Aufgabe HT 2 - Opdracht 3 · Abitur NRW Niederländisch LK · Haupttermin · fortgeführt 2023

Klausurteil A

Informatie over de schrijver

Jurriën Hamer (*1988) buigt zich over uiteenlopende thema's rond ethiek, rechten en een samenleving in verandering. Voor de Volkskrant en andere kwaliteitskranten schrijft hij met regelmaat columns.

M 1: Jurriën Hamer: Onze band met vlees gaat veel verder dan alleen de smaak

Vanaf mijn kindertijd tot vrijdagavond 31 december 2021 at ik vlees. Veel vlees. Ik at rijk

gevulde kroketten en sappige burgers. Ik at stoere T-bonesteaks en ouderwets draadjesvlees.

Ik at dijen en poten en zelfs een keer een neus. Ik hield zoveel van vlees, dat ik zo nu en

dan mijn weerzin tegen de vorm, verpakking en geur van een Bifi-worstje 1 opzij zette, en er

5 een bestelde bij de railcatering 2. Ik gaf mijn vlees koosnaampjes. ‘Boeufje’ 3, zei ik vaak, en

‘filetje’ of ‘knakje’.

[...]

Toch kon ik mijn schuldgevoelens steeds moeilijker onderdrukken. Na het eten van een

berg kip voelde ik me vies en slecht, als een alcoholist die ’s ochtends na een nacht drinken

walgt van zichzelf. Het vlees had me weer in verzoeking gebracht. Mijn idealen hadden

10 weer een wedstrijdje wilskracht verloren.

In alle eerlijkheid: deze emotionele omslag was niet toe te schrijven aan een opbloeiende

liefde voor het dier. Al mijn leven lang boterden 4 dieren en ik alleen als zij dood waren en

ik ze opat. Honden vreesde ik, katten maakten me nerveus en ik schrok al terug van een

15 onrustig bokje op de kinderboerderij.

Maar bovenop de dierenellende kwam de klimaatellende. De ecologische prijs van de

vleesindustrie is afschuwelijk hoog, van de broeikasstront van koeien tot al die kostbare

grond die gebruikt wordt om veevoer te verbouwen. En dat argument resoneerde niet alleen

met mijn verstand, maar ook met mijn hart. Ik was er vast van overtuigd dat de moderne mens

20 haar hand heeft overspeeld 5, en dat matiging het enige antwoord is. En dat betekende ook

dat ik dierbare zaken op moest geven. Zoals het eten van dieren.

[...]

Op mijn 33ste, na dertig jaar vleesconsumptie en dertien jaar schuldgevoel, deed ik een laatste,

ultieme poging om het vleselijke juk van me af te werpen. Ik kondigde aan vanaf 1 januari 2022

25 geen vlees meer te eten. En de weken daarvoor gingen mijn partner en ik op afscheidstournee.

We zouden in het gezelschap van familie en vrienden nog één keer ál het vlees eten waar we

naar verlangden. Een groots afscheid voor een groots genot.

[...]

Nu, een maand later, denk ik dat het gelukt is. Iedere verslaafde weet dat je een terugval nooit

30 helemaal kan uitsluiten, maar het vlees en ik zijn klaar met elkaar. Terwijl ik dit schrijf, gaat

er een zucht van verlichting door me heen, gepaard met een gevoel van verwondering. Want

waarom slaagde mijn plannetje nu wel? Waarom is de begerige draak waar ik jarenlang

tegen vocht ineens verslagen? Ik stuit op een tamelijk filosofische vraag: hoe veranderde ik

mijn leven?

35 Eén ding weet ik zeker: het is nooit een kwestie van gewoon kiezen. Levensveranderende

keuzes ontstaan niet zomaar, maar komen ergens vandaan. Ze kennen een voorgeschiedenis,

een historie, met allerlei omstandigheden die de uitslag bepaalden. Ik denk dus dat de

afscheidstournee mij in de juiste omstandigheden bracht.

Allereerst vanwege de sociale druk. We kondigden de tournee met enthousiasme aan, en

40 wezen onze naasten er voortdurend op dat dit onze laatste stamppot met spek was, en dat

ons laatste borrelworstje. Onze allerlaatste vleselijke gang was een door vrienden voorbereid

ritueel, waar zij de getuigen van waren. Als je na zoveel heisa en grote praatjes niet stopt,

sla je een modderfiguur 6.

Bovendien genoot ik al een beetje van mijn morele superioriteit. Ik vond het erg lekker om,

45 alleen al door de juiste belofte te doen, me eventjes een beter mens te voelen dan mijn

vleesetende kennissen. Ik keek er met name naar uit om bij mijn ene prekerig-veganistische

vriend langs te gaan, en hem eindelijk als medestrijder de hand te schudden.

Ten slotte was de afscheidstournee een feestelijke manier om te stoppen. Ik werd altijd zo sip

van de gedachte dat ik, zo’n harde werker en zorgzame vader, ook al geen vlees meer mocht

50 eten. Alsof ik naast alle stress en slapeloze nachten niet genoeg ellende doorstond. Maar van

een afscheidsfeest werd ik blij. Vlees en ik konden dan niet als vijanden uit elkaar gaan,

maar misschien wel als vrienden. Ik vond het fijn om tegen vlees te zeggen: boeufje, we

hebben een mooie tijd gehad samen, maar nu is het wel welletjes geweest.

Gevoelig voor peer pressure 7, ijdel en vol zelfmedelijden, vond ik een uitweg.

55 Het is natuurlijk nog vers, maar ik voel me niet echt een vegetariër – terwijl ik dat technisch

gezien wel ben. Ik kijk nog steeds een beetje op tegen de gewetensvolle medemensen die al

veel eerder stopten met vlees en geen afscheidstournee nodig hadden. Die principiëler in

elkaar staken en met gemak de slager de rug toekeerden.

Maar als ik om me heen kijk, vermoed ik dat deze helden zwaar in de minderheid zijn. Nog

60 altijd heeft nauwelijks 5% van de Nederlanders het vlees definitief afgezworen. En dat terwijl

we in een ideale wereld niet alleen allemaal vegetariër zouden zijn, maar zelfs veganist. Ik

vermoed dat de meeste mensen zijn zoals ik was: verslingerd aan de geneugten van vlees.

En misschien, heel misschien, eten zij hun broodje kroket ook met een knagend schuldgevoel.

Misschien willen zij ook wel een keer stoppen, en weten ze dat het tijdperk van de vegetariër

65 al even geleden is begonnen. Misschien zijn ze net als ik niet vatbaar voor een vermanende

donderpreek, maar is er wel degelijk een oplossing.

Ik weet niet of ze ook op afscheidstournee moeten. Wat voor mij werkte, werkt wellicht niet

voor hen. Maar onze band met vlees gaat veel verder dan de smaak. Het is complexer met

ons vervlochten. Dus onderzoek je vleselijke vervlechting – dan kom je er misschien vanaf.

1 het Bifi-worstje: vleessnack

2 railcatering (Engels): verkoop van eten en drinken in de trein

3 boeuf bourguignon (Frans): vleesgerecht

4 boteren (beeldspraak): een goede relatie met elkaar hebben

5 zijn hand overspelen (beeldspraak): een te groot risico nemen; te ver gaan

6 een modderfiguur slaan (beeldspraak): een belachelijke of domme indruk maken

7 peer pressure (Engels): groepsdruk

bron: Hamer, Jurriën: Onze band met vlees gaat veel verder dan alleen de smaak. de Volkskrant, 28 januari 2022

( de Volkskrant: Nederlands dagblad)

M 2: De impact van een plantaardig voedingspatroon

bron: Brouwer, Berthe: De impact van een plantaardig voedingspatroon. Website van de milieuorganisatie Natuur en Milieu, 23 september 2020

Opdracht (Deel 3)

Schrijf, uitgaande van het artikel “Onze band met vlees gaat veel verder dan alleen de smaak” van Jurriën Hamer, een brief aan de redactie van Natuur en Milieu.

Bediscussieer aan de hand van je analyse en je eigen kennis van klimaatverandering in hoeverre de tekst van Jurriën Hamer geschikt is voor de brochure. Behandel hierbij ook de grafiek (M 2). [14 Punkte]