Aufgabe HT 3 - Teilaufgabe 2: Analyse literarischer Texte · Abitur NRW Niederländisch LK · Haupttermin · fortgeführt 2022

Situatie

Klimaat in de Klas is een initiatief van Fridays For Future Nederland dat op scholen aandacht vraagt voor de klimaatcrisis. Om een projectdag te openen voeren jonge acteurs een toneelscène op. Op de website vraagt de groep om reacties op een fragment uit “De Ark” van Wanda Bommer. Ook jij wilt iets doen en je beantwoordt dat verzoek.

Informatie over de schrijfster en de roman

In haar roman “De Ark” beschrijft Wanda Bommer (*1969) Leonoor Levie, een bekende Nederlandse schrijfster die op het cruiseschip “The Ark” een eigentijdse versie van het bijbelse Noach-verhaal schrijft. Terwijl zij aan boord is, laat God zich in Amsterdam zien. In dit fragment wordt God ten overstaan van een groot publiek door de journalist De Haan geïnterviewd. Leonoor Levie kijkt samen met andere passagiers naar de live-uitzending van dit gesprek.

Wanda Bommer: De Ark

‘Eerst zou ik graag van u horen of u hier bent om te vertellen dat ons een tweede zondvloed te wachten staat.’

God leunt achterover in zijn stoel, plaatst zijn vingertoppen tegen elkaar, beroert zijn lippen met zijn wijsvingers. Hij denkt na. Kennelijk weet hij niet op elk vraagstuk binnen een fractie 5 van een seconde het antwoord. Dan snuift hij lucht naar binnen en knikt alsof hij zojuist een beslissing heeft genomen.

‘Genesis 1 is een prachtig boek,’ begint hij. ‘En een leidraad voor eenieder die deugdzaam wil leven. [...]

Die brave Noach was vijfhonderd jaar oud toen ik hem vroeg een ark te bouwen, vervolgens 10 vervulde hij die taak in ongeveer honderdtwintig jaar, en na de zondvloed leefde hij nog eens driehonderdvijftig jaar. Telt u even mee. Tegenwoordig worden mensen ouder dan ooit, maar veel langer dan een eeuw houdt u het nog altijd niet uit. En vijfduizend jaar geleden zou Noach dan negenhonderdvijftig jaar oud geworden zijn? Iedereen met een beetje nuchter verstand begrijpt dat dit niet klopt,’

15 De Haan knikt.

‘Nadat Noach een volstrekt ongeloofwaardig lange periode aan de ark gebouwd had, zou ik het veertig dagen en nachten hebben laten regenen, waarop de ganse wereld onder water stond, tot het hoogste gebergte aan toe. U leeft zelf in een land waar het vaak regent. Misschien geen veertig etmalen achtereen, maar we kunnen stellen dat er hier gedurende bepaalde periodes 20 bijzonder veel neerslag valt. Desalniettemin zal u nooit bevreesd zijn dat de aarde zal verdrinken door een wolkbreuk. En terecht. Vijftig millimeter per dag ervaart u als zware regen. Per etmaal zou dat honderd millimeter zijn. Laten we dat verdubbelen, omwille van het maken van mijn punt. Tweehonderd millimeter per etmaal. Dat is zo’n krankzinnige hoeveelheid neerslag, dat heeft u nog nooit meegemaakt. Dat maal veertig etmalen zou 25 achtduizend millimeter zijn. Oftewel acht meter. Dan staat het water misschien tot bovenaan de ramen van deze prachtige zaal hier. Dat vindt zijn weg wel in zeeën en rivieren, dat zakt wel weg in het slijk der aarde. Veertig dagen en nachten regen is bij lange na niet voldoende voor een zondvloed.’

‘Dus aan de ene kant hebben de geschiedschrijvers Noach veel te veel jaren van leven 30 toegedicht, en tegelijkertijd comprimeerden ze de tijd die u nodig had om de zondvloed te bewerkstelligen tot een onrealistisch korte periode,’ resumeert De Haan.

‘Heel goed,’ zegt God. ‘Als we met de moderne tijd zouden rekenen, dan zou ik zelfs durven stellen dat het op z’n minst andersom was. Dat Noach die boot in veertig dagen in elkaar getimmerd heeft en dat het vervolgens honderdtwintig dagen onafgebroken heeft geregend. 35 Nogmaals, we kunnen de moderne tijd niet zomaar implementeren in een historische vertelling, maar u begrijpt mijn punt, nietwaar?’

De Haan knikt weer en gaat verzitten. Hij wordt ongeduldig.

‘Deze conclusie in uw achterhoofd houdend, vraag ik u om samen met mij wat afstand te nemen tot de huidige situatie,’ vervolgt God. ‘Visualiseer dat u met mij meegaat dit gebouw 40 uit. Ja, dat geldt voor u allemaal! Sluit uw ogen. Loop met me mee naar buiten. We stijgen op en bezien de aarde van een afstand. De bossen, de zeeën, het groen en het blauw. Waar we nu zijn bestaat de factor tijd niet. Er zijn geen dagen, geen nachten, geen maanden, geen jaren.’

Zonder uitzondering registreren we gesloten ogen. Zelfs De Haan doet mee, zij het met bozig samengeperste lippen. Verder zien we louter ontspannen gezichten. Alsof het publiek 45 werkelijk in een luchtbel boven de aarde zweeft.

‘Ziet u dat?’ vervolgt God. ‘De zeespiegel stijgt. Dat weet u al, want het is al jarenlang dagelijks in het nieuws, maar hiervandaan kunt u het met uw eigen ogen zien gebeuren. Steeds meer water, steeds minder land. Kijk bijvoorbeeld eens daar, links van u, naar die eilandengroep in de buurt van Australië. Die drieëndertig atollen. Zie u wel? Kiribati 2 heet 50 het. Daar wonen op dit moment mensen. Vaders, moeders, kinderen, grootouders, vrienden, vriendinnen, collega’s. Ziet u hoe ze verdwijnen, die bewoonde eilanden? Hoe ze worden verzwolgen door de zee? Blijf opletten nu, want straks is het te laat. Dan kunt u ze opeens niet meer aanwijzen. Alsof ze er nooit geweest zijn. De zee golft dan ongehinderd over de plek waar nu nog woningen staan. En scholen, ziekenhuizen en kerken. 55

Gebouwen waarin mensen zich veilig achten. Als we uw moderne kalender aanhouden dan zal dit proces over maximaal vijftig jaar voltooid zijn. Misschien al over dertig. Velen van u gaan het meemaken, ondanks uw beperkte levensduur. Dat is geen dreigement of een vervloeking mijnerzijds. Dit hebben wetenschappers, uw eigen aardse wetenschappers, becijferd. Het is een feit. Andere laaggelegen gebieden zullen volgen. Daarna hogere 60 contreien 3. En het wassende water stopt niet. Er zit geen rem op, er is geen maximum afgesproken met een of ander management.’

Hij is een bevlogen spreker. Hij had een hoop ellende kunnen voorkomen als hij bepaalde figuren uit de recente geschiedenis naar huis had gedebatteerd. Het publiek ziet er minder vredig uit dan zonet. 65

‘Kom,’ zegt God. ‘We gaan weer naar binnen. Doet u uw ogen weer open. Kijk, daar zijn we weer. Sorry als ik u heb laten schrikken, maar beelden zeggen meer dan woorden.’

[...]

‘Maar,’ begint De Haan. Hij ziet er ontdaan uit. ‘Begrijp ik u nu goed?’

God knikt, monter als een makelaar die zijn cliënt vertelt dat de koop rond is.

70 ‘U zegt in feite —’ weer maakt De Haan zijn zin niet af.

‘Exact,’ zegt God. ‘Mijn zeer concrete antwoord op uw vraag is: neen, u hoeft niet te vrezen voor een tweede zondvloed in de toekomst, want u zit er reeds middenin.’

bron: Bommer, Wanda: De Ark. Amsterdam: Uitgeverij Brandt 2020, p. 106 – 111

1 Genesis is het begin van de bijbel en bevat ook het verhaal van de zondvloed. De mensheid ontwikkelde zich van kwaad tot erger en God strafte ze door de vloed. Alleen Noach, zijn gezin en de dieren overleefden in de ark die hij bouwde.

2 Kiribati: zuidoostelijke van Azië gelegen eilandengroep, die nauwelijks twee meter boven zeeniveau ligt.

3 de contrei: landstreek, gebied

Opdracht: Schrijf een commentaar op het fragment uit “De Ark” van Wanda Bommer.

•

Karakteriseer het personage “God” en beschrijf hoe hij de vraag van de presentator aanpakt. Betrek hierbij literaire middelen. [18 Punkte]