Aparatos para a Nutrición: Circulación e Excreción

Y 10 flashcards y 20 preguntas más en el documento.

Texto del documento

3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 1 TEMA 4. APARATOS PARA A NUTRICIÓN (II). A CIRCULACIÓN E A EXCRECIÓN. A nutrición é un conxunto de procesos mediante os cales intercambiamos materia e enerxía co medio. Nestes procesos interveñen varios aparatos: 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 2 CONTIDOS DO TEMA 1. O APARATO CIRCULATORIO SANGUÍNEO 1.1. O corazón 1.2. Os vasos sanguíneos 1.3. O sangue 2. O APARATO CIRCULATORIO LINFÁTICO 2.1. Medio interno 2.2. Elementos do sistema linfático 3. ENFERMIDADES DO APARATO CIRCULATORIO 4. O APARATO EXCRETOR 4.1. Descrición anatómica e histolóxica 4.2. Fisioloxía renal 4.3.

Enfermidades do aparato urinario LECTURA INICIAL Ata o século XVI,as ideas que tiñan os médicos sobre como circulaba o sangue polo interior do organismo estaban baseadas nas doutrinas de Galeno, un médico grego do século II. Segundo Galeno, o sangue saía do corazón cara as diferentes partes do corpo e volvía a el utilizando os mesmos condutos. Defendeu así mesmo a idea de que o órgano central do sistema circulatorio era o fígado, xa que era o que proporcionaba nutrientes ao resto dos órganos e as extremidades. No século XVI, Miguel Servet, un médico español, rebateu algunhas ideas do que se sabía ata daquela sobre a circulación.

Servet chegou á conclusión, revolucionaria para a época, de que o sangue pasaba a través dos pulmóns para alí recibir a «ánima», describindo con elo a circulación pulmonar. Tal afirmación, xunto con certas ideas teolóxicas, fixo que fose queimado por herexe. Case un século despois, o médico William Harvey estableceu definitivamente todo o proceso circulatorio do sangue, describindo a dobre circulación sanguínea. Harvey logrou demostrar as súas investigacións con diferentes experimentos, o que lle permitiu aclarar as dúbidas dos médicos da súa época. NESTE TEMA APRENDERÁS Os órganos que forman o aparato circulatorio e os tecidos que os compoñen. Como ten lugar a circulación do sangue.

Que é o sangue e de que está composta. As enfermidades que afectan ao aparato circulatorio e os hábitos para manter unha boa saúde. Os órganos e tecidos que forman o aparato excretor. Como ten lugar a formación da urina. As enfermidades que afectan ao aparato excretor e os hábitos saudables. Miguel Servet 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 3 1. APARATO CIRCULATORIO SANGUÍNEO 1.1.O corazón É o órgano principal do aparato circulatorio. O corazón humano é un músculo que pode manterse forte e funcionar ben durante cen anos ou máis. Está dividido en dúas metades que non se comunican entre si: unha dereita e outra esquerda. 1.1.1. As cavidades.

Cada metade do corazón presenta unha cavidade superior (aurícula) e outra inferior (ventrículo). Así pois, o corazón está formado por catro cavidades, as dúas superiores, por onde entra o sangue ao corazón se chaman aurículas, e as dúas inferiores se denominan ventrículos (dende onde sae o sangue fora do corazón). Estas cavidades están separadas por tabiques. O aparato circulatorio ten varias funcións: Leva os nutrientes e o osíxeno as células, Recolle os refugos metabólicos que se eliminarán despois polos riles, na urina, Recolle o CO2 producido polas células na respiración que será exhalado nos pulmóns, De toda esta labor se encarga o sangue, que está circulando constantemente.

Ademais, o aparato circulatorio ten outras destacadas funcións: Intervén nas defensas do organismo, Regula a temperatura corporal, Transporta hormonas, etc. No aparato circulatorio distinguimos: Un líquido circulante: o sangue Uns tubos condutores: os vasos sanguíneos Unha bomba impulsora: o corazón É un órgano oco do tamaño dun puño que está situado na parte central do tórax (mediastino), entre os dous pulmóns e sobre o diafragma. 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 4 1.1.2. Os vasos sanguíneos do corazón Do ventrículo esquerdo sae a arteria aorta (o vaso sanguíneo de maior calibre do corpo) e que leva sangue osixenada á circulación maior.

Do ventrículo dereito sae a arteria pulmonar, que se bifurca en pulmonar dereita (cara o pulmón dereito) e pulmonar esquerda (cara o pulmón esquerdo) que levan sangre aos pulmóns para ser osixenada. Á aurícula dereita entran dúas veas: a vea cava inferior, que trae sangue pobre en osíxeno da parte inferior do corpo; e a vea cava superior, que trae sangue pobre en osíxeno da parte superior do corpo. Á aurícula esquerda entran catro veas pulmonares (dúas dereitas, procedentes do pulmón dereito; e dúas esquerdas, procedentes do pulmón esquerdo) que traen o sangue osixenado dende os pulmóns. 1.1.3.

As válvulas Entre a aurícula e o ventrículo da mesma metade cardíaca existen unhas válvulas chamadas tricúspide na metade dereita e mitral na metade esquerda. E á saída das arterias tamén hai válvulas, aórtica á saída da aorta e pulmonar na saída da arteria pulmonar. As válvulas son sumamente importantes porque impiden o retroceso do sangue; é dicir, fan que o sangue circule sempre na mesma dirección. 1.1.4. Os tecidos Histolóxicamente no corazón se distinguen tres capas diferentes de tecidos, que do interior cara ao exterior se denominan endocardio, miocardio e pericardio: O endocardio é un tecido epitelial de revestimento que se continúa con o endotelio do interior dos vasos sanguíneos.

O miocardio é a capa máis voluminosa, constituído por tecido muscular cardíaco. O pericardio envolve ao corazón completamente. É un tecido conxuntivo. Os vasos sanguíneos que saen do corazón (e dicir levan o sangue fora do corazón) se denominan arterias e os que entran ao corazón (e dicir traen o sangue cara ao corazón) se denominan veas. 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 5 1.1.5. A circulación do sangue no corazón 1.1.6. Os movementos do corazón Para bombear o sangue, é preciso que o corazón teña uns movementos, un de contracción chamado sístole e outro de relaxación (dilatación e enchido) chamado diástole.

Estes movementos se suceden en tres tempos (ciclo cardíaco): sístole auricular, sístole ventricular e diástole xeral. Sístole auricular Contracción das aurículas, o que fai pasar o sangue aos ventrículos a través das válvulas tricúspide e mitral Sístole ventricular Os ventrículos se contraen pechándose as válvulas tricúspide e mitral, para evitar que o sangue regrese ás aurículas, e se abren as que se encontran situadas nas saídas das arterias (válvulas aórtica e pulmonar), con o que o sangue flúe cara a arteria pulmonar e a aorta. Diástole As aurículas e os ventrículos se relaxan entrando o sangue de novo nas aurículas.

O sangue pobre en osíxeno que proven de todo o corpo entra na aurícula dereita, e o sangue osixenada que ven dos pulmóns chega á aurícula esquerda. A continuación, o sangue pasa ao seu ventrículo correspondente e o ciclo volve a comezar. O corazón late unhas setenta veces por minuto en un adulto sa e en repouso, e bombea todos os días uns 10.000 litros de sangue. Os ruídos que produce o corazón se deben ao peche das válvulas e non á contracción do músculo. O primeiro ruído se produce con o peche das válvulas mitral e tricúspide e o segundo con o peche das válvulas aórtica e pulmonar. A metade dereita sempre contén sangue pobre en osíxeno, procedente das veas cavas superior e inferior.

Mentres que a metade esquerda do corazón sempre posúe sangue rica en osíxeno e que, procedente das veas pulmonares, será distribuída para osixenar os tecidos do organismo a partir das ramificacións da arteria aorta. 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 6 1.2.Os vasos sanguíneos Os vasos sanguíneos son condutos que distribúen e recollen o sangue de todos os recunchos do corpo. Son os condutos polos que circula o sangue. Hai tres clases: arterias veas capilares 1.2.1. Arterias. Son condutos grosos e elásticos que nacen nos ventrículos, no seu interior circula o sangue a presión debido á elasticidade das súas paredes.

Presentan tres capas de tecidos diferentes, que de dentro a fora son: Interna ou endotelial. Media ou muscular (musculatura lisa). Externa ou adventicia (tecido conxuntivo). Eses vasos encargados de distribuír por todo o organismo o sangue expulsado en cada sístole das cavidades ventriculares, se fan cada vez máis delgados (arteriolas) ata que finalmente se converten en capilares. As arterias levan o sangue do corazón aos tecidos. As súas paredes son grosas e expansibles. As veas levan o sangue dos tecidos ao corazón. As súas paredes son máis delgadas que ás arteriais. Os capilares levan o sangue ao interior dos tecidos. Unen as arterias con as veas.

Se denominan arterias aos vasos sanguíneos que levan o sangue do corazón aos órganos do corpo. Actividades 1. As células do noso organismo, se alimentan? todas? porque? 2. Como chega o alimento a cada unha das nosas células? Por exemplo, como chegan as substancias nutritivas ás células da raíz do noso cabelo? 3. As nosas células necesitan osíxeno? ..................todas? ..................Como chega o osíxeno ás células do dedo gordo do noso pe? 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 7 Do corazón saen dúas arterias: A arteria pulmonar, que sae do ventrículo dereito e leva o sangue aos pulmóns para ser osixenada.

A arteria aorta, que sae do ventrículo esquerdo, é a principal arteria do corpo e da orixe a todas as demais arterias do sistema circulatorio, excepto ás arterias pulmonares. A función da arteria aorta é transportar e distribuír sangue rico en osíxeno a todas esas arterias, sendo as máis importantes as seguintes: As carótidas, que aportan sangue osixenada á cabeza. As subclavias, que aportan sangue osixenada aos brazos. As coronarias, que nutren ao propio corazón. A hepática, que aporta sangue osixenada ao fígado. A esplénica, que aporta sangue osixenada ao bazo. As mesentéricas, que aportan sangue osixenada ao intestino. As renais, que aportan sangue osixenada aos riles.

As ilíacas, que aportan sangue osixenada ás pernas. 1.2.2. Veas. Son vasos sanguíneos de paredes delgadas e pouco elásticas que conducen o sangue con dióxido de carbono e refugos dende os capilares ao corazón, desembocando nas aurículas. O corpo humano ten máis veas que arterias. No interior das veas existen válvulas que impiden o retroceso do sangue, favorecendo o retorno venoso do sangue cara o corazón. As veas están formadas por tres capas: Interna ou endotelial. Media ou muscular, capa moito máis delgada que nas arterias. Externa ou adventicia. Se denominan veas as vasos sanguíneos que levan o sangue dos órganos ao corazón. Actividades 4.

Cales son os aparatos implicados na función de nutrición? 5. Que función ten o aparato circulatorio? 6. Cales son os compoñentes do circulatorio? 7. Cal é a función do corazón? 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 8 Na aurícula dereita desembocan: A cava superior, formada pola unión das seguintes veas: as xugulares que veñen da cabeza e as subclavias que proceden dos membros superiores. A cava inferior, formada polas ilíacas que veñen das pernas, as renais dos riles e a suprahepática do fígado. Seno coronario, recolle o sangue do propio corazón. Na aurícula esquerda desembocan as catro veas pulmonares que traen sangue osixenada dende os pulmóns. 1.2.3. Capilares.

A parede capilar está formada por unha soa capa de células endoteliais, o que permite o intercambio de substancias entre o sangue e os tecidos. 1.2.4. Presión sanguínea. Constitúe un dos principais signos vitais. A presión do sangue diminúe a medida que o sangue se move a través de arterias, arteriolas, capilares, vénulas e veas; o termo presión sanguínea xeralmente se refire á presión arterial, é dicir, a presión nas arterias máis grandes, as arterias que forman os vasos sanguíneos que toman o sangue que sae desde o corazón.

Causas de presión sanguínea alta As persoas con historial familiar de presión sanguínea alta, infarto ou enfermidade cardíaca teñen máis posibilidades de ter presión sanguínea alta. A diabetes e as enfermidades renais tamén incrementan o risco. A presión sanguínea pode aumentar pola dieta e o estilo de vida. Ter sobrepeso a incrementa, así como levar unha dieta rica en graxas e beber demasiado alcohol. Os fumadores, as persoas que consumen moito sal, e aquelas que non fan exercicio regularmente tamén teñen máis posibilidades de padecer tensión alta.

A presión arterial mide a forza que se aplica ás paredes arteriais Os capilares son os vasos sanguíneos de menor diámetro, microscópicos entre as arterias e as veas. A presión sanguínea ou presión arterial é a forza que fai o sangue que circula sobre as paredes dos vasos sanguíneos. Actividades 8. Cales son as cavidades do corazón? Cales son os movementos do corazón? 9. A que se debe o ruído do corazón? 10. Colorea o corazón da páxina 3: de vermello a metade con sangue osixenada e de azul a metade con sangue pobre e osíxeno.

3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 9 1.3.Circulación Nalgunhas cardiopatías conxénitas persiste unha comunicación entre as dúas metades do corazón, con a conseguinte mestura de sangue rica e pobre en osíxeno, ao non pecharse completamente o tabique interventricular durante o desenvolvemento fetal. Á esquerda podes ver unha boa imaxe que te dará unha visión global do Aparato Circulatorio, con as arterias e veas máis importantes e o sentido da circulación sanguínea. Recorda que, por definición, as arterias "saen do corazón" e as veas "entran ao corazón", independentemente do que leven sangue rico en osíxeno (cor vermello no debuxo) ou pobre en osíxeno (cor azul).

Así, por exemplo, a gran arteria aorta e as súas ramificacións levan sangue rico en osíxeno (cor vermello), mentres que a arteria pulmonar leva sangue pobre en osíxeno (cor azul). Hai dous grandes circuítos : Circulación maior ou sistémica: empeza na aorta e leva sangue osixenado a todas as células do corpo. Circulación menor ou pulmonar: empeza na arteria pulmonar e leva sangue pobre en osíxeno aos pulmóns para ser osixenado. A circulación nos humanos é pechada (o sangue nunca sae dos vasos), dobre (o sangre pasa dúas veces polo corazón nunha volta completa) e completa (o sangue pobre en osíxeno nunca se mestura con o sangue rico en osíxeno). Actividades 11.

Ordena as seguintes estruturas segundo son recorridas polo sangue ao seu paso polo corazón: aurículas, veas, arterias, ventrículos. 12. Durante a sístole ventricular, como están as válvulas mitral e tricúspide, abertas ou pechadas? 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 10 1.4.O sangue 1.4.1. Composición do sangue Está composto por: O plasma sanguíneo é a parte líquida. Conten auga e substancias orgánicas e inorgánicas (sales minerais) disolvidas. É salgado, de cor amarelento e nel flotan os demais compoñentes do sangue, tamén leva os nutrientes e as substancias de refugallo recollidas das células.

Tres tipos de células sanguíneas: glóbulos vermellos, glóbulos brancos e plaquetas. Unha gota de sangue conten aproximadamente uns 5 millóns de glóbulos vermellos, de 5.000 a 10.000 glóbulos brancos e arredor de 250.000 plaquetas. Os glóbulos vermellos, tamén denominados eritrocitos ou hematíes. Teñen forma de disco bicóncavo e son tan pequenos que en cada milímetro cúbico hai de catro a cinco millóns, miden unhas sete micras de diámetro. Non teñen núcleo. Os hematíes teñen un pigmento vermello chamado hemoglobina (proteína que ten un átomo de ferro no centro) que lles sirve para transportar o osíxeno ata as células.

Unha insuficiente fabricación de hemoglobina ou de glóbulos vermellos por parte do organismo, da lugar a unha anemia. O sangue é un tecido líquido. Glóbulos vermellos Se encargan da distribución do osíxeno (O2). Actividades 13. Que diferencia hai entre arterias e veas? 14. Existe algunha arteria que non leve sangue rica en osíxeno? ……… cal? …………………………. 15. Existe algunha vea que non leve sangue pobre en osíxeno? ……….. cal? …………………………. 16. Cales son os vasos sanguíneos de menor diámetro? Cal é a súa función? 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 11 Os glóbulos brancos ou leucocitos. Teñen unha destacada función no Sistema Inmunolóxico.

Son maiores que os hematíes, pero menos numerosos (uns sete mil por milímetro cúbico), son células que se trasladan, saen dos capilares e se dedican a destruír os microbios e as células mortas que encontran polo organismo. Tamén producen anticorpos que neutralizan os microbios que producen as enfermidades infecciosas. As plaquetas ou trombocitos. Son fragmentos de células, moi pequenos. Ao coagular o sangue, se tapan as feridas e se evitan hemorraxias. Glóbulos brancos Efectúan traballos de limpeza (fagocitos) e defensa (linfocitos). Plaquetas Interveñen na coagulación do sangue Actividades 18. Como é a circulación no ser humano? Que dous tipos de circulación hai? 19.

Completa os espazos baleiros co nome do tipo de vaso polo que circula o sangue dende que sae do corazón ata que volve a el? Corazón …………………. ……………. …………. Corazón 20. Describe o traxecto que fai una gota de sangue dende que sae do corazón ata que volve a el. 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 12 1.4.2. Funcións do sangue O sangue ademais… Axuda a manter o corpo a unha temperatura adecuada. Transporta hormonas ás células do organismo. Leva anticorpos para combater as infeccións. Contén factores de coagulación para favorecer a coagulación do sangue e a cicatrización dos tecidos do corpo. 1.4.3.

Órganos hematopoiéticos Estes órganos son : Miolo óseo vermello, orixina todas as células sanguíneas. o Os glóbulos brancos se forman a partir de unhas células chamadas mieloblastos. o Os glóbulos vermellos se forman a partir dos eritroblastos, e o As plaquetas se forman a partir dos megacariocitos. Ganglios, bazo e timo onde se forman e maduran linfocitos. O sangue transporta o osíxeno dende os pulmóns e os nutrientes dende o aparato dixestivo ás células do organismo. Tamén leva o dióxido de carbono ata os pulmóns, e todos os refugallos que as células producen no seu metabolismo ata os riles que filtran e limpan o sangue. Son órganos onde se forman células sanguíneas. Actividades 21.

Que é o sangue? De que está composto? 22. Fai un esquema con os distintos tipos de células sanguíneas indicando a función de cada unha delas. 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 13 AMPLÍA: GRUPOS SANGUÍNEOS O grupo sanguíneo é unha clasificación do sangue de acordo á presencia ou non na superficie dos glóbulos vermellos de distintos tipos de antíxenos e no soro do sangue. As dúas clasificacións máis importantes para describir grupos sanguíneos en humanos son o sistema ABO e o factor RH. Hai 4 grupos sanguíneos diferentes: A, B, AB e O.

Como se ve na imaxe, as persoas do grupo A posúen glóbulos vermellos en cuxa superficie está o antíxeno A, as do grupo B teñen o antíxeno B, as do grupo AB, teñen os dous antíxenos e as do grupo O non posúen ningún destes dous antíxenos. Como o miolo óseo vermello produce células sanguíneas constantemente, o organismo pode repoñer o sangue que escapa a través dunha ferida pequena. Pero cando se perde moito sangue a través de feridas grandes, este debe repoñerse por medio dunha transfusión de sangue (sangue doada por outra persoa). Para poder realizar unha transfusión de sangue, é necesario que os grupos sanguíneos do doante e o receptor sexan compatibles.

As persoas do grupo sanguíneo O- se denominan doantes universais, porque poden doar sangue a calquera, pero so poden recibir transfusións de outras persoas do grupo sanguíneo O-. As persoas do grupo AB+ se denominan receptores universais porque poden recibir sangue de calquera, pero doar so aos do seu mesmo grupo. 2. APARATO CIRCULATORIO LINFÁTICO 2.1.Medio interno O medio interno está formado por tres líquidos: O sangue A linfa O plasma intersticial Con este plasma é con o que se establece o intercambio de substancias con o sangue dos capilares sanguíneos. O sistema linfático recolle o exceso de plasma intersticial e o devolve ao torrente sanguíneo mantendo así o equilibrio homeostático.

O aparato circulatorio linfático é un sistema vascular cuxas funcións son: Manter o equilibrio líquido do medio interno (recolle o exceso de plasma intersticial) Participa na defensa do organismo (linfocitos) Recolle os produtos da dixestión das graxas no intestino delgado (vasos quilíferos). O plasma intersticial é o líquido que rodea ás células nos tecidos. 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 14 2.2.Elementos do Sistema linfático VASOS LINFÁTICOS: teñen unha estrutura semellante á das veas, pero presentan máis válvulas, o que lles da un aspecto arrosariado. Son: Capilares linfáticos: Vasos cegos moi finos que recorren todo o corpo e recollen o líquido intersticial.

Veas linfáticas: Vasos parecidos ás veas que se forman da unión dos capilares linfáticos. Desembocan no aparato circulatorio sanguíneos. No seu interior teñen válvulas que impiden o retroceso da linfa. Presentan moitas máis válvulas que as veas, por iso teñen forma de rosario. Os vasos máis grosos se denominan troncos e colectores. GANGLIOS LINFÁTICOS: masas ovaladas onde se eliminan as substancias estrañas e os microorganismos. Almacenan macrófagos (un tipo de glóbulos brancos que fagocitan microorganismos e substancias estrañas). Tamén producen linfocitos. Abundan nas axilas, virillas, pescozo, etc. Cando temos unha infección, se inflaman.

ÓRGANOS LINFÁTICOS: son as amígdalas, o bazo e o timo. As amígdalas farínxeas (vexetacións ou adenoides) e palatinas (anxinas ou simplemente amígdalas) producen linfocitos. O bazo é un órgano duns 5 cm de diámetro situado debaixo do diafragma, próximo ao estómago. Ten unha dobre función, unha parte está chea de sangue (reserva de ata 350 ml) e a outra produce linfocitos B. O timo é un órgano situado diante da traquea no que se producen os linfocitos T. LINFA é un líquido incoloro formado por plasma sanguíneo e por glóbulos brancos (non presentan glóbulos vermellos nin plaquetas),. En realidade é a parte do sangue que se escapa ou sobra dos capilares sanguíneos ao ser estes porosos.

A linfa so circula nunha dirección e avanza polas contraccións dos vasos linfáticos, a compresión dos músculos esqueléticos, os movementos respiratorios e a acción da gravidade. As válvulas impiden o retroceso da linfa dentro dos vasos. Actividades 23. Cales son as función do sistema linfático? 24. Cales son as función do bazo? 25. En que zonas do corpo podemos encontrar a maioría dos ganglios linfáticos? 26. Cal é a diferencia entre sangue e linfa? Que teñen en común? 27. Dosa nutrientes orgánicos, cales transporta a linfa? Onde os recolle? 28. O sangue circula polo bombeo do corazón, como o fai a linfa? 29. Define plasma intersticial? E o mesmo que medio interno? 30.

Cales son os líquidos do medio interno e onde se localizan? 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 15 3. ENFERMIDADES DO APARATO CIRCULATORIO VARICES As veas varicosas están dilatadas (ampliadas de lonxitude) e retorcidas, visibles na superficie da pel, polo que o sangue que regresa ao corazón ten dificultade para pasar. Aparecer xeralmente nas pernas, aínda que tamén poden desenvolverse noutras partes do corpo como o esófago (varices esofáxicas) ou na rexión anal (hemorroides). Ocorren cando non se pechan ben as válvulas que teñen as veas, que como sabemos, conduce o sangue no seu camiño o corazón e impide o retroceso desta.

As varices teñen un carácter xenético; isto é, unha persoa é máis propensa a padecelas se algún familiar directo as sofre, aínda que hai máis causas que favorecen o desenvolvemento de varices como son a obesidade, estilo de vida sedentario ou estar moito tempo de pé. As varices son principalmente un 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 16 problema estético, aínda que os casos máis graves pode levar a complicacións como úlceras na pel que cobren as veas enfermas ou a aparición dunha trombose. Entre os tratamentos máis coñecidos para tratar as varices están a cirurxía e o láser.

ARTERISCLEROSE A arteriosclerose é un endurecemento das arterias que normalmente provoca un estreitamento que dificulta ou impide o paso do sangue pola arteria afectada. Este endurecemento é frecuentemente causado pola acumulación de graxa ou colesterol nas arterias. A consecuencia máis importante da arteriosclerose é a morte dos tecidos aos que non chega sangue a través da arteria bloqueada. Se ese tecido é o cerebro ou o corazón, pode provocar a morte. Para corrixir o estreitamento das arterias se usa unha técnica que consiste en implantar un stent, que é un dispositivo que se coloca na arteria afectada e que fai forza para evitar que se peche.

INFARCION DO MICARDIO Un infarto de miocardio é a morte de parte ou de todo o tecido muscular cardíaco. Esta enfermidade xeralmente ocorre cando as arterias coronarias quedan bloqueadas, impedindo que o corazón reciba o sangue que debe proporcionarlle os nutrientes e osíxeno. 4. APARATO EXCRETOR A excreción é a eliminación dos residuos tóxicos producidos polas células do noso corpo. Os órganos excretores do noso corpo son: Os pulmóns xa que eliminan un residuo tóxico, o CO2 (dióxido de carbono) O fígado, que elimina refugos pola bile. As glándulas sudoríparas, que eliminan refugos pola suor Os riles. Os principais órganos excretores son os riles.

Os riles producen a urina, o principal líquido de refugo do corpo. O sangue leva as sustancias residuais do metabolismo das células aos riles e estes as concentran e as disolven en auga, ata formar a urina. 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 17 4.1. Anatomía e histoloxía do aparato urinario Anatomía do aparato urinario O aparato urinario está formado por: Os riles As vías urinarias: uréteres e uretra Os riles están situados a ambos lados da columna vertebral, na zona lumbar e están rodeados de tecido adiposo, a cápsula adiposa renal. Teñen forma de feixón, e presentan un oco por onde entran e saen os vasos sanguíneos e o uréter.

O uréter é un tubo que leva a urina ata a vexiga. Na parte anterior sitúase a vea renal que recolle o sangue do ril para levala ao corazón, e na parte posterior, a arteria renal que leva o sangue cara aos riles. Só hai unha diferenza entre o aparato urinario feminino e o masculino: a uretra masculina é un pouco máis longa e é ao mesmo tempo un tracto urinario e un tracto xenital.

En contraste, a uretra feminina é unha canle exclusivamente urinaria, sendo independente dos condutos xenitais 4.2.Histoloxía dos riles No interior do ril se distinguen dúas zonas: A codia renal, situada na periferia O miolo renal, a máis interna A urina se produce na codia e o miolo renais, e é transportada cara a pelve renal. A unidade estrutural e funcional do ril é o nefrón, composto por: A cápsula de Bowman, que envolve a unha boliña de capilares sanguíneos chamada glomérulo. Os túbulos renais 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 18 4.3.Fisioloxía renal A función dos riles é a elaboración de urina.

A urina se forma nos glomérulos e túbulos renais, e é conducida á pelve renal polos túbulos colectores. Os glomérulos funcionan como simples filtros a través dos que pasan a auga, as sales e os produtos de refugallo do sangue, cara os espazos da cápsula de Bowman (filtración glomerular) e dende alí cara os túbulos renais. A maior parte da auga e das sales son reabsorbidas dende os túbulos (reabsorción tubular), e o resto é excretada como urina. A cantidade normal de urina eliminada en 24 horas é de 1,4 litros aproximadamente, aínda que pode variar en función da inxesta de líquidos e das perdas por vómitos ou a través da pel pola sudoración.

A urina pasa polos uréteres ata a vexiga, onde se almacena ata a micción (ouriñar). Despois de almacenarse na vexiga a urina pasa por un conduto denominado uretra ata o exterior do organismo. A saída da urina se produce pola relaxación involuntaria dun músculo: o esfínter vesical que se localiza entre a vexiga e a uretra, e tamén pola apertura voluntaria dun esfínter na uretra. Os riles tamén son importantes para manter o balance de líquidos e os niveis de sal. Cando algún trastorno altera estes equilibrios o ril responde eliminando máis ou menos auga e sal.

O ril axuda a manter a tensión arterial normal; para elo, segrega a hormona renina e elabora unha hormona que estimula a produción de glóbulos vermellos, a eritropoietina (véxase Sistema Endócrino). 3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 19 4.4. Enfermidades do Aparato Urinario Aos nenos pequenos, antes de aprender a controlar o esfínter urinario, se lles escapa a urina en canto se enche a vexiga. Moitos nenos maiores e adultos padecen un trastorno denominado enurese, no que o afectado non pode controlar o esfínter urinario. Nos anciás certos tipos de dexeneración do sistema nervioso provocan incontinencia urinaria.

A incapacidade para eliminar a urina almacenada pode deberse a un espasmo do esfínter urinario, ao bloqueo do esfínter por un cálculo, a unha hipertrofia da próstata en homes ou a unha perda do tono muscular na vexiga despois dun shock ou intervención cirúrxica. A retención de urina pode orixinarse tamén por unha lesión nerviosa onde a cordón espiñal resulte afectada ou unha esclerose múltiple. A nefrite, ou inflamación d ril, é unha das enfermidades renais máis frecuentes. As súas características principais son a presencia na urina de albúmina (unha proteína), hematíes ou leucocitos. Con frecuencia se produce por unha infección.

3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 20 Os cálculos renais, ou pedras no ril, se poden formar neste ou na pelve renal por depósitos de cristais presentes na urina. A maioría deles son cristais de oxalato de calcio. A infección ou unha obstrución, poden desempeñar un importante papel na súa formación. Noutros casos aparecen cando o nivel de ácido úrico no sangue é demasiado alto (véxase Gota), a miúdo debido a unha dieta inadecuada e un consumo excesivo de alcohol. A inxesta excesiva de calcio na dieta, xunto con un aporte escaso de líquidos, poden favorecer tamén a aparición de cálculos. Sen embargo, na maioría dos casos a causa é descoñecida.

Os cálculos poden producir hemorraxia, infección secundaria ou obstrución. Cando o seu tamaño é pequeno, tenden a descender polo uréter cara a vexiga asociados con unha dor moi intensa (cólico nefrítico). Unha vez que o cálculo alcanza a vexiga, é posible que sexa expulsado pola urina de forma inadvertida, desaparecendo a dor. Se o cálculo é demasiado grande para ser expulsado, é necesario recorrer á cirurxía ou á litotricia, para desintegrar os cálculos. A uremia é a intoxicación producida pola acumulación no sangue dos produtos de refugallo que adoitan ser eliminados polo ril. Aparece na fase final das enfermidades crónicas do ril.

O prognostico é negativo, sen embargo, a diálise periódica, cuxo obxectivo é eliminar do sangue os produtos de refugo e toxinas, e a xeneralización dos transplantes de ril supuxeron un grande avance para estes pacientes. Actividades 31. Que órganos teñen función excretora no noso organismo? 32. Cales son as substancias máis abundantes que son expulsadas polas nosas células como refugos do metabolismo? 33. Os uréteres son dous tubos que van do ___________________ ata a ___________________ 34. Os riles están formados por millóns de unas estruturas microscópicas chamadas __________ 35. Que é a urina? Que é a micción? 36. Hai urea na suor? 37. Que ocorre cando os riles non funcionan?

3º ESO Bioloxía e Xeoloxía Tema 4 Lucinaide Fernández Rego 21 Actividades finais 1. Sitúa no circuíto do sangue as seguintes letras que indican cada momento do percorrido: a. Entrada á aurícula esquerda pola vea pulmonar. b. Entrada á aurícula dereita polas veas cavas. c. Saída do ventrículo dereito cara as arterias pulmonares. d. Paso polos pulmóns. e. Saída do ventrículo esquerdo cara a arteria aorta. f. Paso polo resto do corpo. 2.Marca, con dúas cores diferentes, a circulación pulmonar e a circulación sistémica. Di cal é a circulación co percorrido máis longo. 3. Describe o traxecto que fai unha gota de sangue dende que sae do ventrículo esquerdo ata que volve a el. 4.

Identifica sobre esta micrografía de sangue humana os distintos compoñentes celulares. 5. Pon nomes as partes sinaladas: