Os Desafíos Demográficos Mundiais e Europeos

Y 5 flashcards y 10 preguntas más en el documento.

Texto del documento

Xeografía e Historia 2º ESO 1 UNIDADE 1: Os desafíos demográficos 1 .- A poboación mundial «O tamaño sen precedentes da nosa poboación é un éxito da humanidade: as persoas teñen vidas máis longas e saudables. Mais non todos se beneficiaron con ese adianto nin coa máis alta calidade de vida que entraña. Persisten grandes disparidades entre países e dentro dun mesmo país. Tamén hai disparidades en canto aos dereitos e oportunidades de que dispoñen homes e mulleres, nenas e nenos. É máis importante que nunca marcar un sendeiro de desenvolvemento que reduza a desigualdade». ONU. Estado da Poboación Mundial, 2011.

1.1.- A evolución da poboación mundial No ano 2011 a poboación mundial acadou os 7000 millóns de habitantes. Ao iniciarse o ano 2020 estaba a piques de superar os 7800 millóns. Para o ano 2024 espérase que sobrepase os 8000 millóns. Cada segundo morren dúas persoas, mais son catro os bebés que nacen. Ao ritmo actual, a poboación mundial duplicaríase cada 50 anos. A realidade é que até o século XVIII a poboación medraba moi lentamente. Non era raro que as familias tivesen seis ou sete fillos, ou incluso máis de dez. Porén, pouco máis da metade dos nenos chegaban aos quince anos de vida. Desta maneira, a elevada mortalidade compensaba a natalidade.

Nos séculos XVIII e XIX o crecemento da poboación comezou a acelerarse. Os inicios da industrialización e os primeiros avances sanitarios –as vacinas, o control das Xeografía e Historia 2º ESO 2 pestes, etc.– reduciron a mortalidade. Neses dous séculos, a poboación case se multiplicou por tres: pasou de 600 a máis de 1600 millóns. Durante o século XX produciuse a explosión demográfica: a poboación multiplicouse por catro neses cen anos. Foi entón cando moitos expertos comezaron a falar de que o noso mundo podería ter un problema de superpoboación. Que sucederá no futuro? O crecemento estase desacelerando desde 1990.

Nos países do Primeiro Mundo hai xa máis de cincuenta anos que as familias son moi reducidas: a maioría delas teñen como moito un ou dous fillos, e cada vez son máis os países que mostran este tipo de comportamentos. A ONU prevé que a finais do século XXI haberá poucos máis nacementos que mortes. Para entón, espérase que a poboación se estanque arredor dos 11 000 millóns de persoas. Na actualidade, seis de cada dez persoas viven en Asia, o continente máis poboado Só unha de cada cinco persoas vive en países do primeiro mundo. O terceiro mundo non só está máis poboado, senón que se prevé que manteña altos niveis de crecemento da poboación até, polo menos, mediados de século.

Segundo os cálculos da ONU, África podería chegar aos 4000 millóns de habitantes contra o ano 2100. Asia, pola súa banda, moderaría o seu crecemento para ficar nuns 5500 millóns. Xeografía e Historia 2º ESO 3 1.- Contesta as seguintes cuestións: - Que quere decir o termo "explosión demográfica" - Por que a superpoboación é un problema? - Cal é actualemente o continente máis poboado? - Viven máis persoias no primeiro mundo ou no terceiro mundo? 2.- Abre o cronómetro da poboación mundial e anota no teu caderno a poboación total do mundo que rexistre, xunto coa data. Cando remates a unidade volverás facer o mesmo e verás canto aumentou a cifra.

Link cronómetro: https://www.worldometers.info/world-population/ 1.2.- A distribución da poboación mundial A pesar do crecemento que a poboación mundial rexistrou nos últimos douscentos cincuenta anos, na Terra seguen a predominar os espazos deshabitados. Coa industrialización, as cidades absorberon a explosión demográfica do século XX; de feito, máis da metade da poboación mundial vive en espazos urbanos, mentres amplos espazos do planeta continúan baleiros. A densidade de poboación é maior no denominado primeiro mundo.

Agora ben, como xa citamos, no mundo predominan os espazos despoboados: Xeografía e Historia 2º ESO 4 Todas as áreas situadas en latitudes polares (Alaska, o norte de Canadá, Groenlandia, Siberia) teñen densidades de poboación inferiores a 1 hab/km2. No caso da Antártida, non houbo nunca poboación permanente: na actualidade uns poucos miles de científicos traballan en proxectos de investigación nese continente. Nas latitudes tropicais, con desertos como o do Sahara ou o do Kalahari, as densidades non son moito maiores.

As causas de esta desigual distribución son as seguintes: Nos países desenvolvidos, a alta densidade de poboación explícase polas boas condicións sanitarias e educativas, e, sobre todo, pola demanda de traballadores en empresas que ofrecen unhas boas condicións laborais. Nos países subdesenvolvidos, a alta densidade de certas áreas relaciónase cunha elevada natalidade e áreas rurais moi pobres: a poboación trasládase en masa ás cidades para ver de mellorar a súa situación económica. Nas latitudes polares, as baixas temperaturas explican porque apenas contan con poboación; ademais, o desenvolvemento da agricultura é imposible nestas áreas.

Nos desertos é a falta de auga a que imposibilita a agricultura e polo tanto o desenvolvemento. Nas selvas ecuatoriais, o exceso de chuvia e humidade estraga os solos e os cultivos. Nas zonas montañosas, as dificultades para o transporte entorpecen o comercio e empobrecen os seus habitantes. Xeografía e Historia 2º ESO 5 3.- Completa o seguinte texto: 2.- A poboación europea, española e galega 2.1.- A evolución da poboación europea, española e galega Nas últimas décadas a maior parte do crecemento da poboación mundial correspondeu aos países en vías de desenvolvemento e subdesenvolvidos. Neles viven case 6000 millóns de persoas.

No primeiro mundo os nacementos e as mortes aproximáronse tanto que a poboación apenas medraría se non fose pola inmigración procedente dos países máis pobres. Xeografía e Historia 2º ESO 6 A poboación de Europa creceu con forza desde mediados do século XVIII, a finais do XIX había en Europa uns 300 millóns de habitantes. Para 1970 a cifra duplicárase, pero a partir de entón o crecemento da poboación comezaría a se facer máis lento. España seguiu unha evolución parecida á de Europa e duplicou a súa poboación entre mediados do século XVIII e 1900. Porén, daquela a poboación estancouse: só a chegada de inmigrantes desde 1995 conseguiu incrementar a poboación de España.

4.- Realiza un eixe da evolución da poboación europea, española e galega. 2.2. - A distribución da poboación europea, española e galega Europa ten unha densidade de poboación moi alta: 70 hab/km2. Na Europa central e occidental as cifras son aínda moito maiores. Nesta zona están as grandes cidades do continente, que son verdadeiros centros da economía mundial. A poboación descende a medida que nos afastamos do centro do continente, en especial nas zonas árticas ou interiores. Xeografía e Historia 2º ESO 7 A densidade de poboación en España é algo maior que no conxunto do continente europeo: 92 hab/km2.

A poboación concéntrase nas áreas costeiras, onde as actividades turísticas e comerciais xeran moitos postos de traballo. No interior, só a comunidade autónoma de Madrid presenta unha forte densidade de poboación. Madrid é a sede do goberno e das grandes multinacionais españolas e estranxeiras que operan no país. En Galicia a densidade de poboación é semellante á media española. A distribución da poboación presenta os mesmos problemas: a área costeira ten densidades elevadas, mentres as áreas interiores ameazan con ficar despoboadas. A poboación galega concéntrase na costa atlántica, en especial na liña que une Ferrol e Tui.

A poboación descende a medida que nos afastamos desta liña, en especial na zona montañosa que separa Galicia da Meseta. En Galicia, o crecemento da poboación xa era moi forte desde o século XVII. A mediados do século XVIII estaba moi por enriba do millón de habitantes, pero a emigración freou o crecemento demográfico galego. Os dous millóns de habitantes non se superaron ate 1900. Desde finais dos anos setenta, a poboación galega estancouse en pouco máis de 2 750 000 habitantes. Xeografía e Historia 2º ESO 8 5.- Observa o mapa de España do apartado 2.2 e responde as cuestións: -Onde se dan as maiores e menores densidades de poboación en España? Explica as causas de esta desigual distribución.

-Como é a densidade de poboación da túa provincia? Cales son as causas da súa alta/ baixa densidade? 3.- As políticas de poboación en Europa, España e Galicia Un dos principais problemas demográficos de Europa é que a taxa de natalidade está moi por debaixo dos niveis de reemprazamento demográfico. Europa podería perder ducias de millóns de persoas en idade laboral nos próximos anos. Esta situación combínase cun alto índice de avellentamento: a poboación anciá na maioría dos países europeos supera o 15%. Estes problemas demográficos levaron á maior parte dos estados europeos a implantar medidas para o fomento da natalidade. Podemos destacar: - Extensión do «estado do benestar».

Case todos os países europeos avogan por facilitar o acceso á escolarización e á atención médica das nais e dos fillos para promover a natalidade. Así mesmo, invístense elevadas cantidades de diñeiro en coidados xeriátricos e no pago de pensións de xubilación. - Conciliación da vida familiar e laboral. Os proxenitores poden acceder a permisos retribuídos nos seus traballos, reducións de xornada e outras facilidades que lles permitan atender mellor os seus fillos. - Axudas á natalidade. Son moitos os estados que conceden axudas económicas ou rebaixas de impostos ás persoas que teñen fillos.

Xeografía e Historia 2º ESO 9 Outro dos problemas da poboación europea é a súa distribución irregular, en particular o abandono das áreas rurais. Para atallalo, os estados da Unión Europea tratan de fomentar o emprego no sector agrario, dotar o rural de servizos públicos eficientes e mellorar as infraestruturas que permitan a circulación de persoas e produtos. Respecto á inmigración, os nacionais da UE poden traballar e residir en calquera país comunitario sen necesidade de permisos especiais. O endurecemento das políticas de inmigración só conseguiu incrementar o número de inmigrantes que acoden ás mafias para atravesar de maneira ilegal as fronteiras dos países do primeiro mundo.

Así aconteceu na crise dos refuxiados sirios que sacudiu a UE durante o 2015. 6.- Le este texto e responde ás preguntas: "Así, para afrontar o reto do avellentamento, o Partido Comunista Chinés puxo fin á política de fillo único o 29 de outubro de 2015, ao permitir que as parellas casadas teñan un [fillo] máis. Con todo, a medida non se traduciu nun boom de nacementos. De feito, a natalidade seguiu caendo libremente. Ante este fracaso, o goberno de Xi Jinping [o presidente da China] ampliou o límite en 2020 a tres fillos por parella. Porén, a pesar do auxe da clase media, o custo da crianza dos fillos, da vivenda ou da sanidade tamén aumentou nos últimos anos.

Ademais, cada vez están máis presentes a difícil conciliación familiar e que moitas mulleres optan antes por desenvolver a súa carreira profesional. Todo isto fai aínda máis incerto o futuro demográfico de China, así como as políticas para xestionala en función dos seus intereses económicos e xeoestratéxicos. Xeografía e Historia 2º ESO 10 De que país trata o texto? Define os seguintes términos: o Avellentamento: o Boom de nacementos: o Natalidade: o Conciliación familiar: o Futuro demográfico: Cando se deu comezo á "política do fillo único"? En que consistía? Que obxectivos pretendía? Por que se puxo fin a esta política? O cambio de estratexia tivo a consecuencia que se esperaba? Por que?

En que consiste "o reto do avellentamento"? O problema demográfico do que se fala no texto é propio de países desenvolvidos ou en vías de desenvolvemento? 4.- Os movementos migratorios Os movementos migratorios da poboación estudan os desprazamentos de poboación que implican un cambio de domicilio das persoas que se desprazan. Tipos e causas das migracións Non todas as persoas emigran pola súa propia vontade. Debemos distinguir as migracións voluntarias das forzosas: As migracións voluntarias son as máis habituais. Débense ao desexo de lograr unhas mellores condicións de vida: un traballo mellor pagado, unha educación e atención sanitaria de calidade dos emigrantes e dos seus fillos, etc.

Xeografía e Historia 2º ESO 11 Nas migracións forzosas as persoas abandonan contra a súa vontade o seu lugar de residencia. Nesta categoría podemos incluír casos moi diferentes: -Refuxiados: Son persoas que escapan do seu país debido á persecución racial, relixiosa, política, etc.Teñen dereito a solicitar asilo nun estado onde se garantan os seus dereitos. -Desprazados internos: Trátase de persoas que foxen dos seus fogares por razóns semellantes ás dos refuxiados, mais sen abandonar as fronteiras do seu país. -Desprazados por catástrofes naturais: Os terremotos, asolagamentos, secas, tsunamis e outros fenómenos naturais son perigosos para as persoas e os bens.

Evolución dos movementos migratorios En Europa, durante o século XIX e ata o inicio da I Guerra Mundial (1914-1918) se produciu a «europeización» do mundo. Millóns de campesiños europeos saíron cara a outros continentes ou marcharon cara ás cidades europeas nese período. Estes movementos detivéronse durante a I e a II Guerra Mundial (1914-1945). Ao rematar a II Guerra Mundial en 1945, Europa Occidental encontrou man de obra barata nos países do sur de Europa (Portugal, España, Italia, Iugoslavia, Turquía). A finais dos anos sesenta os inmigrantes comezaron a chegar a Europa occidental desde outros continentes.

Durante os anos noventa ese movemento ampliouse a todos os continentes: latinoamericanos, subsaharianos, chineses... chegaban a Europa. Nesa mesma década entraron en Europa Occidental inmigrantes procedentes de Europa Oriental (rusos, romaneses, búlgaros...). Xeografía e Historia 2º ESO 12 Na actualidade, un de cada dez habitantes de moitos países da Europa desenvolvida non naceron nese país. España pola súa banda foi un dos países de Europa que máis emigrantes expulsou. Ata 1914 estes emigrantes dirixíronse fundamentalmente ás antigas colonias de España en América. Entre 1950 e 1975 o franquismo facilitou as emigracións para dar saída ao forte crecemento demográfico.

Continuou a emigración cara a Latinoamérica. Un episodio moi particular de emigración foron as saídas que se produciron co final da Guerra Civil en 1939. A partir de 1975 as saídas reducíronse enormemente e foron contrapesadas polos retornados; é dicir, emigrantes que regresaban a España. Desde os anos noventa, España converteuse nun país de recepción de inmigrantes. A inmigración que chegaba a España procedía fundamentalmente do terceiro mundo. Boa parte destes instalábanse nas áreas do país con maior dinamismo económico, como Madrid, Barcelona ou as comunidades levantinas. 7.- a) Cales son as causas que provocan as migracións? Explica e busca exemplos na rede ou xornal/revistas.

b) Que problemas deben enfrontar os emigrantes cando chegan a un novo país? c) A qué se denomina "fuga de cerebros"? Xeografía e Historia 2º ESO 13 Material elaborado a partir de: - VV.AA. Xeografía e Historia 2ºESO. Ed. Netex Elearning dentro do proxecto Edixgal.