Examen de Lengua Vasca y Literatura II PAU Navarra 2024 · Ordinaria

A aukera

ZAINDU ZURE GILTZA DIGITALAK

1 'Smishing', 'phishing', 'vishing', 'baiting'... Gure Internet zerbitzuen pasahitzak lapurtzen saiatzeko teknikak

ugariak izan arren, komeni da gogoan izatea gutako edozein eta edonon izan daitekeela halako baten biktima.

Halako lapurreten ondorioak oso ezberdinak dira batetik bestera. Gerta daiteke lapurrek gure sare sozial bateko

profilaren kontrola eskuratzea, adibidez. Edo, erabiltzaile eta pasahitz berak erabiltzen baditugu beti, gure sare

5 sozialen, posta elektronikoaren, banku elektronikoaren, laneko artxiboen eta abarren kontrol osoa lortzea. Esan

bezala, kontrol hori produktu jakin baten publizitatea egiteko aprobetxatuko dute; edo gure lagun, kontaktu

edota laneko bezeroei ere lapurtzen saiatzeko; gure artxiboak, batez ere lanekoak, "bahitu" 1 eta haien truke

dirua eskatzeko; edo, zuzenean, guk ordaindu beharko ditugun erosketak egiteko zein gure kreditu txarteletatik

edo banku kontuetatik dirua ateratzeko. Guretzat, gure lagunentzat eta gure bezeroentzat arrisku handia da hori.

10 Lapurreta horiek ekiditeko 2 tresnarik eraginkorrena sen 3 ona da. Ongi gorde behar ditugu gure pasahitzak. Nahiz

eta hamaika bider irakurri eta entzun dugun, komeni da errepikatzea: bankuek sekula ez digute pasahitza e-

postaz edo SMS bidez eskatuko. Bestalde, zure gogoko sare sozialean 'onegia egia izateko' moduko zozketa edo

sarien baten berri ikusten baduzu... zure datuak eskuratzeko amua 4 besterik ez da izango seguruenik.

Gure pasahitzekin ere komeni da zuhur 5 jokatzea. Lehenengo eta behin, ezer egin baino lehen, pentsatu apur bat

15 eta sekula 6 ez erabili 'abcde', 'qwertyuiop', '12345' eta antzeko pasahitzak. Honezkero 7, sistema gehienetan

eskatzen digute, arrazoiz eskatu ere, gure pasahitzek letra larriak eta xeheak, zenbakiak eta karaktere bereziak

nahastea. Ongi egin den pasahitz bat ez da erraz pirateatzen.

Zerbitzu bakoitzean pasahitz ezberdina erabiltzea ere komeni da. Aholku gisa, pasahitzak baino hobeto,

'pasaesaldiak' erabil ditzakezu, zailagoak direlako asmatzen, eta errazagoak gogoratzen. Baina esaldia erabiliz

20 gero ere, izan dadila ezberdina zerbitzu batetik bestera, zerbitzutik zerbitzura.

Azkenean, kontua erraza da: etxeko giltzak ez galtzeko kontuz ibiltzen garen moduan, gure giltza digitalak ere

behar bezala zaindu behar ditugu, hori egin ezean gure segurtasun digitala arriskuan egon baitaiteke.

Aizu! aldizkari digitala, 2022/11/22 (MOLDATUA)

(1) bahitu: secuestrar. (2) ekiditeko: para evitar. (3) sen: buen sentido; sen ona: sentido común. (4) amua: anzuelo. (5) zuhur: prudentemente, juiciosamente, sensatamente. (6) sekula: nunca; sekula ez: nunca. (7) Honezkero: Ya (en la actualidad), para este momento.

A1.1. Eman hitz hauen kasua eta numeroa:

1.

lapurrek (3. lerroa)

2.

bezeroei (7. lerroa)

3.

lagunentzat (9. lerroa)

4.

pasahitzen (14. lerroa)

5.

zerbitzura (20. lerroa)

A aukera

ZAINDU ZURE GILTZA DIGITALAK

1 'Smishing', 'phishing', 'vishing', 'baiting'... Gure Internet zerbitzuen pasahitzak lapurtzen saiatzeko teknikak

ugariak izan arren, komeni da gogoan izatea gutako edozein eta edonon izan daitekeela halako baten biktima.

Halako lapurreten ondorioak oso ezberdinak dira batetik bestera. Gerta daiteke lapurrek gure sare sozial bateko

profilaren kontrola eskuratzea, adibidez. Edo, erabiltzaile eta pasahitz berak erabiltzen baditugu beti, gure sare

5 sozialen, posta elektronikoaren, banku elektronikoaren, laneko artxiboen eta abarren kontrol osoa lortzea. Esan

bezala, kontrol hori produktu jakin baten publizitatea egiteko aprobetxatuko dute; edo gure lagun, kontaktu

edota laneko bezeroei ere lapurtzen saiatzeko; gure artxiboak, batez ere lanekoak, "bahitu" 1 eta haien truke

dirua eskatzeko; edo, zuzenean, guk ordaindu beharko ditugun erosketak egiteko zein gure kreditu txarteletatik

edo banku kontuetatik dirua ateratzeko. Guretzat, gure lagunentzat eta gure bezeroentzat arrisku handia da hori.

10 Lapurreta horiek ekiditeko 2 tresnarik eraginkorrena sen 3 ona da. Ongi gorde behar ditugu gure pasahitzak. Nahiz

eta hamaika bider irakurri eta entzun dugun, komeni da errepikatzea: bankuek sekula ez digute pasahitza e-

postaz edo SMS bidez eskatuko. Bestalde, zure gogoko sare sozialean 'onegia egia izateko' moduko zozketa edo

sarien baten berri ikusten baduzu... zure datuak eskuratzeko amua 4 besterik ez da izango seguruenik.

Gure pasahitzekin ere komeni da zuhur 5 jokatzea. Lehenengo eta behin, ezer egin baino lehen, pentsatu apur bat

15 eta sekula 6 ez erabili 'abcde', 'qwertyuiop', '12345' eta antzeko pasahitzak. Honezkero 7, sistema gehienetan

eskatzen digute, arrazoiz eskatu ere, gure pasahitzek letra larriak eta xeheak, zenbakiak eta karaktere bereziak

nahastea. Ongi egin den pasahitz bat ez da erraz pirateatzen.

Zerbitzu bakoitzean pasahitz ezberdina erabiltzea ere komeni da. Aholku gisa, pasahitzak baino hobeto,

'pasaesaldiak' erabil ditzakezu, zailagoak direlako asmatzen, eta errazagoak gogoratzen. Baina esaldia erabiliz

20 gero ere, izan dadila ezberdina zerbitzu batetik bestera, zerbitzutik zerbitzura.

Azkenean, kontua erraza da: etxeko giltzak ez galtzeko kontuz ibiltzen garen moduan, gure giltza digitalak ere

behar bezala zaindu behar ditugu, hori egin ezean gure segurtasun digitala arriskuan egon baitaiteke.

Aizu! aldizkari digitala, 2022/11/22 (MOLDATUA)

(1) bahitu: secuestrar. (2) ekiditeko: para evitar. (3) sen: buen sentido; sen ona: sentido común. (4) amua: anzuelo. (5) zuhur: prudentemente, juiciosamente, sensatamente. (6) sekula: nunca; sekula ez: nunca. (7) Honezkero: Ya (en la actualidad), para este momento.

A1.2. Testuinguruan egokia den sinonimo bat eman:

a)

b)

c)

d)

e)

A aukera

ZAINDU ZURE GILTZA DIGITALAK

1 'Smishing', 'phishing', 'vishing', 'baiting'... Gure Internet zerbitzuen pasahitzak lapurtzen saiatzeko teknikak

ugariak izan arren, komeni da gogoan izatea gutako edozein eta edonon izan daitekeela halako baten biktima.

Halako lapurreten ondorioak oso ezberdinak dira batetik bestera. Gerta daiteke lapurrek gure sare sozial bateko

profilaren kontrola eskuratzea, adibidez. Edo, erabiltzaile eta pasahitz berak erabiltzen baditugu beti, gure sare

5 sozialen, posta elektronikoaren, banku elektronikoaren, laneko artxiboen eta abarren kontrol osoa lortzea. Esan

bezala, kontrol hori produktu jakin baten publizitatea egiteko aprobetxatuko dute; edo gure lagun, kontaktu

edota laneko bezeroei ere lapurtzen saiatzeko; gure artxiboak, batez ere lanekoak, "bahitu" 1 eta haien truke

dirua eskatzeko; edo, zuzenean, guk ordaindu beharko ditugun erosketak egiteko zein gure kreditu txarteletatik

edo banku kontuetatik dirua ateratzeko. Guretzat, gure lagunentzat eta gure bezeroentzat arrisku handia da hori.

10 Lapurreta horiek ekiditeko 2 tresnarik eraginkorrena sen 3 ona da. Ongi gorde behar ditugu gure pasahitzak. Nahiz

eta hamaika bider irakurri eta entzun dugun, komeni da errepikatzea: bankuek sekula ez digute pasahitza e-

postaz edo SMS bidez eskatuko. Bestalde, zure gogoko sare sozialean 'onegia egia izateko' moduko zozketa edo

sarien baten berri ikusten baduzu... zure datuak eskuratzeko amua 4 besterik ez da izango seguruenik.

Gure pasahitzekin ere komeni da zuhur 5 jokatzea. Lehenengo eta behin, ezer egin baino lehen, pentsatu apur bat

15 eta sekula 6 ez erabili 'abcde', 'qwertyuiop', '12345' eta antzeko pasahitzak. Honezkero 7, sistema gehienetan

eskatzen digute, arrazoiz eskatu ere, gure pasahitzek letra larriak eta xeheak, zenbakiak eta karaktere bereziak

nahastea. Ongi egin den pasahitz bat ez da erraz pirateatzen.

Zerbitzu bakoitzean pasahitz ezberdina erabiltzea ere komeni da. Aholku gisa, pasahitzak baino hobeto,

'pasaesaldiak' erabil ditzakezu, zailagoak direlako asmatzen, eta errazagoak gogoratzen. Baina esaldia erabiliz

20 gero ere, izan dadila ezberdina zerbitzu batetik bestera, zerbitzutik zerbitzura.

Azkenean, kontua erraza da: etxeko giltzak ez galtzeko kontuz ibiltzen garen moduan, gure giltza digitalak ere

behar bezala zaindu behar ditugu, hori egin ezean gure segurtasun digitala arriskuan egon baitaiteke.

Aizu! aldizkari digitala, 2022/11/22 (MOLDATUA)

(1) bahitu: secuestrar. (2) ekiditeko: para evitar. (3) sen: buen sentido; sen ona: sentido común. (4) amua: anzuelo. (5) zuhur: prudentemente, juiciosamente, sensatamente. (6) sekula: nunca; sekula ez: nunca. (7) Honezkero: Ya (en la actualidad), para este momento.

A1.3. Berridatzi esaldi hauek adierazitako egiturak erabiliz:

a)

«pasahitzak lapurtzen saiatzeko teknikak ugariak izan arren» (1-2)

Nahiz eta

b)

«Nahiz eta hamaika bider irakurri eta entzun dugun» (10-11)

ere

c)

«Ongi egin den pasahitz bat» (17)

-iko pasahitz bat

d)

«zailagoak direlako asmatzen» (22)

Zeren eta

e)

«gure segurtasun digitala arriskuan egon baitaiteke.» (24)

eta

A aukera

ZAINDU ZURE GILTZA DIGITALAK

1 'Smishing', 'phishing', 'vishing', 'baiting'... Gure Internet zerbitzuen pasahitzak lapurtzen saiatzeko teknikak

ugariak izan arren, komeni da gogoan izatea gutako edozein eta edonon izan daitekeela halako baten biktima.

Halako lapurreten ondorioak oso ezberdinak dira batetik bestera. Gerta daiteke lapurrek gure sare sozial bateko

profilaren kontrola eskuratzea, adibidez. Edo, erabiltzaile eta pasahitz berak erabiltzen baditugu beti, gure sare

5 sozialen, posta elektronikoaren, banku elektronikoaren, laneko artxiboen eta abarren kontrol osoa lortzea. Esan

bezala, kontrol hori produktu jakin baten publizitatea egiteko aprobetxatuko dute; edo gure lagun, kontaktu

edota laneko bezeroei ere lapurtzen saiatzeko; gure artxiboak, batez ere lanekoak, "bahitu" 1 eta haien truke

dirua eskatzeko; edo, zuzenean, guk ordaindu beharko ditugun erosketak egiteko zein gure kreditu txarteletatik

edo banku kontuetatik dirua ateratzeko. Guretzat, gure lagunentzat eta gure bezeroentzat arrisku handia da hori.

10 Lapurreta horiek ekiditeko 2 tresnarik eraginkorrena sen 3 ona da. Ongi gorde behar ditugu gure pasahitzak. Nahiz

eta hamaika bider irakurri eta entzun dugun, komeni da errepikatzea: bankuek sekula ez digute pasahitza e-

postaz edo SMS bidez eskatuko. Bestalde, zure gogoko sare sozialean 'onegia egia izateko' moduko zozketa edo

sarien baten berri ikusten baduzu... zure datuak eskuratzeko amua 4 besterik ez da izango seguruenik.

Gure pasahitzekin ere komeni da zuhur 5 jokatzea. Lehenengo eta behin, ezer egin baino lehen, pentsatu apur bat

15 eta sekula 6 ez erabili 'abcde', 'qwertyuiop', '12345' eta antzeko pasahitzak. Honezkero 7, sistema gehienetan

eskatzen digute, arrazoiz eskatu ere, gure pasahitzek letra larriak eta xeheak, zenbakiak eta karaktere bereziak

nahastea. Ongi egin den pasahitz bat ez da erraz pirateatzen.

Zerbitzu bakoitzean pasahitz ezberdina erabiltzea ere komeni da. Aholku gisa, pasahitzak baino hobeto,

'pasaesaldiak' erabil ditzakezu, zailagoak direlako asmatzen, eta errazagoak gogoratzen. Baina esaldia erabiliz

20 gero ere, izan dadila ezberdina zerbitzu batetik bestera, zerbitzutik zerbitzura.

Azkenean, kontua erraza da: etxeko giltzak ez galtzeko kontuz ibiltzen garen moduan, gure giltza digitalak ere

behar bezala zaindu behar ditugu, hori egin ezean gure segurtasun digitala arriskuan egon baitaiteke.

Aizu! aldizkari digitala, 2022/11/22 (MOLDATUA)

(1) bahitu: secuestrar. (2) ekiditeko: para evitar. (3) sen: buen sentido; sen ona: sentido común. (4) amua: anzuelo. (5) zuhur: prudentemente, juiciosamente, sensatamente. (6) sekula: nunca; sekula ez: nunca. (7) Honezkero: Ya (en la actualidad), para este momento.

A2.1. Testuaren ulermena. Zertarako bahitzen dituzte lapurrek gure artxiboak, batez ere lanekoak? (1 puntu)

A aukera

ZAINDU ZURE GILTZA DIGITALAK

1 'Smishing', 'phishing', 'vishing', 'baiting'... Gure Internet zerbitzuen pasahitzak lapurtzen saiatzeko teknikak

ugariak izan arren, komeni da gogoan izatea gutako edozein eta edonon izan daitekeela halako baten biktima.

Halako lapurreten ondorioak oso ezberdinak dira batetik bestera. Gerta daiteke lapurrek gure sare sozial bateko

profilaren kontrola eskuratzea, adibidez. Edo, erabiltzaile eta pasahitz berak erabiltzen baditugu beti, gure sare

5 sozialen, posta elektronikoaren, banku elektronikoaren, laneko artxiboen eta abarren kontrol osoa lortzea. Esan

bezala, kontrol hori produktu jakin baten publizitatea egiteko aprobetxatuko dute; edo gure lagun, kontaktu

edota laneko bezeroei ere lapurtzen saiatzeko; gure artxiboak, batez ere lanekoak, "bahitu" 1 eta haien truke

dirua eskatzeko; edo, zuzenean, guk ordaindu beharko ditugun erosketak egiteko zein gure kreditu txarteletatik

edo banku kontuetatik dirua ateratzeko. Guretzat, gure lagunentzat eta gure bezeroentzat arrisku handia da hori.

10 Lapurreta horiek ekiditeko 2 tresnarik eraginkorrena sen 3 ona da. Ongi gorde behar ditugu gure pasahitzak. Nahiz

eta hamaika bider irakurri eta entzun dugun, komeni da errepikatzea: bankuek sekula ez digute pasahitza e-

postaz edo SMS bidez eskatuko. Bestalde, zure gogoko sare sozialean 'onegia egia izateko' moduko zozketa edo

sarien baten berri ikusten baduzu... zure datuak eskuratzeko amua 4 besterik ez da izango seguruenik.

Gure pasahitzekin ere komeni da zuhur 5 jokatzea. Lehenengo eta behin, ezer egin baino lehen, pentsatu apur bat

15 eta sekula 6 ez erabili 'abcde', 'qwertyuiop', '12345' eta antzeko pasahitzak. Honezkero 7, sistema gehienetan

eskatzen digute, arrazoiz eskatu ere, gure pasahitzek letra larriak eta xeheak, zenbakiak eta karaktere bereziak

nahastea. Ongi egin den pasahitz bat ez da erraz pirateatzen.

Zerbitzu bakoitzean pasahitz ezberdina erabiltzea ere komeni da. Aholku gisa, pasahitzak baino hobeto,

'pasaesaldiak' erabil ditzakezu, zailagoak direlako asmatzen, eta errazagoak gogoratzen. Baina esaldia erabiliz

20 gero ere, izan dadila ezberdina zerbitzu batetik bestera, zerbitzutik zerbitzura.

Azkenean, kontua erraza da: etxeko giltzak ez galtzeko kontuz ibiltzen garen moduan, gure giltza digitalak ere

behar bezala zaindu behar ditugu, hori egin ezean gure segurtasun digitala arriskuan egon baitaiteke.

Aizu! aldizkari digitala, 2022/11/22 (MOLDATUA)

(1) bahitu: secuestrar. (2) ekiditeko: para evitar. (3) sen: buen sentido; sen ona: sentido común. (4) amua: anzuelo. (5) zuhur: prudentemente, juiciosamente, sensatamente. (6) sekula: nunca; sekula ez: nunca. (7) Honezkero: Ya (en la actualidad), para este momento.

A2.2.

Testuaren ulermena. Nahiz eta hamaika aldiz entzun dugun, zer da errepikatzea komeni dena? (1 puntu)

A aukera

ZAINDU ZURE GILTZA DIGITALAK

1 'Smishing', 'phishing', 'vishing', 'baiting'... Gure Internet zerbitzuen pasahitzak lapurtzen saiatzeko teknikak

ugariak izan arren, komeni da gogoan izatea gutako edozein eta edonon izan daitekeela halako baten biktima.

Halako lapurreten ondorioak oso ezberdinak dira batetik bestera. Gerta daiteke lapurrek gure sare sozial bateko

profilaren kontrola eskuratzea, adibidez. Edo, erabiltzaile eta pasahitz berak erabiltzen baditugu beti, gure sare

5 sozialen, posta elektronikoaren, banku elektronikoaren, laneko artxiboen eta abarren kontrol osoa lortzea. Esan

bezala, kontrol hori produktu jakin baten publizitatea egiteko aprobetxatuko dute; edo gure lagun, kontaktu

edota laneko bezeroei ere lapurtzen saiatzeko; gure artxiboak, batez ere lanekoak, "bahitu" 1 eta haien truke

dirua eskatzeko; edo, zuzenean, guk ordaindu beharko ditugun erosketak egiteko zein gure kreditu txarteletatik

edo banku kontuetatik dirua ateratzeko. Guretzat, gure lagunentzat eta gure bezeroentzat arrisku handia da hori.

10 Lapurreta horiek ekiditeko 2 tresnarik eraginkorrena sen 3 ona da. Ongi gorde behar ditugu gure pasahitzak. Nahiz

eta hamaika bider irakurri eta entzun dugun, komeni da errepikatzea: bankuek sekula ez digute pasahitza e-

postaz edo SMS bidez eskatuko. Bestalde, zure gogoko sare sozialean 'onegia egia izateko' moduko zozketa edo

sarien baten berri ikusten baduzu... zure datuak eskuratzeko amua 4 besterik ez da izango seguruenik.

Gure pasahitzekin ere komeni da zuhur 5 jokatzea. Lehenengo eta behin, ezer egin baino lehen, pentsatu apur bat

15 eta sekula 6 ez erabili 'abcde', 'qwertyuiop', '12345' eta antzeko pasahitzak. Honezkero 7, sistema gehienetan

eskatzen digute, arrazoiz eskatu ere, gure pasahitzek letra larriak eta xeheak, zenbakiak eta karaktere bereziak

nahastea. Ongi egin den pasahitz bat ez da erraz pirateatzen.

Zerbitzu bakoitzean pasahitz ezberdina erabiltzea ere komeni da. Aholku gisa, pasahitzak baino hobeto,

'pasaesaldiak' erabil ditzakezu, zailagoak direlako asmatzen, eta errazagoak gogoratzen. Baina esaldia erabiliz

20 gero ere, izan dadila ezberdina zerbitzu batetik bestera, zerbitzutik zerbitzura.

Azkenean, kontua erraza da: etxeko giltzak ez galtzeko kontuz ibiltzen garen moduan, gure giltza digitalak ere

behar bezala zaindu behar ditugu, hori egin ezean gure segurtasun digitala arriskuan egon baitaiteke.

Aizu! aldizkari digitala, 2022/11/22 (MOLDATUA)

(1) bahitu: secuestrar. (2) ekiditeko: para evitar. (3) sen: buen sentido; sen ona: sentido común. (4) amua: anzuelo. (5) zuhur: prudentemente, juiciosamente, sensatamente. (6) sekula: nunca; sekula ez: nunca. (7) Honezkero: Ya (en la actualidad), para este momento.

A2.3.

Testuaren ulermena. Zer gerta daiteke gure giltza digitalak behar bezala zaintzen ez baditugu? (1 puntu)

A aukera

ZAINDU ZURE GILTZA DIGITALAK

1 'Smishing', 'phishing', 'vishing', 'baiting'... Gure Internet zerbitzuen pasahitzak lapurtzen saiatzeko teknikak

ugariak izan arren, komeni da gogoan izatea gutako edozein eta edonon izan daitekeela halako baten biktima.

Halako lapurreten ondorioak oso ezberdinak dira batetik bestera. Gerta daiteke lapurrek gure sare sozial bateko

profilaren kontrola eskuratzea, adibidez. Edo, erabiltzaile eta pasahitz berak erabiltzen baditugu beti, gure sare

5 sozialen, posta elektronikoaren, banku elektronikoaren, laneko artxiboen eta abarren kontrol osoa lortzea. Esan

bezala, kontrol hori produktu jakin baten publizitatea egiteko aprobetxatuko dute; edo gure lagun, kontaktu

edota laneko bezeroei ere lapurtzen saiatzeko; gure artxiboak, batez ere lanekoak, "bahitu" 1 eta haien truke

dirua eskatzeko; edo, zuzenean, guk ordaindu beharko ditugun erosketak egiteko zein gure kreditu txarteletatik

edo banku kontuetatik dirua ateratzeko. Guretzat, gure lagunentzat eta gure bezeroentzat arrisku handia da hori.

10 Lapurreta horiek ekiditeko 2 tresnarik eraginkorrena sen 3 ona da. Ongi gorde behar ditugu gure pasahitzak. Nahiz

eta hamaika bider irakurri eta entzun dugun, komeni da errepikatzea: bankuek sekula ez digute pasahitza e-

postaz edo SMS bidez eskatuko. Bestalde, zure gogoko sare sozialean 'onegia egia izateko' moduko zozketa edo

sarien baten berri ikusten baduzu... zure datuak eskuratzeko amua 4 besterik ez da izango seguruenik.

Gure pasahitzekin ere komeni da zuhur 5 jokatzea. Lehenengo eta behin, ezer egin baino lehen, pentsatu apur bat

15 eta sekula 6 ez erabili 'abcde', 'qwertyuiop', '12345' eta antzeko pasahitzak. Honezkero 7, sistema gehienetan

eskatzen digute, arrazoiz eskatu ere, gure pasahitzek letra larriak eta xeheak, zenbakiak eta karaktere bereziak

nahastea. Ongi egin den pasahitz bat ez da erraz pirateatzen.

Zerbitzu bakoitzean pasahitz ezberdina erabiltzea ere komeni da. Aholku gisa, pasahitzak baino hobeto,

'pasaesaldiak' erabil ditzakezu, zailagoak direlako asmatzen, eta errazagoak gogoratzen. Baina esaldia erabiliz

20 gero ere, izan dadila ezberdina zerbitzu batetik bestera, zerbitzutik zerbitzura.

Azkenean, kontua erraza da: etxeko giltzak ez galtzeko kontuz ibiltzen garen moduan, gure giltza digitalak ere

behar bezala zaindu behar ditugu, hori egin ezean gure segurtasun digitala arriskuan egon baitaiteke.

Aizu! aldizkari digitala, 2022/11/22 (MOLDATUA)

(1) bahitu: secuestrar. (2) ekiditeko: para evitar. (3) sen: buen sentido; sen ona: sentido común. (4) amua: anzuelo. (5) zuhur: prudentemente, juiciosamente, sensatamente. (6) sekula: nunca; sekula ez: nunca. (7) Honezkero: Ya (en la actualidad), para este momento.

A3. ATALA

A3.1.

Idatzi testuari edota gaiari buruz gutxienez 150 hitz. (4 puntu)

IBILGAILU ELEKTRIKOAK, ETORKIZUNEKO GARRAIOA

1 Ibilgailu elektrikoek indarra hartu dute azken urteotan. Sortu, XIX. mendean sortu ziren, baina XXI. mendera

arte motordun ibilgailuetan gasolina eta gasolioa izan dira nagusi. Orain, ordea, ibilgailu elektrikoen erabilera

areagotu egin da; batetik, erregaien prezioa igo egin delako, eta, bestetik, ingurumena babestu nahi delako.

Lau gurpileko ibilgailuetan hazkundea 1 sumatu da; hala ere, bi gurpilekoetan ez da gutxiago izan: bizikletak

5 edo patineteak, esate baterako, asko ugaritu dira. Batez ere hiriburuetan antzeman da igoera hori, eta eskaera

ikusirik, Donostian, Bilbon eta Iruñean bizikletak alokatzeko zerbitzu publikoak martxan dira aspalditik.

Bizikleta elektrikoei esker, hiriko edozein txokotara irits daitezke hiritarrak. Hala dio Josu Nabarnizek,

bizikletaz lanera joaten den donostiarrak: “Nahiz eta erabiltzailea adinekoa izan eta egoera fisikoa ona ez izan,

bizikleta elektrikoarekin urrutien dauden auzoetara eta leku aldapatsuetara iristeko gai da edonor. Hain justu,

10 aldapak gora saihesteko 2 erabiltzen da gehien bizikleta elektrikoa”.

“Nik, esaterako –jarraitu du Nabarnizek–, bizikleta Groseko geltokian hartzen dut, Katalunia plazan dagoen

geltokian. Handik Antiguora etortzen naiz, bidegorria erabiliz. Kontxatik etortzea atsegin dut, pasealeku ederra

da lanera joan zein bueltatzeko. DBizi 3 zerbitzua niretzat oso erosoa da; izan ere, ez dut autobusaren ordutegiaz

edota autoa aparkatzeaz arduratu behar. Gainera, hiritar guztiek dute geltokiren bat etxetik gertu”.

15 Bizikleta elektrikoaren erabilera batez ere hirietan antzeman da, baina ibilgailu elektrikoen areagotzea

orokorra da. Klima-aldaketak erakutsi du etorkizuneko mugikortasuna 4 ibilgailu elektrikoen bidetik datorrela.

Energia % 100 berriztagarria 5 da, CO2 isurpenik 6 gabe eta zaratarik gabe. Ibilgailu elektrikoak kargatzea, gainera,

gasolioa botatzea baino merkeagoa da, eta mantenu aldetik behar gutxiago dituzte.

Etorkizuna hortik datorrela ikusita, sektorea oso azkar ari da aurrera egiten. Ibilgailu elektrikoen autonomia

20 gero eta handiagoa da, eta kargaguneen sarea gero eta hedatuago dago.

HABE Ikasbil aldizkari digitala, 2020/11/2 (MOLDATUA)

(1) hazkundea: crecimiento. (2) saihesteko: para evitar. (3) Dbizi: servicio público de bicicletas de Donostia. (4) mugikortasuna: movilidad. (5) berriztagarri: renovable. (6) isurpen: emisión.

B1.1. Eman hitz hauen kasua eta numeroa (parentesi artean zein lerrotan dagoen adierazten da):

Hitza

Kasua

Numeroa

ibilgailuetan (2)

erregaien (3)

elektrikoei (4)

txokotara (4)

elektrikoarekin (9)

kontxatik (12)

IBILGAILU ELEKTRIKOAK, ETORKIZUNEKO GARRAIOA

1 Ibilgailu elektrikoek indarra hartu dute azken urteotan. Sortu, XIX. mendean sortu ziren, baina XXI. mendera

arte motordun ibilgailuetan gasolina eta gasolioa izan dira nagusi. Orain, ordea, ibilgailu elektrikoen erabilera

areagotu egin da; batetik, erregaien prezioa igo egin delako, eta, bestetik, ingurumena babestu nahi delako.

Lau gurpileko ibilgailuetan hazkundea 1 sumatu da; hala ere, bi gurpilekoetan ez da gutxiago izan: bizikletak

5 edo patineteak, esate baterako, asko ugaritu dira. Batez ere hiriburuetan antzeman da igoera hori, eta eskaera

ikusirik, Donostian, Bilbon eta Iruñean bizikletak alokatzeko zerbitzu publikoak martxan dira aspalditik.

Bizikleta elektrikoei esker, hiriko edozein txokotara irits daitezke hiritarrak. Hala dio Josu Nabarnizek,

bizikletaz lanera joaten den donostiarrak: “Nahiz eta erabiltzailea adinekoa izan eta egoera fisikoa ona ez izan,

bizikleta elektrikoarekin urrutien dauden auzoetara eta leku aldapatsuetara iristeko gai da edonor. Hain justu,

10 aldapak gora saihesteko 2 erabiltzen da gehien bizikleta elektrikoa”.

“Nik, esaterako –jarraitu du Nabarnizek–, bizikleta Groseko geltokian hartzen dut, Katalunia plazan dagoen

geltokian. Handik Antiguora etortzen naiz, bidegorria erabiliz. Kontxatik etortzea atsegin dut, pasealeku ederra

da lanera joan zein bueltatzeko. DBizi 3 zerbitzua niretzat oso erosoa da; izan ere, ez dut autobusaren ordutegiaz

edota autoa aparkatzeaz arduratu behar. Gainera, hiritar guztiek dute geltokiren bat etxetik gertu”.

15 Bizikleta elektrikoaren erabilera batez ere hirietan antzeman da, baina ibilgailu elektrikoen areagotzea

orokorra da. Klima-aldaketak erakutsi du etorkizuneko mugikortasuna 4 ibilgailu elektrikoen bidetik datorrela.

Energia % 100 berriztagarria 5 da, CO2 isurpenik 6 gabe eta zaratarik gabe. Ibilgailu elektrikoak kargatzea, gainera,

gasolioa botatzea baino merkeagoa da, eta mantenu aldetik behar gutxiago dituzte.

Etorkizuna hortik datorrela ikusita, sektorea oso azkar ari da aurrera egiten. Ibilgailu elektrikoen autonomia

20 gero eta handiagoa da, eta kargaguneen sarea gero eta hedatuago dago.

HABE Ikasbil aldizkari digitala, 2020/11/2 (MOLDATUA)

(1) hazkundea: crecimiento. (2) saihesteko: para evitar. (3) Dbizi: servicio público de bicicletas de Donostia. (4) mugikortasuna: movilidad. (5) berriztagarri: renovable. (6) isurpen: emisión.

B1.2. Testuinguruan egokia den sinonimo bat eman:

a)

b)

c)

d)

e)

IBILGAILU ELEKTRIKOAK, ETORKIZUNEKO GARRAIOA

1 Ibilgailu elektrikoek indarra hartu dute azken urteotan. Sortu, XIX. mendean sortu ziren, baina XXI. mendera

arte motordun ibilgailuetan gasolina eta gasolioa izan dira nagusi. Orain, ordea, ibilgailu elektrikoen erabilera

areagotu egin da; batetik, erregaien prezioa igo egin delako, eta, bestetik, ingurumena babestu nahi delako.

Lau gurpileko ibilgailuetan hazkundea 1 sumatu da; hala ere, bi gurpilekoetan ez da gutxiago izan: bizikletak

5 edo patineteak, esate baterako, asko ugaritu dira. Batez ere hiriburuetan antzeman da igoera hori, eta eskaera

ikusirik, Donostian, Bilbon eta Iruñean bizikletak alokatzeko zerbitzu publikoak martxan dira aspalditik.

Bizikleta elektrikoei esker, hiriko edozein txokotara irits daitezke hiritarrak. Hala dio Josu Nabarnizek,

bizikletaz lanera joaten den donostiarrak: “Nahiz eta erabiltzailea adinekoa izan eta egoera fisikoa ona ez izan,

bizikleta elektrikoarekin urrutien dauden auzoetara eta leku aldapatsuetara iristeko gai da edonor. Hain justu,

10 aldapak gora saihesteko 2 erabiltzen da gehien bizikleta elektrikoa”.

“Nik, esaterako –jarraitu du Nabarnizek–, bizikleta Groseko geltokian hartzen dut, Katalunia plazan dagoen

geltokian. Handik Antiguora etortzen naiz, bidegorria erabiliz. Kontxatik etortzea atsegin dut, pasealeku ederra

da lanera joan zein bueltatzeko. DBizi 3 zerbitzua niretzat oso erosoa da; izan ere, ez dut autobusaren ordutegiaz

edota autoa aparkatzeaz arduratu behar. Gainera, hiritar guztiek dute geltokiren bat etxetik gertu”.

15 Bizikleta elektrikoaren erabilera batez ere hirietan antzeman da, baina ibilgailu elektrikoen areagotzea

orokorra da. Klima-aldaketak erakutsi du etorkizuneko mugikortasuna 4 ibilgailu elektrikoen bidetik datorrela.

Energia % 100 berriztagarria 5 da, CO2 isurpenik 6 gabe eta zaratarik gabe. Ibilgailu elektrikoak kargatzea, gainera,

gasolioa botatzea baino merkeagoa da, eta mantenu aldetik behar gutxiago dituzte.

Etorkizuna hortik datorrela ikusita, sektorea oso azkar ari da aurrera egiten. Ibilgailu elektrikoen autonomia

20 gero eta handiagoa da, eta kargaguneen sarea gero eta hedatuago dago.

HABE Ikasbil aldizkari digitala, 2020/11/2 (MOLDATUA)

(1) hazkundea: crecimiento. (2) saihesteko: para evitar. (3) Dbizi: servicio público de bicicletas de Donostia. (4) mugikortasuna: movilidad. (5) berriztagarri: renovable. (6) isurpen: emisión.

B1.3. Berridatzi esaldi hauek emandako egiturak erabiliz:

a)

“prezioa igo egin delako” (3)

bait-...

b)

“ingurumena babestu nahi delako” (3)

eta

c)

“Nahiz eta erabiltzailea adinekoa izan” (8)

arren

d)

“saihesteko” (10)

-tearren

e)

“bidegorria erabiliz.” (12)

-ta

IBILGAILU ELEKTRIKOAK, ETORKIZUNEKO GARRAIOA

1 Ibilgailu elektrikoek indarra hartu dute azken urteotan. Sortu, XIX. mendean sortu ziren, baina XXI. mendera

arte motordun ibilgailuetan gasolina eta gasolioa izan dira nagusi. Orain, ordea, ibilgailu elektrikoen erabilera

areagotu egin da; batetik, erregaien prezioa igo egin delako, eta, bestetik, ingurumena babestu nahi delako.

Lau gurpileko ibilgailuetan hazkundea 1 sumatu da; hala ere, bi gurpilekoetan ez da gutxiago izan: bizikletak

5 edo patineteak, esate baterako, asko ugaritu dira. Batez ere hiriburuetan antzeman da igoera hori, eta eskaera

ikusirik, Donostian, Bilbon eta Iruñean bizikletak alokatzeko zerbitzu publikoak martxan dira aspalditik.

Bizikleta elektrikoei esker, hiriko edozein txokotara irits daitezke hiritarrak. Hala dio Josu Nabarnizek,

bizikletaz lanera joaten den donostiarrak: “Nahiz eta erabiltzailea adinekoa izan eta egoera fisikoa ona ez izan,

bizikleta elektrikoarekin urrutien dauden auzoetara eta leku aldapatsuetara iristeko gai da edonor. Hain justu,

10 aldapak gora saihesteko 2 erabiltzen da gehien bizikleta elektrikoa”.

“Nik, esaterako –jarraitu du Nabarnizek–, bizikleta Groseko geltokian hartzen dut, Katalunia plazan dagoen

geltokian. Handik Antiguora etortzen naiz, bidegorria erabiliz. Kontxatik etortzea atsegin dut, pasealeku ederra

da lanera joan zein bueltatzeko. DBizi 3 zerbitzua niretzat oso erosoa da; izan ere, ez dut autobusaren ordutegiaz

edota autoa aparkatzeaz arduratu behar. Gainera, hiritar guztiek dute geltokiren bat etxetik gertu”.

15 Bizikleta elektrikoaren erabilera batez ere hirietan antzeman da, baina ibilgailu elektrikoen areagotzea

orokorra da. Klima-aldaketak erakutsi du etorkizuneko mugikortasuna 4 ibilgailu elektrikoen bidetik datorrela.

Energia % 100 berriztagarria 5 da, CO2 isurpenik 6 gabe eta zaratarik gabe. Ibilgailu elektrikoak kargatzea, gainera,

gasolioa botatzea baino merkeagoa da, eta mantenu aldetik behar gutxiago dituzte.

Etorkizuna hortik datorrela ikusita, sektorea oso azkar ari da aurrera egiten. Ibilgailu elektrikoen autonomia

20 gero eta handiagoa da, eta kargaguneen sarea gero eta hedatuago dago.

HABE Ikasbil aldizkari digitala, 2020/11/2 (MOLDATUA)

(1) hazkundea: crecimiento. (2) saihesteko: para evitar. (3) Dbizi: servicio público de bicicletas de Donostia. (4) mugikortasuna: movilidad. (5) berriztagarri: renovable. (6) isurpen: emisión.

B2.1. Testuaren ulermena. Zergatik ugaritu da ibilgailu elektrikoen erabilera? (1 puntu)

IBILGAILU ELEKTRIKOAK, ETORKIZUNEKO GARRAIOA

1 Ibilgailu elektrikoek indarra hartu dute azken urteotan. Sortu, XIX. mendean sortu ziren, baina XXI. mendera

arte motordun ibilgailuetan gasolina eta gasolioa izan dira nagusi. Orain, ordea, ibilgailu elektrikoen erabilera

areagotu egin da; batetik, erregaien prezioa igo egin delako, eta, bestetik, ingurumena babestu nahi delako.

Lau gurpileko ibilgailuetan hazkundea 1 sumatu da; hala ere, bi gurpilekoetan ez da gutxiago izan: bizikletak

5 edo patineteak, esate baterako, asko ugaritu dira. Batez ere hiriburuetan antzeman da igoera hori, eta eskaera

ikusirik, Donostian, Bilbon eta Iruñean bizikletak alokatzeko zerbitzu publikoak martxan dira aspalditik.

Bizikleta elektrikoei esker, hiriko edozein txokotara irits daitezke hiritarrak. Hala dio Josu Nabarnizek,

bizikletaz lanera joaten den donostiarrak: “Nahiz eta erabiltzailea adinekoa izan eta egoera fisikoa ona ez izan,

bizikleta elektrikoarekin urrutien dauden auzoetara eta leku aldapatsuetara iristeko gai da edonor. Hain justu,

10 aldapak gora saihesteko 2 erabiltzen da gehien bizikleta elektrikoa”.

“Nik, esaterako –jarraitu du Nabarnizek–, bizikleta Groseko geltokian hartzen dut, Katalunia plazan dagoen

geltokian. Handik Antiguora etortzen naiz, bidegorria erabiliz. Kontxatik etortzea atsegin dut, pasealeku ederra

da lanera joan zein bueltatzeko. DBizi 3 zerbitzua niretzat oso erosoa da; izan ere, ez dut autobusaren ordutegiaz

edota autoa aparkatzeaz arduratu behar. Gainera, hiritar guztiek dute geltokiren bat etxetik gertu”.

15 Bizikleta elektrikoaren erabilera batez ere hirietan antzeman da, baina ibilgailu elektrikoen areagotzea

orokorra da. Klima-aldaketak erakutsi du etorkizuneko mugikortasuna 4 ibilgailu elektrikoen bidetik datorrela.

Energia % 100 berriztagarria 5 da, CO2 isurpenik 6 gabe eta zaratarik gabe. Ibilgailu elektrikoak kargatzea, gainera,

gasolioa botatzea baino merkeagoa da, eta mantenu aldetik behar gutxiago dituzte.

Etorkizuna hortik datorrela ikusita, sektorea oso azkar ari da aurrera egiten. Ibilgailu elektrikoen autonomia

20 gero eta handiagoa da, eta kargaguneen sarea gero eta hedatuago dago.

HABE Ikasbil aldizkari digitala, 2020/11/2 (MOLDATUA)

(1) hazkundea: crecimiento. (2) saihesteko: para evitar. (3) Dbizi: servicio público de bicicletas de Donostia. (4) mugikortasuna: movilidad. (5) berriztagarri: renovable. (6) isurpen: emisión.

B2.2.- Testuaren ulermena. Zer abantaila dituzte bizikleta elektrikoek? [1 puntu]

IBILGAILU ELEKTRIKOAK, ETORKIZUNEKO GARRAIOA

1 Ibilgailu elektrikoek indarra hartu dute azken urteotan. Sortu, XIX. mendean sortu ziren, baina XXI. mendera

arte motordun ibilgailuetan gasolina eta gasolioa izan dira nagusi. Orain, ordea, ibilgailu elektrikoen erabilera

areagotu egin da; batetik, erregaien prezioa igo egin delako, eta, bestetik, ingurumena babestu nahi delako.

Lau gurpileko ibilgailuetan hazkundea 1 sumatu da; hala ere, bi gurpilekoetan ez da gutxiago izan: bizikletak

5 edo patineteak, esate baterako, asko ugaritu dira. Batez ere hiriburuetan antzeman da igoera hori, eta eskaera

ikusirik, Donostian, Bilbon eta Iruñean bizikletak alokatzeko zerbitzu publikoak martxan dira aspalditik.

Bizikleta elektrikoei esker, hiriko edozein txokotara irits daitezke hiritarrak. Hala dio Josu Nabarnizek,

bizikletaz lanera joaten den donostiarrak: “Nahiz eta erabiltzailea adinekoa izan eta egoera fisikoa ona ez izan,

bizikleta elektrikoarekin urrutien dauden auzoetara eta leku aldapatsuetara iristeko gai da edonor. Hain justu,

10 aldapak gora saihesteko 2 erabiltzen da gehien bizikleta elektrikoa”.

“Nik, esaterako –jarraitu du Nabarnizek–, bizikleta Groseko geltokian hartzen dut, Katalunia plazan dagoen

geltokian. Handik Antiguora etortzen naiz, bidegorria erabiliz. Kontxatik etortzea atsegin dut, pasealeku ederra

da lanera joan zein bueltatzeko. DBizi 3 zerbitzua niretzat oso erosoa da; izan ere, ez dut autobusaren ordutegiaz

edota autoa aparkatzeaz arduratu behar. Gainera, hiritar guztiek dute geltokiren bat etxetik gertu”.

15 Bizikleta elektrikoaren erabilera batez ere hirietan antzeman da, baina ibilgailu elektrikoen areagotzea

orokorra da. Klima-aldaketak erakutsi du etorkizuneko mugikortasuna 4 ibilgailu elektrikoen bidetik datorrela.

Energia % 100 berriztagarria 5 da, CO2 isurpenik 6 gabe eta zaratarik gabe. Ibilgailu elektrikoak kargatzea, gainera,

gasolioa botatzea baino merkeagoa da, eta mantenu aldetik behar gutxiago dituzte.

Etorkizuna hortik datorrela ikusita, sektorea oso azkar ari da aurrera egiten. Ibilgailu elektrikoen autonomia

20 gero eta handiagoa da, eta kargaguneen sarea gero eta hedatuago dago.

HABE Ikasbil aldizkari digitala, 2020/11/2 (MOLDATUA)

(1) hazkundea: crecimiento. (2) saihesteko: para evitar. (3) Dbizi: servicio público de bicicletas de Donostia. (4) mugikortasuna: movilidad. (5) berriztagarri: renovable. (6) isurpen: emisión.

B2.3.- Testuaren ulermena. Zergatik esaten da testuan etorkizunean mugikortasuna ibilgailu elektrikoen bidetik izanen dela? [1 puntu]

IBILGAILU ELEKTRIKOAK, ETORKIZUNEKO GARRAIOA

1 Ibilgailu elektrikoek indarra hartu dute azken urteotan. Sortu, XIX. mendean sortu ziren, baina XXI. mendera

arte motordun ibilgailuetan gasolina eta gasolioa izan dira nagusi. Orain, ordea, ibilgailu elektrikoen erabilera

areagotu egin da; batetik, erregaien prezioa igo egin delako, eta, bestetik, ingurumena babestu nahi delako.

Lau gurpileko ibilgailuetan hazkundea 1 sumatu da; hala ere, bi gurpilekoetan ez da gutxiago izan: bizikletak

5 edo patineteak, esate baterako, asko ugaritu dira. Batez ere hiriburuetan antzeman da igoera hori, eta eskaera

ikusirik, Donostian, Bilbon eta Iruñean bizikletak alokatzeko zerbitzu publikoak martxan dira aspalditik.

Bizikleta elektrikoei esker, hiriko edozein txokotara irits daitezke hiritarrak. Hala dio Josu Nabarnizek,

bizikletaz lanera joaten den donostiarrak: “Nahiz eta erabiltzailea adinekoa izan eta egoera fisikoa ona ez izan,

bizikleta elektrikoarekin urrutien dauden auzoetara eta leku aldapatsuetara iristeko gai da edonor. Hain justu,

10 aldapak gora saihesteko 2 erabiltzen da gehien bizikleta elektrikoa”.

“Nik, esaterako –jarraitu du Nabarnizek–, bizikleta Groseko geltokian hartzen dut, Katalunia plazan dagoen

geltokian. Handik Antiguora etortzen naiz, bidegorria erabiliz. Kontxatik etortzea atsegin dut, pasealeku ederra

da lanera joan zein bueltatzeko. DBizi 3 zerbitzua niretzat oso erosoa da; izan ere, ez dut autobusaren ordutegiaz

edota autoa aparkatzeaz arduratu behar. Gainera, hiritar guztiek dute geltokiren bat etxetik gertu”.

15 Bizikleta elektrikoaren erabilera batez ere hirietan antzeman da, baina ibilgailu elektrikoen areagotzea

orokorra da. Klima-aldaketak erakutsi du etorkizuneko mugikortasuna 4 ibilgailu elektrikoen bidetik datorrela.

Energia % 100 berriztagarria 5 da, CO2 isurpenik 6 gabe eta zaratarik gabe. Ibilgailu elektrikoak kargatzea, gainera,

gasolioa botatzea baino merkeagoa da, eta mantenu aldetik behar gutxiago dituzte.

Etorkizuna hortik datorrela ikusita, sektorea oso azkar ari da aurrera egiten. Ibilgailu elektrikoen autonomia

20 gero eta handiagoa da, eta kargaguneen sarea gero eta hedatuago dago.

HABE Ikasbil aldizkari digitala, 2020/11/2 (MOLDATUA)

(1) hazkundea: crecimiento. (2) saihesteko: para evitar. (3) Dbizi: servicio público de bicicletas de Donostia. (4) mugikortasuna: movilidad. (5) berriztagarri: renovable. (6) isurpen: emisión.

B3.1.- Idatzi testuari edota gaiari buruz gutxienez 150 hitz. [4 puntu]