Aufgabe HT 1 - Deel A.2 - Literaire analyse · Abitur NRW Niederländisch GK · Haupttermin · fortgeführt 2021

Situatie

Op 10 april wordt overal ter wereld de Broer en Zus dag gevierd. De Euregio vraagt Nederlandse en Duitse scholieren een literaire avond met lezingen en gesprekken rond het thema familie op touw te zetten. Tijdens die avond wil men ervaren hoe de bijzondere band tussen broers en zussen, met zowel verbondenheid als conflicten, in de literatuur wordt neergezet. Om de avond voor te bereiden leest iedere deelnemer een romanfragment in de andere taal en beoordeelt of die tekst geschikt is voor de literaire avond. Jouw tekst is een romanfragment met de titel “Tussen zussen”.

Informatie over het boek en de schrijfster

Rita Spijker (*1957) is een Nederlandse schrijfster. In haar roman “Tussen zussen” vormen vier volwassen zussen om beurten het middelpunt. De drie jongere zussen Anne, Tessa en Marit hebben Gerard als vader. Renate, de oudste, heeft een andere vader. De scène hieronder vindt plaats in de tuin tijdens de verjaardag van hun moeder, waar ook hun partners en de kinderen van Marit bij zijn.

Rita Spijker: Tussen zussen

‘Zo. Ik wist niet dat onze Anne een vriend had.’ Hij kijkt van Richard naar mij.

Mama duwt hem zachtjes opzij en Richard feliciteert haar. Hij overhandigt de bloemen in

hun velletje van roze folie. Ze doet overdreven verrast en bedankt hem omstandig.

‘Is je oudste zus er al?’ Ze fluistert het dicht bij mijn gezicht. Ik zie plekjes aangekoekte

5 poeder in de rimpels rond haar ogen. Ze is ook bang, ik kan het ruiken. Is het de angst voor

een ontmoeting met haar oudste dochter? Voor een nieuwe confrontatie tussen Renate en

Gerard? Voor haar eigen onmacht?

‘Nee, zonet nog niet tenminste.’ Ik kijk rond naar Renate, zie haar nog steeds niet.

‘Heeft ze laten weten dat ze zou komen?’

10 ‘Ze heeft het Marit laten weten. Ik hoop zo dat ze komt.’

Mama ziet er ineens heel moe uit. Wat een gedoe, ik zou willen dat we allemaal konden

vergeven en vergeten. Ik pak haar hand en druk die even. Uit mijn ooghoek hoor ik papa.

Hij denkt dat ik hem niet kan verstaan. Hij buigt zich naar Richard toe.

‘Nou jongen, jij treft het maar. Zij heeft het beste van allemaal, dat heb jij heel goed gezien.’

15 Hij slaat Richard op de schouder en knipoogt.

‘Hé, kerel, daar zijn jullie, welkom in ons nederig stulpje 1, ha ha.’ Hij roept alweer tegen de

volgende gasten, draait zich van ons af om op nieuwe schouders te slaan.

Mama pakt me bij mijn bovenarm, ‘Trek je er niets van aan, kind. Je kent je vader.’ Ze laat

me los en draait haar hoofd glimlachend opzij. Dan gaat ze achter papa aan.

20 [...]

‘Allemaal komen voor de foto’s!’ Mama’s stem snerpt met gemak tot achter het hok waar

we zitten.

Ik sta op. ‘Helaas Richard, er is hier thuis een aantal verplichte nummers en daarvan is met

elkaar op de foto gaan er een. Nu gaat mijn vader heel dominant doen. Let maar op.’

25 Richard trekt me naar zich toe, zijn ogen zijn zo dichtbij dat ik de donkere vlekjes in de

irissen goed kan zien. ‘Luister eens, Anne, jij bent dan wel het kind van je ouders, maar je

bent ook een volwassen vrouw. Laat die vandaag maar aan ze zien.’ Hij kijkt serieus, kust

mijn wang, neemt me bij mijn hand en trekt me mee.

Ze poseren onder de luifel, het licht valt warm oranje op hen neer.

30 Tessa staat bleekjes tegen Alex aangeleund. Ik ga naar hen toe, haar hand is klam. Richard

begroet hen. Tessa kent hem uit het kunstenaarscircuit 2.

Hoeveel handen schud je op zo’n dag?

Er is een heuse fotograaf ingehuurd. Hij vraagt de jarige met haar echtgenoot tegen de

kastanjeboom te gaan staan. Daarna moeten ze op het terras plaatsnemen. Dan met de

35 broers en zussen erbij. Met aanhang en zonder. En dan nog met ons, de eigen kinderen. We

protesteren.

‘Renate is er toch nog niet?’

Papa haalt zijn schouders op en trekt ons naar zich toe. ‘Als je daarop moet wachten…

Kom meisjes, laat je van je mooiste kant zien.’

40 Ik sta tussen mama en Tessa. Richard heft zijn glas naar me. Drie klikken en de fotograaf is

klaar met ons.

‘Zo, vereeuwigd met mijn bloedeigen dochters. Prachtig.’ Papa wrijft zijn handen.

Daar staat Renate, met Chantal en Thomas. Haar mond is vertrokken in een woedende streep.

Papa’s woorden hangen zinderend in de warme lucht tussen ons.

45 Renate draait zich om. Mama ziet haar ook. Ze valt vel uit 3 tegen papa en rent met uitgestoken

handen op haar af. ‘Renate, lieverd, hij bedoelt het niet zo. Alsjeblieft, blijf. Ik vind het

juist zo fijn dat jullie er zijn.’

Ze staat voor haar oudste dochter en smeekt met haar stem, haar ogen en rest van haar

lichaam. ‘Alsjeblieft, Renate.’

50 Gelukkig, Renate laat zich meevoeren naar binnen. Ze verdwijnen in de bijkeuken. Thomas

en Chantal staan met neergeslagen ogen naast elkaar. Hun vingers verfrommelen de pakjes

met kleurige strikken die ze voor hun oma hebben meegenomen. Mijn hand klemt zich om

die van Richard. Ik zoek de ogen van mijn zussen, ze zien me niet. Marit heeft zich afgewend

naar Pelle. Tessa praat zacht tegen Alex.

55 De gasten zijn een kort ogenblik stil, dan verspreiden ze zich en hervatten hun gesprek. Papa

tapt een biertje. Zijn wangen zijn hoogrood. Hij vertelt een mop aan wie het maar wil horen.

De fotograaf loopt met grote snelle passen over het tuinpad naar zijn auto. Nu is het te laat

voor een compleet groepsportret.

Ik probeer me voor te stellen wat een volwassen reactie zou zijn. Ik heb geen flauw idee.

60 In de buurt van mijn vader ben ik als een vogel die tegen glas vliegt, verdoofd naar beneden

dondert en vleugellam naar een schuilplek onder de dichtstbijzijnde struik scharrelt.

1 ons nederig stulpje (schertsend): ons bescheiden huis

2 het kunstenaarscircuit: een kring van mensen die elkaar vaker tegenkomen op tentoonstellingen

3 vel uitvallen tegen iemand: zich driftig en heftig uiten tegen iemand

bron: Spijker, Rita: Tussen zussen. Baarn: Marmer, 10 e druk 2011 (1 e druk 2007), p. 198 – 201

Opdracht: Stel een verslag op over het fragment uit de roman „Tussen zussen“ van Rita Spijker.

•

Analyseer op welke manier de ouders en de zussen, met name Anne en Renate, zich in dit fragment gedragen. Besteed daarbij aandacht aan literaire middelen. [20 Punkte]