Aufgabe HT 2 - Klausurteil B · Abitur NRW Niederländisch GK · Haupttermin · neu einsetzend 2021

Situatie

Nadat je van school bent gekomen, doe je stage bij het Duitsland Instituut in Amsterdam. Daar help je mee aan de organisatie van de week van de talen, een project waarin Nederlandstalige en Duitstalige leerlingen tijdens verschillende workshops met elkaar praten over de plaats van het Nederlands, Duits, Engels en andere talen.

Voor de workshops zijn nog geschikte teksten nodig. Daarom is je gevraagd een commentaar van Dorian Feron nauwkeurig te bekijken. Tijdens een gezamenlijk overleg presenteer je deze tekst aan je collega’s.

Informatie over de schrijver en de tekst

Dorian Feron is een tweetalige Waal die zelf school liep in Vlaanderen. Hij werkt als advocaat. Zijn tekst verscheen in het weekblad “Knack” als gastbijdrage in de rubriek “Opinie”.

Dorian Feron: ‘Het wordt hoog tijd dat Waalse kinderen weer Nederlands leren’

1 “De tweetaligheid is dood en niemand zal haar weer tot leven kunnen wekken!” pronkte

François Bovesse, een Franstalige politicus die later zou uitgroeien tot een groot

verzetsman, vol trots op 14 juli 1932. Het parlement had namelijk net de eentaligheid van

het lager en middelbaar onderwijs goedgekeurd: Vlaamse kinderen zouden voortaan school

5 lopen in het Nederlands en Waalse kinderen in het Frans.

[...]

Helaas interpreteren velen deze regionale eentaligheid – al dan niet bewust – als een

vrijgeleide 1 om de taal van de andere taalgemeenschap niet meer te leren.

Dat blijkt ten overvloede uit het aanbod van taalvakken in de middelbare scholen van de

10 Federatie Wallonië-Brussel 2: de lessen Nederlands – die in Brussel verplicht zijn – zijn in

de Waalse scholen facultatief. Leerlingen kunnen er kiezen tussen Nederlands óf Engels (of

Duits) als verplichte vreemde taal. Concreet betekent dit dat een Waalse leerling zijn

middelbare school kan afsluiten zonder ook maar één uur Nederlands te hebben gevolgd!

Deze vrijheid heeft ertoe geleid dat het aantal leerlingen dat voor Nederlands kiest,

15 drastisch afgenomen is. Terwijl in 2005 nog de helft van de leerlingen voor het Nederlands

koos, schommelt dit cijfer nu rond 35 %. Deze realiteit vertaalt zich in een alarmerende

vaststelling: slechts 8,9 % van de schoolgaande jeugd in Wallonië acht zich in staat om

deftig 3 Nederlands te spreken.

In het kersverse regeerakkoord 4 van de Federatie Wallonië-Brussel kondigt de regering

20 dapper aan om een breed openbaar debat te voeren over de wenselijkheid om Nederlands

(of Duits) verplicht als eerste vreemde taal te kiezen.

Hopelijk leidt dit debat ertoe dat alle Waalse jongeren verplicht Nederlands krijgen op

school. De Waalse en Vlaamse economie zijn nauw met elkaar vervlochten en zullen dit

blijven, ongeacht de grondwettelijke evolutie die het land nog ondergaat. In Brussel is het

25 een heuse krachttour om zonder enige kennis van het Nederlands werk te vinden. Het

Engels is uiteraard niet meer weg te denken uit de zakenwereld, maar wie de moedertaal

van zijn gesprekspartners beheerst, slaagt er toch in om zijn persoonlijke relaties met

collega's of klanten veel beter uit te bouwen. Een taalvoordeel wordt op die manier al gauw

een economisch voordeel.

30 Economische overwegingen mogen echter niet de enige motivatie zijn om Nederlands te

leren. Walen moeten deze taal ook absoluut beheersen om zich een ongefilterd beeld te

kunnen vormen van het noorden van het land. Enkel op die manier zullen Walen

Vlamingen beter begrijpen en kunnen beseffen dat Vlaanderen een uitzonderlijk rijke

cultuur heeft, die zowel volks en feestelijk als avant-gardistisch 5 is.

35 [...]

Vooral de wens van de grote meerderheid van de Franstaligen om de Belgische eenheid te

bewaren – en zonder in een kleingeestig belgicisme 6 te vervallen – zou zich moeten vertalen in

de bereidheid om de taal van de meerderheid van de Belgische bevolking te leren.

De nieuwe regering van de Federatie Wallonië-Brussel heeft de moed gehad om het debat te

40 heropenen. Zij moet er nu voor zorgen dat er een einde wordt gemaakt aan deze incoherentie 7

en dan de Walen van morgen beter het Nederlands beheren. 8 Dit zou ook een sterk signaal

naar Vlaanderen toe zijn en op termijn de band tussen de gemeenschappen lijmen.

bron: Feron, Dorian: ‘Het wordt hoog tijd dat Waalse kinderen weer Nederlands leren’. Knack, 27 september 2019 ( Knack: een Nederlandstalig Belgisch weekblad)

1 het vrijgeleide (beeldtaal): hier: het excuus

2 Federatie Wallonië-Brussel is de officiële naam van de Franstalige Gemeenschap in België.

3 deftig: hier: op een gevorderd niveau

4 Bedoeld is de afspraak van september 2019 voor Wallonië en de Franse Gemeenschap, waarin de drie coalitiepartijen de uitgangspunten van hun gezamenlijke politiek vastleggen.

5 avant-gardistisch: progressief, vooraanstaand

6 het belgicisme: hier: politieke opvatting die de Belgische eenheid vooropzet

7 de incoherentie: gebrek aan samenhang; hier: het niet logisch gedrag van Franstalige mensen in Wallonië

8 beter het Nederlands beheren: hier: beter met het Nederlands in contact brengen

Klausurteil B: Sprachmittlung isoliert

Opdracht:

Je houdt nog steeds geregeld contact met Wouter, je voormalige uitwisselingspartner uit Nederland. Jullie praten dan vaak over actuele politieke of maatschappelijke kwesties, zoals nationale identiteit en racisme.

Laatst kwam je op internet een interessant artikel tegen. Presenteer in een brief aan Wouter de auteur van de tekst en haar standpunt over de oorzaken van racisme in Duitsland. [18 Punkte]

Ursula Moffitt: Deutschland ist kein Antirassismus-Vorbild für die USA

1 In den vergangenen Wochen ist Deutschland in sozialen Medien häufig als Vorbild für den Umgang mit den Gräueltaten der Vergangenheit gelobt worden. Diese Wahrnehmung ist nicht neu, aber sie hat an Boden gewonnen, seit Statuen von Südstaaten-Generälen aus dem US-amerikanischen Bürgerkrieg, von Kolonialherren und anderen gestürzt wurden.

5 Seit die Studentenunruhen der 1960er Jahre das belastete Schweigen über die NS-Zeit durchbrochen haben, sind zahlreiche Holocaust-Mahnmale errichtet und ehemalige Kon- zentrationslager in Bildungseinrichtungen umgewandelt worden. Das waren unbestreitbar richtige Entscheidungen. Heute aber ringen wir kollektiv mit der Frage, wie wir die Zu- kunft gemeinsam gestalten sollen. Deutschland beweist dabei derzeit, dass die Wiederut- 10 machung der Sünden der Vergangenheit wenig bewirkt, wenn die Strukturen, die diese Gräueltaten erst möglich gemacht haben, nicht aufgelöst werden.

Als Austauschschülerin in Deutschland, vor etwa 20 Jahren, wohnte ich bei einer deutsch- türkischen Familie, die mir half, mein Bild von Deutschland als Land ohne kulturelle Viel- falt abzulegen. Jahre später zog ich für ein Jahr nach Berlin, aus dem dann acht wurden. Im 15 vergangenen Herbst kehrte ich nach abgeschlossener Promotion¹ in die USA zurück. Das Thema meiner Doktorarbeit war die nationale Identität Deutschlands im Verhältnis zu Ras- sifizierung² und Rassismus.

Während meiner Promotion unterrichtete ich Lehramtsstudierende an der Universität Pots- dam mit Schwerpunkt auf historischen und gegenwärtigen Ungerechtigkeiten. Die meisten 20 Studierenden hatten sich nie zuvor mit der deutschen Kolonialgeschichte auseinandergesetzt. Nur wenige waren bereit, diese Wissenslücke zu schließen. „Ständig sagt man uns, wie schrecklich wir Deutschen während des Zweiten Weltkriegs waren. Warum sollen wir uns mit weiteren dunklen Kapiteln der deutschen Geschichte befassen?“, lautete eine häufig gestellte Frage.

25 Die Auseinandersetzung mit Rassismus wurde zum festen Bestandteil meines Lehrplans, obwohl meine weißen deutschen Kollegen mir vorwarfen, ich würde überreagieren und die Dinge falsch interpretieren. Weiße Deutsche halten US-Amerikanern gerne vor, sie seien von der Diskussion über Race geradezu besessen. („Race“ ist nicht mit „Rasse“ gleichzusetzen, da der Begriff im Englischen eine andere Konnotation hat und sein Gebrauch eben nicht 30 bereits rassistisch ist.) In Deutschland habe ich gelernt, dass gerade die Tatsache, dass Race totgeschwiegen wird, rassistische Trennlinien in der Gesellschaft aufrechterhält. Ich spreche bewusst von „weißen Deutschen“. Zwar wurde der Begriff Rasse nach dem Holocaust aus dem Sprachgebrauch getilgt. Aber die daraus folgende Farbenblindheit hat den Raum für einen systemischen Rassismus geschaffen, der nur schwer benannt, erkannt und verurteilt werden 35 kann.

Jahrhunderte lang hat die ethnische Zugehörigkeit die Politik und das Konzept vom Deutsch- sein bestimmt. 1999 wurde ein Gesetz verabschiedet, das die Staatsbürgerschaft nicht von der Abstammung abhängig machte. Damit wurde erstmals die Vielfalt der Gesellschaft an- erkannt. Erst 2014 wurde die doppelte Staatsbürgerschaft für Kinder von nicht-EU Bürgern 40 eingeführt. Bis dato mussten sie sich zwischen der deutschen und der Staatsangehörigkeit ihrer Eltern entscheiden.

Quelle: Moffitt, Ursula: Deutschland ist kein Antirassismus-Vorbild für die USA. Deutsche Welle, 19. Juli 2020

(Deutsche Welle: Auslandsrundfunk der Bundesrepublik Deutschland)

¹ die Promotion: Verfahren zur Erlangung des akademischen Grades eines Doktors

² Rassifizierung: Kategorisierung und Ausgrenzung von Menschen aufgrund (unterstellter) biologischer Merkmale