Índice · 5
01Marc conceptual de la recerca de sensacions
L'estudi de la personalitat des d'una perspectiva biològica parteix de la hipòtesi que les diferències individuals estables en el comportament, l'afecte i la cognició tenen un substrat neurobiològic subjacent. Dins d'aquest paradigma, la recerca de sensacions i la reactivitat psicofisiològica constitueixen eixos centrals per entendre per quina raó determinats perfils mostren una inclinació accentuada cap a conductes d'alt risc, com ara el consum abusiu de substàncies psicoactives en contextos d'oci.
1. El constructe de la recerca de sensacions: definició i fonaments
La formulació teòrica contemporània de la cerca d'estimulació prové dels treballs de Marvin Zuckerman (1994), qui va conceptualitzar aquest tret a partir de la necessitat psicobiològica d'experimentar nivells òptims d'activació. Zuckerman va definir formalment aquest tret de la següent manera:
«Un tret definit per la recerca de sensacions i experiències variades, noves, complexes i intenses, i la voluntat de prendre riscos físics, socials, legals i financers per tal de viure aquestes experiències» (Zuckerman, 1994, p. 27).
Lluny de limitar-se a la mera temeritat, el tret reflecteix una modulació biològica del llindar sensorial. Les persones amb una puntuació alta en aquest factor requereixen una quantitat o intensitat superior d'estímuls ambientals per assolir un nivell d'alerta o activació que percebin com a agradable. La manifestació conductual d'aquesta tendència abasta des d'activitats esportives d'aventura fins a l'experimentació amb substàncies psicoactives, conductes que s'inicien i consoliden amb freqüència durant l'adolescència i la joventut universitària (Pederson, Clausen i Lavik, 1989).
Per avaluar formalment aquest constructe s'empren instruments específics com l'Escala de Cerca de Sensacions (SSS) i les seves dimensions associades —desinhibició (DIS), cerca d'experiències (ES), cerca d'emocions i aventura (TAS) i susceptibilitat a l'avorriment (BS)— (vegeu «Fonaments teòrics i mètode — Disseny ecològic i instruments d'avaluació»).
2. Models explicatius del consum de substàncies i marc biològic comparatiu
El consum de substàncies s'ha interpretat des de diferents perspectives teòriques, sovint complementàries, que convé diferenciar amb precisió conceptual:
| Model teòric | Mecanisme principal | Funció del consum de substàncies | Paper atribuït a la personalitat |
|---|---|---|---|
| Teoria de la reducció de la tensió | Regulació emocional negativa (reforç negatiu). | Disminuir l'ansietat, l'estrès o el malestar afectiu. | Trets vinculats al neuroticisme o l'afectivitat negativa. |
| Models biològics d'arousal i cerca de sensacions | Regulació de l'activació cortical i sensibilitat a la recompensa (reforç positiu). | Augmentar l'activació psicofisiològica i obtenir plaer intens. | Trets com la cerca de sensacions, impulsivitat i extraversió. |
| Models d'aprenentatge social | Modelatge vicari, normes percebudes i expectatives d'eficàcia. | Integració en el grup d'iguals i adaptació al rol social. | Interacció entre medi ambient, expectatives cognitives i trets individuals. |
En canvi, els models biològics contemporanis interpreten la cerca de sensacions a través de dos grans marcs psicobiològics:
- Model de l'arousal cortical i el SARA de Hans Eysenck: Eysenck postulava que el Sistema Activador Reticular Ascendent (SARA) determina el nivell basal d'arousal de l'escorça cerebral. Els individus extravertits, posseïdors d'un arousal cortical basal baix, busquen activament estimulació externa per assolir el seu nivell òptim de funcionament (hipoactivació que connecta directament amb la necessitat de sensacions noves de Zuckerman).
- Model de la sensibilitat al reforç de Jeffrey Gray: Gray va proposar l'existència de dos sistemes neuroconductuals fonamentals: el Sistema d'Aproximació Conductual (SAC o BAS, en anglès), mediatitzat per vies dopaminèrgiques mesolímbiques i sensible als senyals de recompensa i alleujament del càstig; i el Sistema d'Inhibició Conductual (SIC o BIS), mediatitzat per l'eix septohipocàmpic i sensible a senyals de càstig i novetat aversiva. En el consumidor d'alt risc, un SAC hiperactiu promou una forta motivació d'aproximació i incentiu cap a les sensacions intenses.
La relació etiològica entre la vulnerabilitat a l'abús d'alcohol i un conjunt articulat de trets disposicionals —que inclouen el neuroticisme, l'afectivitat negativa, la impulsivitat, la desinhibició i la sociabilitat o extraversió— ha quedat sòlidament establerta en la literatura mèdica i psicològica (Sher, Trull, Bartholow i Vieth, 1999).
3. Consum episòdic excessiu d'alcohol i distorsió cognitiva
En el col·lectiu universitari, els patrons de consum s'han transformat dràsticament. Mentre que les dades de consum normatiu assenyalen que la ingesta mitjana se situa a l'entorn d'unes cinc begudes estàndard per setmana (on una unitat estàndard equival a 14 cl de vi o a 34 cl de cervesa; Kuo, Wechsler, Greenberg i Lee, 2003), paral·lelament s'ha consolidat una pràctica d'elevada morbiditat coneguda com a consum episòdic excessiu.
L'aparició de trobades recreatives basades en fórmules de barra lliure (open bar) o accés a preus molt baixos incrementa directament les taxes d'intoxicació severa (Kuo et al., 2003). Aquest consum massiu comporta no només efectes orgànics immediats i a mitjà termini —com dany hepàtic i alteracions neuropsicològiques (Delin i Lee, 1992)—, sinó també una marcada desconnexió entre els principis valoratius de l'individu i la seva conducta real.
La intoxicació etílica redueix la capacitat de modulació inhibitoria i altera de manera significativa el processament de la informació:
- Falsa sensació d'invulnerabilitat i conducció temerària: Els individus sota els efectes de l'alcohol perden la valoració realista de la seva incompetència motora i cognitiva, persistint en la creença errònia que conserven aptituds òptimes per conduir (MacDonald, Zanna i Fong, 2000). Aquesta dissociació explica per què els bevedors episòdics compulsius presenten una taxa exponencialment més alta d'implicació en accidents de trànsit amb víctimes mortals (Voas, Romano, Tippetts i Furr-Holden, 2006).
- Avaluació distorsionada de riscos relacionals i sexuals: Murphy, Monahan i Miller (1998) van demostrar empíricament que les dones en estat d'intoxicació etílica atribuïen un potencial de parella significativament superior a homes percebuts com a atractius però obertament promiscus, passant per alt els indicadors evidents de risc d'infeccions de transmissió sexual o manca de compromís que reconeixien sense vacil·lacions quan es trobaven en estat de sobrietat.
Nombroses investigacions han confirmat una correlació positiva robusta entre la cerca de sensacions i l'abús d'alcohol en joves (Chen, Miller, Grube i Waiters, 2006). Tanmateix, les dades històriques sobre el pes específic de cada faceta han ofert discrepàncies: mentre Douglass i Khavari (1978) van trobar associacions predominants amb la cerca d'experiències (ES), els treballs de Segal, Huba i Singer (1980) van identificar un patró diferencial segons el sexe biològic, on l'abús d'alcohol correlacionava preferentment amb la cerca d'emocions i aventura (TAS) en homes, i amb ES i desinhibició (DIS) en dones.
- 🔥Alta Cerca de SensacionsCerca d'estímuls nous, intensos i variats
- 🧠Baix arousal cortical / SAC actiuCerca d'activació cortical i sensibilitat al reforç
- 🍻Ambient de Barra LliureBaix cost econòmic i gran disponibilitat d'alcohol
- ⚠️Consum Episòdic ExcessiuIngesta massiva de risc en poc temps
- 👓Miopia Alcohòlica i DistorsióSensació d'invulnerabilitat i judici social esbiaixat
- 💥Accidents i Dany OrgànicConducció sota efectes i deteriorament neuropsicològic
4. Distinció conceptual i psicomètrica entre estat i tret
La comprensió de la personalitat exigeix establir una separació rigorosa entre les disposicions generals del comportament i les respostes emocionals reactives:
| Criteri | Tret de personalitat (Disposicional) | Estat emocional (Situacional) |
|---|---|---|
| Definició temporal | Patró latent, estable i durador a través del cicle vital. | Reacció psicofisiològica transitòria, fluctuant i puntual. |
| Dependència contextual | Alta consistència transsituacional (es manifesta en contextos diversos). | Altament dependent de l'estímul desencadenant immediat. |
| Exigència psicomètrica | Requereix una elevada fiabilitat test-retest (estabilitat temporal mesurada). | Exigeix sensibilitat al canvi situacional (la fiabilitat test-retest ha de ser baixa davant de noves circumstàncies). |
| Exemple clínic | Tret d'ansietat o cerca de sensacions (tendència habitual). | Atac de pànic reactiu o estat d'ansietat davant d'un examen imminent. |
Avaluació de l'ansietat amb l'STAI de Spielberger
El model paradigmàtic d'aquesta diferenciació és l'Inventari d'Ansietat Estat-Tret (STAI) desenvolupat per Charles Spielberger. L'instrument consta de dues subescales independents de 20 ítems cadascuna:
- Ansietat-Estat (A-Estat): Avalua com se sent el subjecte en l'instant present («ara mateix»), valorant símptomes com tensió motora, aprensió o hiperactivitat vegetativa mitjançant una escala Likert de 4 punts.
- Ansietat-Tret (A-Tret): Avalua com se sent l'individu de forma habitual («en general»), reflectint la propensió latent a percebre un ampli ventall de situacions com a amenaçadores.
En l'àmbit clínic, un pacient que manifesti valors molt elevats en A-Estat amb una puntuació baixa en A-Tret serà diagnosticat d'una reacció d'estrès agut davant d'un agent ambiental específic, mentre que l'elevació crònica de l'A-Tret indica una vulnerabilitat disposicional que pot predisposar a trastorns d'ansietat generalitzada o conduir a mecanismes desadaptatius de modulació química de l'afecte.
5. Metodologia: del biaix d'autoinforme al disseny ecològic
Gran part de la investigació prèvia sobre drogues ha descansat de forma gairebé exclusiva en qüestionaris d'autoinforme retrospectius. Tanmateix, aquesta metodologia està afectada per distorsions sistemàtiques que comprometen la validesa de les conclusions.
Per superar aquesta limitació, resulta necessari dissenyar estratègies d'avaluació en ambients naturals d'oci (vegeu «Fonaments teòrics i mètode — Disseny ecològic i instruments d'avaluació»). En aquesta línia, l'estudi de camp descrit en aquella secció va avaluar 205 joves (90 homes i 115 dones) en festes reals de barra lliure i va mesurar objectivament la concentració d'alcohol al final de la vetllada per contrastar la relació real entre el tret de personalitat i el consum efectiu.
Resolució
L'opció correcta és a. Endomòrfic.
William Sheldon va establir un model constitucionalista que vinculava l'estructura física (somatotips) amb el caràcter o temperament. La classificació associa:
- Endomòrfic: Predomini de formes arrodonides i desenvolupament visceral. Es relaciona amb el temperament viscerotònic, caracteritzat per la recerca de confort, jovialitat, sociabilitat afectuosa, tarannà pacífic i gust pel benestar corporal.
- Mesomòrfic: Predomini del teixit muscular i ossi. S'associa al temperament somatotònic (enèrgic, competitiu, assertiu i dominant).
- Ectomòrfic: Predomini de la fragilitat i linealitat corporal. Es vincula al temperament cerebrotònic (introvertit, inhibit, reflexiu i reservat).
El concepte de biotip «pícnic» pertany a la teoria tipològica anterior d'Ernst Kretschmer, motiu pel qual no correspon a la nomenclatura de Sheldon.
Segons la teoria biològica de Jeffrey Gray sobre la sensibilitat al reforç, analitza quina reacció mostraria un individu caracteritzat per una forta hiperactivitat del Sistema d'Aproximació Conductual (SAC) quan es troba en un entorn social amb accés obert a estímuls gratificants immediats (com ara una barra lliure de begudes), en comparació amb un subjecte amb alta reactivitat del Sistema d'Inhibició Conductual (SIC).
Passos inicials d'anàlisi:
- Identifica el neurotransmissor i l'objectiu motivacional del SAC davant dels estímuls de recompensa ambiental.
- Identifica la funció de fre i resposta d'alerta pròpia del sistema SIC davant la possibilitat de conseqüències adverses o riscos.
Determina la conducta observable resultant en cadascun dels dos individus en el context d'oci descrit.
Solució model:
1. El SAC està sustentat per les vies dopaminèrgiques mesolímbiques i s'activa davant dels estímuls condicionats de recompensa i alleujament de càstigs. En un subjecte amb hiperactivitat del SAC, l'entorn de barra lliure actua com una col·lecció d'incentius positius que desencadenen conductes d'aproximació accelerada cap a la ingesta per aconseguir la gratificació immediata.
2. El SIC, sustentat en el sistema septohipocàmpic, actua com a fre conductual en detectar senyals de perill, càstig o pèrdua de control. Un individu amb alta reactivitat del SIC mostrarà vacil·lació, aprensió i una actitud defensiva o de contenció, prioritzant l'evitació dels riscos associats a la intoxicació per sobre del plaer de la beguda.
- Marvin Zuckerman defineix la recerca de sensacions com una necessitat psicobiològica de viure experiències noves i intenses, amb predisposició a assumir riscos.
- La teoria de la reducció de la tensió planteja un reforç negatiu (calmar ansietat), mentre que els models biològics d'arousal i el SAC de Gray expliquen el consum per incentiu i reforç positiu.
- El consum episòdic excessiu es defineix com la ingesta de begudes estàndard en homes o en dones en una mateixa sessió.
- L'estat emocional és una reacció transitòria i situacional; el tret de personalitat és una tendència latent, estable i amb alta fiabilitat test-retest.
- Els qüestionaris convencionals d'alcohol pateixen el biaix de desitjabilitat social, fent necessaris els dissenys de mesura objectiva en contexts ecològics reals.
Quina diferència psicomètrica bàsica separa l'escala d'A-Estat de la d'A-Tret a l'STAI de Spielberger?
Quins valors llindar defineixen el consum episòdic excessiu d'alcohol per a homes i dones?
Com explica el model de Gray la conducta del buscador de sensacions intens?
02Disseny ecològic i instruments d'avaluació
L'avaluació rigorosa de la personalitat i de la seva manifestació conductual requereix dissenys que superin l'artificiositat del laboratori sense renunciar a la precisió mètrica. En l'àmbit de l'estudi de les addiccions i les conductes de consum, la recerca contemporània combina qüestionaris psicomètrics d'avaluació de trets amb procediments ecològics i mesures objectives preses en el context natural on tenen lloc els comportaments.
lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod te
r adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostr
or incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat
na aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolo
s nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitat
s nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet conse
quat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliq
ctetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea
tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud
e magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut e
m quis nostrud exercitation ullamco lab
aboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commod
consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ips
consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut
usmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ips
dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor i
veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua
mco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum
Con una cuenta gratis desbloqueas más secciones de estos apuntes y su juego de repaso.
- na aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing
- s nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempo
- s nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostru
- quat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam
- ctetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor si
03Resultats correlacionals i models predictius
L'anàlisi científica de la personalitat i de la seva influència sobre la conducta requereix una metodologia quantitativa rigorosa capaç de connectar els constructes teòrics amb indicadors empírics contrastables. En l'estudi del consum episòdic en contextos naturals, l'avaluació psicomètrica i els procediments d'estimació estadística permeten analitzar tant la consistència de les eines de mesura com la capacitat predictiva dels trets disposicionals sobre els patrons reals d'ingesta.
lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempo
r adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo c
or incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea c
na aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip
s nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore
s nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea
quat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad mi
ctetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod te
tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco
e magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exe
m quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercit
aboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco lab
consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipisc
consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamc
usmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut
dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consec
veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud e
mco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet con
modo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam qui
amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna
do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud ex
e et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis no
inim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lore
ullamco laboris nisi ut aliq
- na aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consec
- s nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididun
- s nisi ut aliquip ex ea commodo consequat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam q
- quat lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nis
- ctetur adipiscing elit sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua ut enim ad minim veniam quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut a
Estos apuntes pueden contener errores u omisiones. Son un material de apoyo y no sustituyen al temario oficial ni al profesorado: contrasta la información importante. Más información
