mina.

Gaur etxetik ile bustiarekin irteteak beste gorputz batzuen sufrimendura gerturatu zaitu. Udalak eskainitako ohe

batean lo egin eta goizeko zortzitarako motxila bizkarrean duela kalean dagoen batek zer senti dezakeen

pentsarazi dizu; edo etxean bizi duen indarkeria girotik ihesi, kalean euripean eta noraezean dabilen nerabe batek

ur tanta lepotik sartzen zaionean sentitzen duen hotzikara irudikatu duzu. Denok ez gara mundu berean jaiotzen.

20 Batzuk ile bustiarekin jaiotzera zigortuta daude.

Karmele Jaio. Deia, Zirrikituetatik begira (2020/01/20)

(1) Hozkirri: freskotasun hoztasun / hotzikara, hotz dardara

A1.2.- Azpimarratutako esaldi zatia berridatzi, testuko esanahiari lotuz:

[1 puntu]

a)

b)

c)

d)

e)

A aukera

ILE BUSTIA

1 Ile bustiarekin irten zara etxetik. Lehorgailua izorratu zaizu eta ezin izan duzu sikatu. Haserre atera zara, a zer

modu traketsa eguna hasteko. Etxetik lanera hamabost minutuko ibilbidea duzu. Goizeko freskotasuna zure buru

bustiarekin kontaktuan jartzean sortu dizun hozkirria 1 lepo eta sorbaldatik zabaldu zaizu, eta gihar guztiak

gogortuta egin duzu bidea, bulegora sudurretik muki urtsuak tantaka dituzula ailegatu arte. Sekulako lasaitasuna

5 hartu duzu bulegoko berogailuaren epeltasuna sentitu duzunean.

Lehorgailua bezalako tresna txiki eta balio handirik gabeko batek huts egin eta egunaren hasiera guztiz

baldintzatu dizu, oso gaizki eta deseroso sentitu zara. Orduan pentsatu duzu zer izango litzatekeen

lehorgailuarekin batera zure etxeko eta bulegoko berogailuek funtzionatuko ez balute, edo etxean ur berorik

izango ez bazenu, edo urrutiago joanda, etxerik edo bulegorik ere izango ez bazenu. Zelakoa da kale gorrian

10 dagoen batek sentitzen duen hotza? Zuk sentitu duzuna bezalakoa al da?

Minarekin legez, ez da berdin inoiz bukatuko dela jakitea ala ez. Agian zure mina erditu behar duen emakume

baten kontrakzioen antzekoa da, hau da, mina izugarria da, baina hasi eta bukatuko dela jakiteak itxaropen izpi

bat, lasaitasun bat, eskaintzen dizu; baina kale gorrian dagoenaren mina gaixotasun kroniko eta mingarri bat

duenarena bezalakoa da, hots, etengabea eta bukatuko den esperantzarik gabekoa. Min sakona. Maiuskulaz

15 idatzitako mina.

Gaur etxetik ile bustiarekin irteteak beste gorputz batzuen sufrimendura gerturatu zaitu. Udalak eskainitako ohe

batean lo egin eta goizeko zortzitarako motxila bizkarrean duela kalean dagoen batek zer senti dezakeen

pentsarazi dizu; edo etxean bizi duen indarkeria girotik ihesi, kalean euripean eta noraezean dabilen nerabe batek

ur tanta lepotik sartzen zaionean sentitzen duen hotzikara irudikatu duzu. Denok ez gara mundu berean jaiotzen.

20 Batzuk ile bustiarekin jaiotzera zigortuta daude.

Karmele Jaio. Deia, Zirrikituetatik begira (2020/01/20)

(1) Hozkirri: freskotasun hoztasun / hotzikara, hotz dardara

A1.3.- Testua aintzat hartuz, eman hitz hauen sinonimo bana:

[1 puntu]

a)

b)

c)

d)

e)

A aukera

ILE BUSTIA

1 Ile bustiarekin irten zara etxetik. Lehorgailua izorratu zaizu eta ezin izan duzu sikatu. Haserre atera zara, a zer

modu traketsa eguna hasteko. Etxetik lanera hamabost minutuko ibilbidea duzu. Goizeko freskotasuna zure buru

bustiarekin kontaktuan jartzean sortu dizun hozkirria 1 lepo eta sorbaldatik zabaldu zaizu, eta gihar guztiak

gogortuta egin duzu bidea, bulegora sudurretik muki urtsuak tantaka dituzula ailegatu arte. Sekulako lasaitasuna

5 hartu duzu bulegoko berogailuaren epeltasuna sentitu duzunean.

Lehorgailua bezalako tresna txiki eta balio handirik gabeko batek huts egin eta egunaren hasiera guztiz

baldintzatu dizu, oso gaizki eta deseroso sentitu zara. Orduan pentsatu duzu zer izango litzatekeen

lehorgailuarekin batera zure etxeko eta bulegoko berogailuek funtzionatuko ez balute, edo etxean ur berorik

izango ez bazenu, edo urrutiago joanda, etxerik edo bulegorik ere izango ez bazenu. Zelakoa da kale gorrian

10 dagoen batek sentitzen duen hotza? Zuk sentitu duzuna bezalakoa al da?

Minarekin legez, ez da berdin inoiz bukatuko dela jakitea ala ez. Agian zure mina erditu behar duen emakume

baten kontrakzioen antzekoa da, hau da, mina izugarria da, baina hasi eta bukatuko dela jakiteak itxaropen izpi

bat, lasaitasun bat, eskaintzen dizu; baina kale gorrian dagoenaren mina gaixotasun kroniko eta mingarri bat

duenarena bezalakoa da, hots, etengabea eta bukatuko den esperantzarik gabekoa. Min sakona. Maiuskulaz

15 idatzitako mina.

Gaur etxetik ile bustiarekin irteteak beste gorputz batzuen sufrimendura gerturatu zaitu. Udalak eskainitako ohe

batean lo egin eta goizeko zortzitarako motxila bizkarrean duela kalean dagoen batek zer senti dezakeen

pentsarazi dizu; edo etxean bizi duen indarkeria girotik ihesi, kalean euripean eta noraezean dabilen nerabe batek

ur tanta lepotik sartzen zaionean sentitzen duen hotzikara irudikatu duzu. Denok ez gara mundu berean jaiotzen.

20 Batzuk ile bustiarekin jaiotzera zigortuta daude.

Karmele Jaio. Deia, Zirrikituetatik begira (2020/01/20)

(1) Hozkirri: freskotasun hoztasun / hotzikara, hotz dardara

A2.1.- Ulermen zehatza. Zer esan nahi du autoreak ondoko bi pasarte hauetan? (3-4 lerrotan bakoitza):

[2 puntu]

a)

«Minarekin legez, ez da berdin inoiz bukatuko dela jakitea ala ez.» (11. lerroa)

b)

«Denok ez gara mundu berean jaiotzen» (19-20. lerroak)

A aukera

ILE BUSTIA

1 Ile bustiarekin irten zara etxetik. Lehorgailua izorratu zaizu eta ezin izan duzu sikatu. Haserre atera zara, a zer

modu traketsa eguna hasteko. Etxetik lanera hamabost minutuko ibilbidea duzu. Goizeko freskotasuna zure buru

bustiarekin kontaktuan jartzean sortu dizun hozkirria 1 lepo eta sorbaldatik zabaldu zaizu, eta gihar guztiak

gogortuta egin duzu bidea, bulegora sudurretik muki urtsuak tantaka dituzula ailegatu arte. Sekulako lasaitasuna

5 hartu duzu bulegoko berogailuaren epeltasuna sentitu duzunean.

Lehorgailua bezalako tresna txiki eta balio handirik gabeko batek huts egin eta egunaren hasiera guztiz

baldintzatu dizu, oso gaizki eta deseroso sentitu zara. Orduan pentsatu duzu zer izango litzatekeen

lehorgailuarekin batera zure etxeko eta bulegoko berogailuek funtzionatuko ez balute, edo etxean ur berorik

izango ez bazenu, edo urrutiago joanda, etxerik edo bulegorik ere izango ez bazenu. Zelakoa da kale gorrian

10 dagoen batek sentitzen duen hotza? Zuk sentitu duzuna bezalakoa al da?

Minarekin legez, ez da berdin inoiz bukatuko dela jakitea ala ez. Agian zure mina erditu behar duen emakume

baten kontrakzioen antzekoa da, hau da, mina izugarria da, baina hasi eta bukatuko dela jakiteak itxaropen izpi

bat, lasaitasun bat, eskaintzen dizu; baina kale gorrian dagoenaren mina gaixotasun kroniko eta mingarri bat

duenarena bezalakoa da, hots, etengabea eta bukatuko den esperantzarik gabekoa. Min sakona. Maiuskulaz

15 idatzitako mina.

Gaur etxetik ile bustiarekin irteteak beste gorputz batzuen sufrimendura gerturatu zaitu. Udalak eskainitako ohe

batean lo egin eta goizeko zortzitarako motxila bizkarrean duela kalean dagoen batek zer senti dezakeen

pentsarazi dizu; edo etxean bizi duen indarkeria girotik ihesi, kalean euripean eta noraezean dabilen nerabe batek

ur tanta lepotik sartzen zaionean sentitzen duen hotzikara irudikatu duzu. Denok ez gara mundu berean jaiotzen.

20 Batzuk ile bustiarekin jaiotzera zigortuta daude.

Karmele Jaio. Deia, Zirrikituetatik begira (2020/01/20)

(1) Hozkirri: freskotasun hoztasun / hotzikara, hotz dardara

A2.2.- Igorlearen asmo komunikatiboa eta modalizazioa azaldu. (150 hitz gehienez).

[2 puntu]

A aukera

ILE BUSTIA

1 Ile bustiarekin irten zara etxetik. Lehorgailua izorratu zaizu eta ezin izan duzu sikatu. Haserre atera zara, a zer

modu traketsa eguna hasteko. Etxetik lanera hamabost minutuko ibilbidea duzu. Goizeko freskotasuna zure buru

bustiarekin kontaktuan jartzean sortu dizun hozkirria 1 lepo eta sorbaldatik zabaldu zaizu, eta gihar guztiak

gogortuta egin duzu bidea, bulegora sudurretik muki urtsuak tantaka dituzula ailegatu arte. Sekulako lasaitasuna

5 hartu duzu bulegoko berogailuaren epeltasuna sentitu duzunean.

Lehorgailua bezalako tresna txiki eta balio handirik gabeko batek huts egin eta egunaren hasiera guztiz

baldintzatu dizu, oso gaizki eta deseroso sentitu zara. Orduan pentsatu duzu zer izango litzatekeen

lehorgailuarekin batera zure etxeko eta bulegoko berogailuek funtzionatuko ez balute, edo etxean ur berorik

izango ez bazenu, edo urrutiago joanda, etxerik edo bulegorik ere izango ez bazenu. Zelakoa da kale gorrian

10 dagoen batek sentitzen duen hotza? Zuk sentitu duzuna bezalakoa al da?

Minarekin legez, ez da berdin inoiz bukatuko dela jakitea ala ez. Agian zure mina erditu behar duen emakume

baten kontrakzioen antzekoa da, hau da, mina izugarria da, baina hasi eta bukatuko dela jakiteak itxaropen izpi

bat, lasaitasun bat, eskaintzen dizu; baina kale gorrian dagoenaren mina gaixotasun kroniko eta mingarri bat

duenarena bezalakoa da, hots, etengabea eta bukatuko den esperantzarik gabekoa. Min sakona. Maiuskulaz

15 idatzitako mina.

Gaur etxetik ile bustiarekin irteteak beste gorputz batzuen sufrimendura gerturatu zaitu. Udalak eskainitako ohe

batean lo egin eta goizeko zortzitarako motxila bizkarrean duela kalean dagoen batek zer senti dezakeen

pentsarazi dizu; edo etxean bizi duen indarkeria girotik ihesi, kalean euripean eta noraezean dabilen nerabe batek

ur tanta lepotik sartzen zaionean sentitzen duen hotzikara irudikatu duzu. Denok ez gara mundu berean jaiotzen.

20 Batzuk ile bustiarekin jaiotzera zigortuta daude.

Karmele Jaio. Deia, Zirrikituetatik begira (2020/01/20)

(1) Hozkirri: freskotasun hoztasun / hotzikara, hotz dardara

A3.1.- Egin ezazu iritzi kritikoa (200 hitz gutxienez).

[3 puntu]

B Aukera

Ariketa fisikoari buruzko gidalerroak berritu ditu OMEk

1 Jakina da sedentarismoak heriotza goiztiarra izateko arriskua dakarrela. Horri aurre egiteko, Osasunaren Mundu

Erakundeak (OMEk) ariketa fisikoa egitea gomendatzen du: astean gutxienez 150-300 minutu intentsitate

ertainean, edo 75-150 minutu intentsitate handiz. Orain, azken ikerketen emaitzetan oinarrituta, gomendioak

berritu dituzte, eta nabarmendu dute egiten den ariketa fisiko guztia dela onuragarria, sedentarismoaren kalteak

5 arintzeko.

Ikerketa horretan, 44.000 pertsonen jarduera aztertu dute, eta ondorioztatu dute 10 orduko edo gehiagoko

sedentarismoa egunean zuzenean lotuta dagoela heriotza goiztiarrarekin. Alabaina, arrisku hori asko apaltzen

da, egunean 30-40 minutuko ariketa fisiko ertain edo handiarekin, adin eta egoera guztietan.

British Medical Journal aldizkariaren zenbaki berezi batean eman dituzte jarraibide berriak. Sei kontinentetako

10 40 zientzialarik baino gehiagok parte hartu dute lan horretan, eta OMEren gomendioei gehitzen zaien edozein

ariketa fisiko dela onuragarria baieztatu dute: eskailerak igotzea, oinez joatea batetik bestera, baratzeko lanak

egitea, dantzatzea...

Heriotza goiztiarra izateko arriskua apaltzeaz gain, baieztatu dute ariketa fisikoa onuragarria dela buru-

osasunerako, eta ikuspegi ekonomikotik ere mesedegarria da: absentismoa gutxitzen du, produktibitatea

15 areagotu eta gaixotasunen ondoriozko laneko bajak gutxitu.

Jarduera aerobikoaz 1 gain, indar-ariketak ere kontuan izan dituzte, eta orain arte OMEren gomendioetan aintzat

hartu ez dituzten taldeak ere agertzen dira jarraibide berrietan, hala nola dibertsitate funtzionala edo gaixotasun

kronikoak dituztenak edo haurdunak eta erditu berriak.

Ohartarazi dute pandemia baten erdian atera dituztela jarraibide berriak, eta ohartzen direla litekeena dela

20 zailagoa izatea haiek betetzea, mugikortasuna mugatuta baitago leku askotan. Hala, barruan ariketa fisikoa egin

daitekeela gogorarazi dute: eskailerak igo, etxeko animaliekin edo haurrekin jolastu, dantzatu, pilates edo yoga

egin...

Eta argi utzi dute egoera kezkagarria dela: helduen % 27,5ek eta nerabeen % 81ek ez du betetzen OMEk lehendik

emandako gomendioa. Horrenbestez, dei egin diete agintariei gomendio horiek betetzen lagunduko duten

25 politikak ezar ditzaten.

Ana Galarraga Aiestaran. Elhuyar Aldizkaria (2020/11/26)

(1) aerobiko: oxigenoa hornitzen edo sartzen laguntzen duen jarduera (korrika egitea, bizikletaz ibiltzea, etab.).

B1.1.- Testuko hitz hauen kasua eta numeroa eman, eta zehaztu falta diren numeroak:

sedentarismoaren (5), handiarekin (8), zientzialarik (10), berriak (18), etxeko (21). [1 puntu]

1.

sedentarismoaren (5)

2.

handiarekin (8)

3.

zientzialarik (10)

4.

berriak (18)

5.

etxeko (21)

B Aukera

Ariketa fisikoari buruzko gidalerroak berritu ditu OMEk

1 Jakina da sedentarismoak heriotza goiztiarra izateko arriskua dakarrela. Horri aurre egiteko, Osasunaren Mundu

Erakundeak (OMEk) ariketa fisikoa egitea gomendatzen du: astean gutxienez 150-300 minutu intentsitate

ertainean, edo 75-150 minutu intentsitate handiz. Orain, azken ikerketen emaitzetan oinarrituta, gomendioak

berritu dituzte, eta nabarmendu dute egiten den ariketa fisiko guztia dela onuragarria, sedentarismoaren kalteak

5 arintzeko.

Ikerketa horretan, 44.000 pertsonen jarduera aztertu dute, eta ondorioztatu dute 10 orduko edo gehiagoko

sedentarismoa egunean zuzenean lotuta dagoela heriotza goiztiarrarekin. Alabaina, arrisku hori asko apaltzen

da, egunean 30-40 minutuko ariketa fisiko ertain edo handiarekin, adin eta egoera guztietan.

British Medical Journal aldizkariaren zenbaki berezi batean eman dituzte jarraibide berriak. Sei kontinentetako

10 40 zientzialarik baino gehiagok parte hartu dute lan horretan, eta OMEren gomendioei gehitzen zaien edozein

ariketa fisiko dela onuragarria baieztatu dute: eskailerak igotzea, oinez joatea batetik bestera, baratzeko lanak

egitea, dantzatzea...

Heriotza goiztiarra izateko arriskua apaltzeaz gain, baieztatu dute ariketa fisikoa onuragarria dela buru-

osasunerako, eta ikuspegi ekonomikotik ere mesedegarria da: absentismoa gutxitzen du, produktibitatea

15 areagotu eta gaixotasunen ondoriozko laneko bajak gutxitu.

Jarduera aerobikoaz 1 gain, indar-ariketak ere kontuan izan dituzte, eta orain arte OMEren gomendioetan aintzat

hartu ez dituzten taldeak ere agertzen dira jarraibide berrietan, hala nola dibertsitate funtzionala edo gaixotasun

kronikoak dituztenak edo haurdunak eta erditu berriak.

Ohartarazi dute pandemia baten erdian atera dituztela jarraibide berriak, eta ohartzen direla litekeena dela

20 zailagoa izatea haiek betetzea, mugikortasuna mugatuta baitago leku askotan. Hala, barruan ariketa fisikoa egin

daitekeela gogorarazi dute: eskailerak igo, etxeko animaliekin edo haurrekin jolastu, dantzatu, pilates edo yoga

egin...

Eta argi utzi dute egoera kezkagarria dela: helduen % 27,5ek eta nerabeen % 81ek ez du betetzen OMEk lehendik

emandako gomendioa. Horrenbestez, dei egin diete agintariei gomendio horiek betetzen lagunduko duten

25 politikak ezar ditzaten.

Ana Galarraga Aiestaran. Elhuyar Aldizkaria (2020/11/26)

(1) aerobiko: oxigenoa hornitzen edo sartzen laguntzen duen jarduera (korrika egitea, bizikletaz ibiltzea, etab.).

B1.2.- Azpimarratutako esaldi zatia berridatzi, testuko esanahiari lotuz: [1 puntu]

a)

-... (OMEk) ariketa fisikoa egitea gomendatzen du... (2)

b)

-... sedentarismoaren kalteak arintzeko. (5)

c)

- Heriotza goiztiarra izateko arriskua... (13)

d)

-... mugikortasuna mugatuta baitago leku askotan... (20)

e)

-... politikak ezar ditzaten... (25)

B Aukera

Ariketa fisikoari buruzko gidalerroak berritu ditu OMEk

1 Jakina da sedentarismoak heriotza goiztiarra izateko arriskua dakarrela. Horri aurre egiteko, Osasunaren Mundu

Erakundeak (OMEk) ariketa fisikoa egitea gomendatzen du: astean gutxienez 150-300 minutu intentsitate

ertainean, edo 75-150 minutu intentsitate handiz. Orain, azken ikerketen emaitzetan oinarrituta, gomendioak

berritu dituzte, eta nabarmendu dute egiten den ariketa fisiko guztia dela onuragarria, sedentarismoaren kalteak

5 arintzeko.

Ikerketa horretan, 44.000 pertsonen jarduera aztertu dute, eta ondorioztatu dute 10 orduko edo gehiagoko

sedentarismoa egunean zuzenean lotuta dagoela heriotza goiztiarrarekin. Alabaina, arrisku hori asko apaltzen

da, egunean 30-40 minutuko ariketa fisiko ertain edo handiarekin, adin eta egoera guztietan.

British Medical Journal aldizkariaren zenbaki berezi batean eman dituzte jarraibide berriak. Sei kontinentetako

10 40 zientzialarik baino gehiagok parte hartu dute lan horretan, eta OMEren gomendioei gehitzen zaien edozein

ariketa fisiko dela onuragarria baieztatu dute: eskailerak igotzea, oinez joatea batetik bestera, baratzeko lanak

egitea, dantzatzea...

Heriotza goiztiarra izateko arriskua apaltzeaz gain, baieztatu dute ariketa fisikoa onuragarria dela buru-

osasunerako, eta ikuspegi ekonomikotik ere mesedegarria da: absentismoa gutxitzen du, produktibitatea

15 areagotu eta gaixotasunen ondoriozko laneko bajak gutxitu.

Jarduera aerobikoaz 1 gain, indar-ariketak ere kontuan izan dituzte, eta orain arte OMEren gomendioetan aintzat

hartu ez dituzten taldeak ere agertzen dira jarraibide berrietan, hala nola dibertsitate funtzionala edo gaixotasun

kronikoak dituztenak edo haurdunak eta erditu berriak.

Ohartarazi dute pandemia baten erdian atera dituztela jarraibide berriak, eta ohartzen direla litekeena dela

20 zailagoa izatea haiek betetzea, mugikortasuna mugatuta baitago leku askotan. Hala, barruan ariketa fisikoa egin

daitekeela gogorarazi dute: eskailerak igo, etxeko animaliekin edo haurrekin jolastu, dantzatu, pilates edo yoga

egin...

Eta argi utzi dute egoera kezkagarria dela: helduen % 27,5ek eta nerabeen % 81ek ez du betetzen OMEk lehendik

emandako gomendioa. Horrenbestez, dei egin diete agintariei gomendio horiek betetzen lagunduko duten

25 politikak ezar ditzaten.

Ana Galarraga Aiestaran. Elhuyar Aldizkaria (2020/11/26)

(1) aerobiko: oxigenoa hornitzen edo sartzen laguntzen duen jarduera (korrika egitea, bizikletaz ibiltzea, etab.).

B1.3.- Testua aintzat hartuz, eman hitz hauen sinonimo bana: [1 puntu]

1.

2.

3.

4.

5.

B Aukera

Ariketa fisikoari buruzko gidalerroak berritu ditu OMEk

1 Jakina da sedentarismoak heriotza goiztiarra izateko arriskua dakarrela. Horri aurre egiteko, Osasunaren Mundu

Erakundeak (OMEk) ariketa fisikoa egitea gomendatzen du: astean gutxienez 150-300 minutu intentsitate

ertainean, edo 75-150 minutu intentsitate handiz. Orain, azken ikerketen emaitzetan oinarrituta, gomendioak

berritu dituzte, eta nabarmendu dute egiten den ariketa fisiko guztia dela onuragarria, sedentarismoaren kalteak

5 arintzeko.

Ikerketa horretan, 44.000 pertsonen jarduera aztertu dute, eta ondorioztatu dute 10 orduko edo gehiagoko

sedentarismoa egunean zuzenean lotuta dagoela heriotza goiztiarrarekin. Alabaina, arrisku hori asko apaltzen

da, egunean 30-40 minutuko ariketa fisiko ertain edo handiarekin, adin eta egoera guztietan.

British Medical Journal aldizkariaren zenbaki berezi batean eman dituzte jarraibide berriak. Sei kontinentetako

10 40 zientzialarik baino gehiagok parte hartu dute lan horretan, eta OMEren gomendioei gehitzen zaien edozein

ariketa fisiko dela onuragarria baieztatu dute: eskailerak igotzea, oinez joatea batetik bestera, baratzeko lanak

egitea, dantzatzea...

Heriotza goiztiarra izateko arriskua apaltzeaz gain, baieztatu dute ariketa fisikoa onuragarria dela buru-

osasunerako, eta ikuspegi ekonomikotik ere mesedegarria da: absentismoa gutxitzen du, produktibitatea

15 areagotu eta gaixotasunen ondoriozko laneko bajak gutxitu.

Jarduera aerobikoaz 1 gain, indar-ariketak ere kontuan izan dituzte, eta orain arte OMEren gomendioetan aintzat

hartu ez dituzten taldeak ere agertzen dira jarraibide berrietan, hala nola dibertsitate funtzionala edo gaixotasun

kronikoak dituztenak edo haurdunak eta erditu berriak.

Ohartarazi dute pandemia baten erdian atera dituztela jarraibide berriak, eta ohartzen direla litekeena dela

20 zailagoa izatea haiek betetzea, mugikortasuna mugatuta baitago leku askotan. Hala, barruan ariketa fisikoa egin

daitekeela gogorarazi dute: eskailerak igo, etxeko animaliekin edo haurrekin jolastu, dantzatu, pilates edo yoga

egin...

Eta argi utzi dute egoera kezkagarria dela: helduen % 27,5ek eta nerabeen % 81ek ez du betetzen OMEk lehendik

emandako gomendioa. Horrenbestez, dei egin diete agintariei gomendio horiek betetzen lagunduko duten

25 politikak ezar ditzaten.

Ana Galarraga Aiestaran. Elhuyar Aldizkaria (2020/11/26)

(1) aerobiko: oxigenoa hornitzen edo sartzen laguntzen duen jarduera (korrika egitea, bizikletaz ibiltzea, etab.).

B2.1.- Testu tipoa: bereizgarriak (150 hitz gehienez). [2 puntu]

B Aukera

Ariketa fisikoari buruzko gidalerroak berritu ditu OMEk

1 Jakina da sedentarismoak heriotza goiztiarra izateko arriskua dakarrela. Horri aurre egiteko, Osasunaren Mundu

Erakundeak (OMEk) ariketa fisikoa egitea gomendatzen du: astean gutxienez 150-300 minutu intentsitate

ertainean, edo 75-150 minutu intentsitate handiz. Orain, azken ikerketen emaitzetan oinarrituta, gomendioak

berritu dituzte, eta nabarmendu dute egiten den ariketa fisiko guztia dela onuragarria, sedentarismoaren kalteak

5 arintzeko.

Ikerketa horretan, 44.000 pertsonen jarduera aztertu dute, eta ondorioztatu dute 10 orduko edo gehiagoko

sedentarismoa egunean zuzenean lotuta dagoela heriotza goiztiarrarekin. Alabaina, arrisku hori asko apaltzen

da, egunean 30-40 minutuko ariketa fisiko ertain edo handiarekin, adin eta egoera guztietan.

British Medical Journal aldizkariaren zenbaki berezi batean eman dituzte jarraibide berriak. Sei kontinentetako

10 40 zientzialarik baino gehiagok parte hartu dute lan horretan, eta OMEren gomendioei gehitzen zaien edozein

ariketa fisiko dela onuragarria baieztatu dute: eskailerak igotzea, oinez joatea batetik bestera, baratzeko lanak

egitea, dantzatzea...

Heriotza goiztiarra izateko arriskua apaltzeaz gain, baieztatu dute ariketa fisikoa onuragarria dela buru-

osasunerako, eta ikuspegi ekonomikotik ere mesedegarria da: absentismoa gutxitzen du, produktibitatea

15 areagotu eta gaixotasunen ondoriozko laneko bajak gutxitu.

Jarduera aerobikoaz 1 gain, indar-ariketak ere kontuan izan dituzte, eta orain arte OMEren gomendioetan aintzat

hartu ez dituzten taldeak ere agertzen dira jarraibide berrietan, hala nola dibertsitate funtzionala edo gaixotasun

kronikoak dituztenak edo haurdunak eta erditu berriak.

Ohartarazi dute pandemia baten erdian atera dituztela jarraibide berriak, eta ohartzen direla litekeena dela

20 zailagoa izatea haiek betetzea, mugikortasuna mugatuta baitago leku askotan. Hala, barruan ariketa fisikoa egin

daitekeela gogorarazi dute: eskailerak igo, etxeko animaliekin edo haurrekin jolastu, dantzatu, pilates edo yoga

egin...

Eta argi utzi dute egoera kezkagarria dela: helduen % 27,5ek eta nerabeen % 81ek ez du betetzen OMEk lehendik

emandako gomendioa. Horrenbestez, dei egin diete agintariei gomendio horiek betetzen lagunduko duten

25 politikak ezar ditzaten.

Ana Galarraga Aiestaran. Elhuyar Aldizkaria (2020/11/26)

(1) aerobiko: oxigenoa hornitzen edo sartzen laguntzen duen jarduera (korrika egitea, bizikletaz ibiltzea, etab.).

B2.2.- Egin ezazu testuaren laburpena (100 hitz gehienez). [2 puntu]

B Aukera

Ariketa fisikoari buruzko gidalerroak berritu ditu OMEk

1 Jakina da sedentarismoak heriotza goiztiarra izateko arriskua dakarrela. Horri aurre egiteko, Osasunaren Mundu

Erakundeak (OMEk) ariketa fisikoa egitea gomendatzen du: astean gutxienez 150-300 minutu intentsitate

ertainean, edo 75-150 minutu intentsitate handiz. Orain, azken ikerketen emaitzetan oinarrituta, gomendioak

berritu dituzte, eta nabarmendu dute egiten den ariketa fisiko guztia dela onuragarria, sedentarismoaren kalteak

5 arintzeko.

Ikerketa horretan, 44.000 pertsonen jarduera aztertu dute, eta ondorioztatu dute 10 orduko edo gehiagoko

sedentarismoa egunean zuzenean lotuta dagoela heriotza goiztiarrarekin. Alabaina, arrisku hori asko apaltzen

da, egunean 30-40 minutuko ariketa fisiko ertain edo handiarekin, adin eta egoera guztietan.

British Medical Journal aldizkariaren zenbaki berezi batean eman dituzte jarraibide berriak. Sei kontinentetako

10 40 zientzialarik baino gehiagok parte hartu dute lan horretan, eta OMEren gomendioei gehitzen zaien edozein

ariketa fisiko dela onuragarria baieztatu dute: eskailerak igotzea, oinez joatea batetik bestera, baratzeko lanak

egitea, dantzatzea...

Heriotza goiztiarra izateko arriskua apaltzeaz gain, baieztatu dute ariketa fisikoa onuragarria dela buru-

osasunerako, eta ikuspegi ekonomikotik ere mesedegarria da: absentismoa gutxitzen du, produktibitatea

15 areagotu eta gaixotasunen ondoriozko laneko bajak gutxitu.

Jarduera aerobikoaz 1 gain, indar-ariketak ere kontuan izan dituzte, eta orain arte OMEren gomendioetan aintzat

hartu ez dituzten taldeak ere agertzen dira jarraibide berrietan, hala nola dibertsitate funtzionala edo gaixotasun

kronikoak dituztenak edo haurdunak eta erditu berriak.

Ohartarazi dute pandemia baten erdian atera dituztela jarraibide berriak, eta ohartzen direla litekeena dela

20 zailagoa izatea haiek betetzea, mugikortasuna mugatuta baitago leku askotan. Hala, barruan ariketa fisikoa egin

daitekeela gogorarazi dute: eskailerak igo, etxeko animaliekin edo haurrekin jolastu, dantzatu, pilates edo yoga

egin...

Eta argi utzi dute egoera kezkagarria dela: helduen % 27,5ek eta nerabeen % 81ek ez du betetzen OMEk lehendik

emandako gomendioa. Horrenbestez, dei egin diete agintariei gomendio horiek betetzen lagunduko duten

25 politikak ezar ditzaten.

Ana Galarraga Aiestaran. Elhuyar Aldizkaria (2020/11/26)

(1) aerobiko: oxigenoa hornitzen edo sartzen laguntzen duen jarduera (korrika egitea, bizikletaz ibiltzea, etab.).

B3.1- Egin ezazu iritzi kritikoa (200 hitz gutxienez). [3 puntu]