Aufgabe HT 2 - Klausurteil A - Deelopdracht 3 · Abitur NRW Niederländisch GK · Haupttermin · fortgeführt 2023

Situatie

Op social media volg je Zeikschrift, een account dat kritisch naar de Nederlandse media kijkt. Voor een interview over de vraag “Moeten we stereotypes in de media verbieden?” is men op zoek naar een expert, en Sahar Noor is een mogelijke kandidate. Omdat je Zeikschrift volgt, word je gevraagd om aan de hand van een column van haar (M 1) te bepalen of zij geschikt is als expert. Als blikvanger bij het interview is een foto uit een reclamefolder (M 2) voorzien.

Klausurteil A

Informatie over de schrijfster en de tekst

Sahar Noor is manager inclusie en diversiteit bij een mediabedrijf in Hilversum. In opinierubrieken schrijft ze geregeld over deze onderwerpen.

M 1: Sahar Noor: Opinie: “Mediamakers, het is geen humor meer om blondjes als dom te stereotyperen”

Een blond meisje achter de kassa dat niet weet hoe ze moet hoofdrekenen. Een zwaarlijvige

beveiliger die niet fit genoeg is om achter een dief aan te rennen. Een drugsdealer met de

naam Mo. Een “Pools uitziende” man die dronken is. Zulke stereotyperingen passeren

wekelijks, zo niet dagelijks de revue 1 in series, reclames en films. Dit gebeurt vooral in

5 producties waar “ humor” centraal staat.

De reden voor deze beeldvorming: stereotypen en humor zouden onlosmakelijk met elkaar

verbonden zijn. In andere woorden: stereotypen zijn functioneel en een onmisbaar onderdeel

van amusement en dus “broodnodig”.

Niet alleen is dat een oncreatieve manier om naar humor te kijken, het is ook schadelijk.

10 Kiezen voor deze beeldvorming gaat voorbij aan de impact van stereotypen op de

maatschappelijke positie van diegenen die gestereotypeerd worden. Het doel “ humor” lijkt

alle middelen te heiligen. De opvatting “ satire moet toch mogen” overschaduwt dat

stereotypering problematische patronen in de samenleving in stand houdt. Stereotypen doen

bijvoorbeeld meer kwaad dan goed voor diegenen die reeds een achterstand op de

15 arbeidsmarkt hebben.

Er is van alles mis met stereotypering. Stereotypen zijn overdreven beelden of opvattingen

over mensen uit een groep. Stereotypen zijn altijd generalisaties, versimpelingen van de

werkelijkheid. Ze brengen een geportretteerde groep terug tot een clichébeeld, ook wanneer

deze stereotypen positief bedoeld zijn. Stereotypen worden bovendien versterkt wanneer je

20 ze herhaalt. Als je op tv alsmaar een blonde vrouw achter de kassa voorgeschoteld krijgt 2

die niet kan hoofdrekenen, dan ga je vanzelf geloven dat blonde vrouwen niet kunnen

hoofdrekenen. “ Niet kunnen hoofdrekenen” en “blond” worden sterke associaties. Lees

over iemand die niet kan hoofdrekenen en je denkt direct aan een blonde vrouw. Als je nu

leest “blonde vrouw” denk je gelijk aan “niet kunnen hoofdrekenen”.

25 Door zulke associaties blijven schadelijke maatschappelijke patronen uit het verleden in stand.

Ook al is niet iedereen zich hiervan bewust, maar dat maakt het nog geen onschuldig

verschijnsel. Stereotypen kunnen namelijk wel tot ongelijke behandeling leiden. Een

supermarktmanager met dit onbewuste vooroordeel zal een blonde vrouw minder snel als

bekwaam beoordelen voor de functie van een kassier.

30 We zien dat stereotyperingen in de media nog steeds een bijzonder grote impact op de

arbeidsmarkt hebben. Zo hebben solliciterende mensen met een migratieachtergrond minder

kans op een e-mail, voicemail of telefoontje dan mensen zonder migratieachtergrond.

Daarnaast zijn er gevallen bekend van sollicitanten met overgewicht die afgewezen worden

voor een functie als postbode, omdat er vanuit wordt gegaan dat zij niet sportief of fit

35 zouden zijn.

Niet alleen negatieve stereotypen hebben zo'n effect, maar ook zogenaamde positieve

stereotypen. Het is bijvoorbeeld een positief stereotype dat moeders lief en zorgzaam zijn.

Mooie eigenschappen, maar deze beeldvorming zorgt er wel voor dat moeders vaak minder

serieus worden genomen op de werkvloer. En wegens dit vooroordeel betalen werkgevers

40 vrouwen minder dan hun mannelijke collega's. Omdat ze vanwege hun “ zorgzaamheid” als

meegaand en minder professioneel worden gezien.

Niet alleen beïnvloeden stereotypen in de media dus de cultuur op de werkvloer, ze vormen

ook een pedagogisch probleem. Onderzoek toont aan dat kinderen rond het tiende levensjaar

zich al in een genderdwangbuis 3 bevinden; ze geloven dat jongens sterk en meisjes zwak

45 zijn. Wanneer jonge meisjes zich deze stereotypen eigen maken, zullen ze minder

zelfvertrouwen ontwikkelen en minder geloven in hun eigen kwaliteiten en talenten. Dit is

een van de redenen waarom nog altijd minder vrouwen kiezen voor een technisch beroep.

Enerzijds zien ze geen representatie van andere vrouwen in die werkzaamheden, anderzijds

worden ze tegengewerkt door stereotype beelden over wat mannenberoepen en

50 vrouwenberoepen zijn.

Vanwege deze impact van stereotype denken is mijn oproep aan alle mediamakers:

reflecteer op je eigen beeldvoering en wees je bewust van je eigen vooroordelen. Ontkracht

stereotypen die de positie onderuithalen van groepen met een achterstand op de arbeidsmarkt.

Denk aan mensen met een zichtbare of niet zichtbare beperking, schoolverlaters, vrouwen,

55 mensen met een migratieachtergrond, overige groepen die om een zichtbaar uiterlijk

kenmerk (bijvoorbeeld een hoofddoek of huidskleur) minder snel aangenomen worden en

iedereen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Stereotype denken is lui denken. Wees niet lui, humor kan ook ontstaan op basis van

verfrissende sketches zonder gemarginaliseerde groepen te ridiculiseren 4. Zet een jongen met

60 bruin haar achter de kassa, laat hem slecht zijn in hoofdrekenen en laat de hoofdrolspeler in

de serie het belang van meer rekenen in het onderwijs benoemen. Je kunt hetzelfde doen en

zeggen, zonder stereotypen die verregaande, negatieve consequenties hebben. Daarom:

ontstereotypeer! Laten we als mediamakers onze verantwoordelijkheid nemen en een

katalysator 5 van gelijke kansen zijn.

bron: Noor, Sahar: Opinie: “ Mediamakers, het is geen humor meer om blondjes als dom te stereotyperen”. Het Parool, 28 december 2021 ( Het Parool: Nederlands dagblad)

Im Original enthaltene fehlerhafte Schreibungen wurden korrigiert.

1 de revue passeren (beeldspraak): hier: voorkomen

2 voorgeschoteld krijgen (beeldspraak): gepresenteerd krijgen

3 zich in een genderdwangbuis bevinden (beeldspraak): gedwongen worden een bepaalde rol aan te nemen

4 ridiculiseren: belachelijk maken

5 een katalysator zijn (beeldspraak): een proces op gang brengen

M 2: Informatie over de afbeelding

Deze afbeelding komt oorspronkelijk uit een reclamefolder van een grote Vlaamse speelgoedwinkel.

bron: Poelmans, Kato: Jongens met poppen, meisjes met racebaan: genderhype breekt door in Sinterklaasboekjes. Het Belang van Limburg, 16 oktober 2019 ( Het Belang van Limburg: Vlaams dagblad)

Opdracht: Schrijf een commentaar over de column "Mediamakers, het is geen humor meer om blondjes als dom te stereotyperen" van Sahar Noor.

•

Bediscussieer, uitgaande van je analyse en je mediakennis, of de journaliste Sahar Noor uitgenodigd zou moeten worden voor een interview als expert. Ga daarbij ook in op de vraag of de reclamefoto als blikvanger kan werken (M 2). (14 Punkte)