Aufgabe HT 3 - Teilaufgabe 3a · Abitur NRW Türkisch GK · Haupttermin · fortgeführt 2022

Klausurteil A

Murat Muratoğlu

Dünyanın çöplüğü Türkiye mi?

Çevre duyarlılığı ayağına plastik poşeti 25 kuruşa satan Türkiye dünyanın plastik

çöplüğü haline geldi. Kötü kokular geliyor sanki... Acaba sadece çöpten mi?

Ülkemizde “aşırı plastik kullanılıyor, her yer plastik oldu” diye marketten alışveriş

yapınca poşet parası getirdiler ya...

5 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı açıklama yaptı; 2019 yılında plastik poşetlerin ücretli hale

getirildiği 1 Ocak’tan itibaren plastik poşetlerin kullanım oranları yüzde 77.27 düştü.

Yıl boyunca ilk 11 ayda yaklaşık 150 bin ton plastik kullanılmadı. Güzel gelişme değil

mi? Bravo vallahi! Şimdi resmin arkasını çevirelim. Midesi sağlam olanlarla devam

edelim.

10 ***

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2009 yılında 7.169 ton olan plastik çöp ithalatı¹,

2019 yılı ekim ayı itibarıyla yıllık olarak 524.580 tona çıktı.

Son 10 yılda plastik ithalatı yüzde 7217 oranında artarak Türkiye dünyanın plastik

çöplüğüne döndü. Kullanımı 150 bin ton azaltmışız, el alemin kullandığı çöpün 524 bin

15 tonunu Türkiye’ye taşımışız!

***

Soran olursa ortamlarda “çevreyi koruyoruz” dersin. Plastik çöp ithal edersin².

Ücretli poşet, çevre, doğa falan hikaye... Ayrıştırma işlemi için harcanan enerji ve bunun

yol açtığı çevre kirliliği aslında elde edilen kazançtan daha fazlasını götürüyor.

20 Sanki kendi çöpümüzün tamamını geri dönüşümde kullanabiliyormuşuz gibi Türkiye

gemilerle plastik atık ithal ediyor! Atık plastikler hangi işlemlerden geçiriliyor? Geri

kazanımda nerelerde kullanılıyor? Yok! Kamuoyundan gizleniyor.

Çöp alımında dünya devi!

İngiltere ve Almanya’nın yanı sıra Irak, Tunus, Tayland gibi ülkelerden bile plastik çöp

25 ithal ediyoruz. Peki, bunları ne yapıyoruz?

Biri ‘dünyada örneği yok’ mu dedi?

Meğer ülkede gurur duyacağımız pek bir şeyimiz kalmamış ki, bir haftadır İtalya’dan

gelen, yağmurlu havada sürülemeyen, prototip araba ile böbürleniyoruz. Pembe hayallere

sarılıyoruz. Protipler İtalya’da üretiliyor, bunlarla dünya otomobil pazarında ses getirmek

30 İtalyanların aklına gelmiyor! Garip... “Dünyada böylesi yok” diyorlar ya... Buyurun size

adını bile duymadığınız, fabrikası kurulmuş, hali hazırda elektrikli otomobil üretimi

yapan 20 firma;

Rimac, Hırvatistan... Mv Motors Çekya... Electra meccanica, Girfalco Kanada...

Ecomove Danimarka... Venturi, Bolloré Fransa... Emotion, Fisker, Ocean, Orbit, Lucid,

35 Rivian Amerika Birleşik Devletleri... Lightning İngiltere... Polestar İsveç... Byton,

Rayttle Çin... Micro Mobility Systems İsviçre... Sono Motors Almanya... Motores

Limpios Meksika...

Onlarcası var daha... Şahsi merakım, onlar da fabrika arazisinin yeri açıklanırken bütün

televizyonların yayınladığı parti reklamı gibi bir tören yapmışlar mıdır acaba?

40 Uluslararası Science Dergisi’nde yayımlanan araştırmaya göre, Türkiye plastik atıkları geri

dönüştürme konusunda en başarısız ilk 20 ülke arasında...

OECD verileri Türkiye’nin çöpünün sadece yüzde 1’ini geri dönüşüme yolladığını,

gerisini ise katı atık sahasına gönderdiğini söylüyor.

***

45 Onlar yabancı kaynaklar... Türkiye İstatistik Kurumu’na göre bütün çöplerin sadece

yüzde 10’u geri dönüşüme gönderiliyor. Bunların çoğunu kağıt ve türevleri³ oluşturuyor.

Peki, Türkiye nasıl dünya devi oldu çöpte? Çin, İngiltere’den plastik çöp alımını

yasakladı. İngiltere bu plastik çöpleri bir yere kakalayacaktı. Her alanda dünya liderliğine

oynayan güzel ülkem bu açığı kapadı!

50 ***

Birinci ülke kim? Malezya... Zira bu işler biraz karışık Malezya’da... Aldığı plastik

atıkları sözde geri dönüşüme yolluyor. Yolladığı falan yok, bildiğin yakıyor! Denilen o ki,

Malezya’nın bu çöpleri alması için birileri “el altından” para alıyor!

***

55 Nitekim artan tepkiler üzerine Malezya hükümeti de yurtdışından plastik çöp alımını

sınırlamaya yönelik bir çalışma yürütüyor. Üç yıl içinde çöp alımının tamamen bitirilmesi

hedefleniyor.

Türkiye’yi dünya devi yapacaklarını ilan etmişlerdi. Ne yalan söyleyeyim “çöp alma”

konusunda olacağı hiç aklıma gelmemişti. [...]

1 ithalat: Başka bir ülkeden mal getirme veya satın alma, dış alım.

2 ithal etmek: Bir ülkeye başka bir ülkeden mal getirmek.

3 türev: Bir madde üzerinde yapılan kimyasal işlemler sonucu elde edilen bir başka madde.

3. Aşağıda verilen sorulardan birini seçip yanıtlayınız.

a)

“Çöp alımında dünya devi!” (Z. 23) alıntısını temel alarak, yazarın tutumunu hem derste edindiğiniz bilgilerden hem de kendi yaşam deneyimlerinizden yararlanarak değerlendiriniz. (12 Punkte)