Aufgabe HT 2 - Klausurteil B · Abitur NRW Niederländisch GK · Haupttermin · fortgeführt 2023

Situatie

Op social media volg je Zeikschrift, een account dat kritisch naar de Nederlandse media kijkt. Voor een interview over de vraag “Moeten we stereotypes in de media verbieden?” is men op zoek naar een expert, en Sahar Noor is een mogelijke kandidate. Omdat je Zeikschrift volgt, word je gevraagd om aan de hand van een column van haar (M 1) te bepalen of zij geschikt is als expert. Als blikvanger bij het interview is een foto uit een reclamefolder (M 2) voorzien.

Klausurteil A

Informatie over de schrijfster en de tekst

Sahar Noor is manager inclusie en diversiteit bij een mediabedrijf in Hilversum. In opinierubrieken schrijft ze geregeld over deze onderwerpen.

M 1: Sahar Noor: Opinie: “Mediamakers, het is geen humor meer om blondjes als dom te stereotyperen”

Een blond meisje achter de kassa dat niet weet hoe ze moet hoofdrekenen. Een zwaarlijvige

beveiliger die niet fit genoeg is om achter een dief aan te rennen. Een drugsdealer met de

naam Mo. Een “Pools uitziende” man die dronken is. Zulke stereotyperingen passeren

wekelijks, zo niet dagelijks de revue 1 in series, reclames en films. Dit gebeurt vooral in

5 producties waar “ humor” centraal staat.

De reden voor deze beeldvorming: stereotypen en humor zouden onlosmakelijk met elkaar

verbonden zijn. In andere woorden: stereotypen zijn functioneel en een onmisbaar onderdeel

van amusement en dus “broodnodig”.

Niet alleen is dat een oncreatieve manier om naar humor te kijken, het is ook schadelijk.

10 Kiezen voor deze beeldvorming gaat voorbij aan de impact van stereotypen op de

maatschappelijke positie van diegenen die gestereotypeerd worden. Het doel “ humor” lijkt

alle middelen te heiligen. De opvatting “ satire moet toch mogen” overschaduwt dat

stereotypering problematische patronen in de samenleving in stand houdt. Stereotypen doen

bijvoorbeeld meer kwaad dan goed voor diegenen die reeds een achterstand op de

15 arbeidsmarkt hebben.

Er is van alles mis met stereotypering. Stereotypen zijn overdreven beelden of opvattingen

over mensen uit een groep. Stereotypen zijn altijd generalisaties, versimpelingen van de

werkelijkheid. Ze brengen een geportretteerde groep terug tot een clichébeeld, ook wanneer

deze stereotypen positief bedoeld zijn. Stereotypen worden bovendien versterkt wanneer je

20 ze herhaalt. Als je op tv alsmaar een blonde vrouw achter de kassa voorgeschoteld krijgt 2

die niet kan hoofdrekenen, dan ga je vanzelf geloven dat blonde vrouwen niet kunnen

hoofdrekenen. “ Niet kunnen hoofdrekenen” en “blond” worden sterke associaties. Lees

over iemand die niet kan hoofdrekenen en je denkt direct aan een blonde vrouw. Als je nu

leest “blonde vrouw” denk je gelijk aan “niet kunnen hoofdrekenen”.

25 Door zulke associaties blijven schadelijke maatschappelijke patronen uit het verleden in stand.

Ook al is niet iedereen zich hiervan bewust, maar dat maakt het nog geen onschuldig

verschijnsel. Stereotypen kunnen namelijk wel tot ongelijke behandeling leiden. Een

supermarktmanager met dit onbewuste vooroordeel zal een blonde vrouw minder snel als

bekwaam beoordelen voor de functie van een kassier.

30 We zien dat stereotyperingen in de media nog steeds een bijzonder grote impact op de

arbeidsmarkt hebben. Zo hebben solliciterende mensen met een migratieachtergrond minder

kans op een e-mail, voicemail of telefoontje dan mensen zonder migratieachtergrond.

Daarnaast zijn er gevallen bekend van sollicitanten met overgewicht die afgewezen worden

voor een functie als postbode, omdat er vanuit wordt gegaan dat zij niet sportief of fit

35 zouden zijn.

Niet alleen negatieve stereotypen hebben zo'n effect, maar ook zogenaamde positieve

stereotypen. Het is bijvoorbeeld een positief stereotype dat moeders lief en zorgzaam zijn.

Mooie eigenschappen, maar deze beeldvorming zorgt er wel voor dat moeders vaak minder

serieus worden genomen op de werkvloer. En wegens dit vooroordeel betalen werkgevers

40 vrouwen minder dan hun mannelijke collega's. Omdat ze vanwege hun “ zorgzaamheid” als

meegaand en minder professioneel worden gezien.

Niet alleen beïnvloeden stereotypen in de media dus de cultuur op de werkvloer, ze vormen

ook een pedagogisch probleem. Onderzoek toont aan dat kinderen rond het tiende levensjaar

zich al in een genderdwangbuis 3 bevinden; ze geloven dat jongens sterk en meisjes zwak

45 zijn. Wanneer jonge meisjes zich deze stereotypen eigen maken, zullen ze minder

zelfvertrouwen ontwikkelen en minder geloven in hun eigen kwaliteiten en talenten. Dit is

een van de redenen waarom nog altijd minder vrouwen kiezen voor een technisch beroep.

Enerzijds zien ze geen representatie van andere vrouwen in die werkzaamheden, anderzijds

worden ze tegengewerkt door stereotype beelden over wat mannenberoepen en

50 vrouwenberoepen zijn.

Vanwege deze impact van stereotype denken is mijn oproep aan alle mediamakers:

reflecteer op je eigen beeldvoering en wees je bewust van je eigen vooroordelen. Ontkracht

stereotypen die de positie onderuithalen van groepen met een achterstand op de arbeidsmarkt.

Denk aan mensen met een zichtbare of niet zichtbare beperking, schoolverlaters, vrouwen,

55 mensen met een migratieachtergrond, overige groepen die om een zichtbaar uiterlijk

kenmerk (bijvoorbeeld een hoofddoek of huidskleur) minder snel aangenomen worden en

iedereen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Stereotype denken is lui denken. Wees niet lui, humor kan ook ontstaan op basis van

verfrissende sketches zonder gemarginaliseerde groepen te ridiculiseren 4. Zet een jongen met

60 bruin haar achter de kassa, laat hem slecht zijn in hoofdrekenen en laat de hoofdrolspeler in

de serie het belang van meer rekenen in het onderwijs benoemen. Je kunt hetzelfde doen en

zeggen, zonder stereotypen die verregaande, negatieve consequenties hebben. Daarom:

ontstereotypeer! Laten we als mediamakers onze verantwoordelijkheid nemen en een

katalysator 5 van gelijke kansen zijn.

bron: Noor, Sahar: Opinie: “ Mediamakers, het is geen humor meer om blondjes als dom te stereotyperen”. Het Parool, 28 december 2021 ( Het Parool: Nederlands dagblad)

Im Original enthaltene fehlerhafte Schreibungen wurden korrigiert.

1 de revue passeren (beeldspraak): hier: voorkomen

2 voorgeschoteld krijgen (beeldspraak): gepresenteerd krijgen

3 zich in een genderdwangbuis bevinden (beeldspraak): gedwongen worden een bepaalde rol aan te nemen

4 ridiculiseren: belachelijk maken

5 een katalysator zijn (beeldspraak): een proces op gang brengen

M 2: Informatie over de afbeelding

Deze afbeelding komt oorspronkelijk uit een reclamefolder van een grote Vlaamse speelgoedwinkel.

bron: Poelmans, Kato: Jongens met poppen, meisjes met racebaan: genderhype breekt door in Sinterklaasboekjes. Het Belang van Limburg, 16 oktober 2019 ( Het Belang van Limburg: Vlaams dagblad)

Klausurteil B: Sprachmittlung isoliert

Opdracht: Ook je Nederlandse vriendin Maia leest Zeikschrift. In de rubriek "Wereldwijd" staat een verwijzing naar een Duits informatieportaal over hoe jongeren media gebruiken. Maia heeft hulp nodig bij een artikel over het plaatsen van foto's op social media, want ze wil graag meer weten over de motieven en de risico's. Schrijf haar een brief waarin je samenvat waarom vooral jongeren foto's van zichzelf posten en welke gevaren daaraan verbonden zijn. (18 Punkte)

JFF – Jugend Film Fernsehen e.V.: Mediale Selbstdarstellung

Das Netz bietet seinen Nutzer*innen vielfältige Möglichkeiten, mit einem breiten Publikum nicht nur zu kommunizieren, sondern sich auch öffentlich zu präsentieren. Inzwischen ist die Inszenierung des eigenen Ichs in sozialen Netzwerken weit verbreitet. Auch wenn es zum Teil nur alltägliche Belanglosigkeiten sind, sind sie für die virtuellen Plattformen von Bedeutung.

Sich selbst zum Thema machen, ist allerdings kein neues Phänomen, welches mit dem Internet und den sozialen Netzwerken aufkam. In unserem alltäglichen Leben nutzen wir ebenfalls Mittel zur Selbstdarstellung. Wir schlüpfen in verschiedene Rollen und verhalten uns zum Beispiel gegenüber den Freund*innen anders als gegenüber Familienmitgliedern. Außerdem kleiden und reden wir so, wie es für eine bestimmte Situation und ein bestimmtes Publikum angemessen ist. Durch das Veröffentlichen von Bildern und Videos kann ebenfalls ein gewünschter Eindruck bei einem bestimmten Publikum erzielt werden.

Die Identitätsentwicklung ist ein lebenslanger Prozess, in dem sich die Selbstwahrnehmung, persönliche Eigenschaften und Kompetenzen entwickeln. Gerade im Jugendalter spielt die Identitätsfindung eine zentrale Rolle. Junge Menschen nehmen verschiedene Rollen ein, probieren sich aus und sind auf der Suche nach einem Rollenbild, mit dem sie sich identifizieren können. Da Jugendliche viel Zeit online verbringen, wird die Entwicklung des Selbstbildes durch die Rückmeldung der anderen Nutzer*innen ebenfalls beeinflusst. Gerade in der Pubertät, in der sich der Körper verändert, brauchen sie die Rückmeldung, um eine positive Einstellung zu ihrem Körper entwickeln zu können. Durch Social Media werden junge Menschen ebenfalls zur Selbstreflexion aufgefordert. Um ein Profil zu erstellen, müssen sie sich mit den Fragen „Wer bin ich?“ und „Wer möchte ich sein?“ beschäftigen.

Die Selbstdarstellung spielt bei Jugendlichen in der Online-Welt eine wichtige Rolle, denn Teenager*innen sind fortlaufend auf der Suche nach Bestätigung und Akzeptanz. Ein zentrales Motiv für die Selbstdarstellung im Netz ist Aufmerksamkeit. Gerade junge Menschen wollen auf sich aufmerksam machen und suchen über die Medien soziale Anerkennung. Über die Selbstdarstellung zeigen sie ihre Interessen und setzen sich mit vielfältigen Themen auseinander.

Ein weiteres Motiv der Selbstdarstellung im Internet ist die Bewältigung von Unsicherheit. Menschen, die verunsichert sind, setzen sich verstärkt mit sich selbst auseinander. Über eine positive Rückmeldung können sie so ihr Selbstbewusstsein stärken.

Meist wird die Selbstdarstellung im Netz mit negativen Aspekten verbunden und eher kritisch begutachtet. Vielen Menschen geht es allerdings nicht um die Inszenierung, sondern um die Selbstdarstellung wie im realen Leben. Auch hier wird versucht, sich von der besten Seite zu präsentieren.

Besonders bei Plattformen wie Instagram und TikTok, bei denen Fotos und Videos stark im Mittelpunkt stehen, gibt es auch eine negative Seite der Selbstinszenierung. Oftmals werden gerade Frauen stark idealisiert dargestellt. Diese optimierte Darstellung kann das Selbstwertgefühl junger Menschen stark beeinflussen und das Streben nach einem vermeintlich perfekten Körperbild erhöhen. Mit Bearbeitungsprogrammen oder Filtern versuchen Jugendliche ihre Darstellung ebenfalls zu optimieren. Um Aufmerksamkeit zu erregen und die Anzahl an Kommentaren und Likes zu erhöhen, lassen sich viele junge Menschen auch zu fragwürdigen Handlungen überreden.

Ein weiterer kritischer Aspekt ist die sexualisierte Selbstdarstellung. Um möglichst viele Likes zu erhalten, werden freizügige Bilder ins Netz gestellt. In den sozialen Medien wird gerne das Prinzip „Sex-Sells“ genutzt, um mehr Aufmerksamkeit zu erzeugen. Auch junge Menschen lassen sich daher schnell zur Veröffentlichung von freizügigen Bildern verleiten. Außerdem kann es passieren, dass Kinder und Jugendliche sexualisierte Posen von ihren Idolen übernehmen, ohne sich dessen bewusst zu sein.

Quelle: JFF – Jugend Film Fernsehen e.V.: Mediale Selbstdarstellung. Webhelm